De Nederlandse voetbaltrainer: ooit gewild exportproduct, nu synoniem voor eigenwijs en naïef

In Europa is de Nederlandse voetbaltrainer uit de gratie. Slechts twee coaches houden op het hoogste niveau: Arno Pijpers in Estland en Ricardo Moniz in Denemarken.

V.l.n.r.: Johan Cruijff, Louis van Gaal, Rinus Michels, Leo Beenhakker en Guus Hiddink waren succesvolle trainers in het buitenland. Tegenwoordig gelden Nederlandse trainers over de grens als eigenwijs, koppig en naïef.

Arno Pijpers (58) werd deze week gekozen tot 'Trainer van het Jaar' in Estland. Het nieuws drong niet door tot Nederland, maar dat zal Pijpers, die vorige maand kampioen werd met FC Flora Tallinn, 'worst wezen'. 'Ik ben bijna 60, dan maak je je over dat soort dingen niet druk meer. Het zou ook een slechte drijfveer zijn: werken om waardering vanuit Nederland te krijgen.'

Na de recente ontslagen van Peter Bosz bij Borussia Dortmund, Albert Stuivenberg bij RC Genk en Erik van der Meer bij het Hongaarse Honvéd is Pijpers een van de twee Nederlandse trainers die in Europa nog op het hoogste niveau werkt. De ander is Ricardo Moniz (53), hij moet in Denemarken Randers FC voor degradatie behoeden.

Arno Pijpers Foto Pro Shots

Toen Moniz in oktober werd aangesteld benadrukte Randers-directeur Michael Gravgaard: 'Moniz is Nederlander, maar hij is niet romantisch.' Alsof hij daarmee de fans van de Deense club wilde geruststellen. Het zegt iets over de manier waarop tegen Nederlandse trainers wordt aangekeken: ooit een gewild exportproduct, nu synoniem voor eigenwijs, koppig en naïef.

Een pijnlijke dag voor Moniz was de WK-loting, twee weken terug. Terwijl Denemarken de adem inhield, was de Nederlander het mikpunt van hoon en spot: 'In welke pot zitten jullie ook alweer, Ricardo?' Het leedvermaak maakte al snel plaats voor verbazing, merkte hij. 'Ze vroegen: leg eens uit, hoe kan het nou dat jullie er niet bij zijn?'

Aan de telefoon klinkt een diepe zucht als Moniz om het antwoord wordt gevraagd. Zijn stokpaardje: de jeugdopleiding in Nederland is overgeorganiseerd. 'De voetballers die ons land hebben grootgemaakt, Cruijff, Neeskens, kwamen van de straat. Ze moesten alles zelf regelen. Zo ontstonden persoonlijkheden. Die zie ik nu niet meer.'

Ricardo Moniz Foto EPA

Pijpers krijgt in Estland dezelfde vragen over het Nederlandse voetbal. 'Men ziet naïeve dingen. Extreem jonge spelers die in interlands in de fout gaan. Dan willen ze weten: hebben jullie geen ervaren spelers?'

Een mening over de problemen in het Nederlandse voetbal heeft hij heus wel, maar hij voelt geen behoefte om die te delen. 'Ik hoor alleen maar kretologie als het over dit onderwerp gaat. Nu schijnt de mentaliteit weer niet goed te zijn. Iedereen roept maar wat, het heeft geen enkele inhoud meer.'

Pijpers werkte bij Feyenoord en de KNVB met jeugd, was technisch directeur bij FC Utrecht en bondscoach van Kazachstan en Estland. Als hoofdtrainer bij Willem II kreeg hij last van gezondheidsklachten en stapte op. Later bleek hij last van aderverkalking te hebben. 'Wie weet heeft die beslissing mijn leven wel gered. Ik heb toen bewust gekozen om trainers te gaan opleiden in het buitenland. Zo ben ik ook weer in Estland gekomen en kreeg ik deze baan.'

Voor zijn verdiensten voor het Estse voetbal ontving Pijpers in 2008 de Orde van het Kruis van Terra Mariana. Hij bouwde in het land een dermate goede staat van dienst op dat hij niet afhankelijk is van welke trainer uit welk land in de mode is. 'Ze weten wat ik kan. Ik hoef niet mee te liften op het succes van Oranje.'

Moniz heeft in veertien landen gewerkt, hij voelt zich eerder wereldburger dan Nederlander. Hij werkte onder meer bij Tottenham Hotspur (assistent), HSV (assistent en interim-trainer) en Red Bull Salzburg. In eerste instantie moest hij de opleidingsfilosofie, zoals die wereldwijd bij alle clubs van Red Bull is doorgevoerd, ontwikkelen en bewaken. Later won hij als interim-trainer de dubbel.

Toch leverde hij in Oostenrijk zijn contract in. 'Ze waren daar nog van de duurlopen. Ik zei: met duurlopen krijg je geen nieuwe Messi, want voetbal is een sprintsport. Dat mondde uit in een machtsstrijd. Aan de ene kant moet je over de kwaliteit beschikken om je omgeving naar je hand te zetten. Aan de andere kant moet je vasthouden aan de visie die je hebt ontwikkeld. Dat lijntje is heel dun.'

Vandaar dat je soms wat geluk moet hebben, betoogt hij. 'Neem Peter Bosz. Die wedstrijd tegen Schalke was achteraf het breekpunt. Aubameyang mist een grote kans op 5-0. Gaat die er in, hadden we nu dit interview niet gehad. Snap je wat ik bedoel?'

Moniz kwam in Denemarken terecht via Michael Gravgaard. De huidige directeur van Randers was speler van Hamburger SV. Moniz heeft er geen moeite mee dat hij ver weg van de schijnwerpers werkt. 'Ik zie het als groei. Ik heb de absolute top meegemaakt, nu mag ik het op dit niveau bewijzen dat ik iets kan neerzetten. Ik barst van de energie.'

Waar Moniz ook werkt, overal gaat zijn moeder mee naartoe, 78 jaar oud. 'Ze is mijn motor, mijn drijvende kracht', verklaart hij. 'Door het voetbal kan ze nog veel van de wereld zien. Ze zei net nog tegen me hoe bijzonder ze dat vindt. Ik voel pure liefde voor haar.'

Precies om dezelfde reden zit het avontuur van Pijpers er in Estland waarschijnlijk op. 'Mijn moeder zit in een verzorgingstehuis. Haar situatie vraagt om aandacht en die gaat ze krijgen. Ik zou kunnen blijven hier, maar dan ga ik dingen half doen. Dat past niet bij mijn karakter. Het zou zomaar mijn laatste week kunnen zijn hier.'

Meer over