Sport in de VS

De NBA is een mondiale competitie: de beste basketballers zijn steeds vaker buitenlanders

Ze komen uit Slovenië, Kameroen, Griekenland of Servië. De huidige uitblinkers in de Amerikaanse basketbalcompetitie NBA leerden het spelletje buiten de landsgrenzen van de Verenigde Staten. In de play-offs maakt de buitenlandse delegatie aan sterren momenteel indruk als nooit tevoren.

Luka Dončić in maart in actie tegen Marcus Smart van de Boston Celtics Beeld Getty Images
Luka Dončić in maart in actie tegen Marcus Smart van de Boston CelticsBeeld Getty Images

Luka Dončić, een briljante 22-jarige spelverdeler uit Slovenië, brengt titelfavoriet Los Angeles Clippers eigenhandig aan het wankelen. Joel Embiid, geboren in Kameroen en 2.13 meter lang, domineert bij kampioenskandidaat Philadelphia 76ers. Nikola Jokić (2.11 meter), de Servische alleskunner van Denver Nuggets, is favoriet voor de titel van meest waardevolle speler, een prijs die de afgelopen twee seizoenen naar de Nigeriaanse Griek Giannis Antetokounmpo (Milwaukee Bucks) ging.

Het kwartet vormt nog maar het topje van de ijsberg.

Bijna een kwart van alle spelers die dit seizoen in de NBA uitkomen, werd niet geboren in de Verenigde Staten. Voor het zevende jaar op rij spelen meer dan honderd buitenlandse basketballers in de competitie. Deze jaargang zijn het er 107, afkomstig uit 41 verschillende landen (plus nog tien spelers met een ‘two-way-contract’ die pendelen tussen NBA en een ontwikkelingscompetitie.)

Elk van de dertig teams heeft tenminste één buitenlandse speler in dienst. Halverwege de jaren negentig waren er in totaal nog maar iets meer dan twintig niet-Amerikanen actief in de gehele competitie.

Een eerste aanzet tot de globalisering was een bezoek van NBA-team Atlanta Hawks aan de Sovjet-Unie in 1988, op aandringen van CNN-oprichter Ted Turner. De regerend Olympisch basketbalkampioen Sovjet-Unie liet kort daarna voor het eerst spelers naar Amerika vertrekken.

In 1989 was Šarūnas Marčiulionis de eerste, bij Golden State Warriors. Landgenoten volgden zijn voorbeeld, ook spelers uit het toenmalige Joegoslavië waren in trek bij NBA-scouts.

In 1992, tijdens de Spelen van Barcelona, raakten jonge basketballers wereldwijd in de ban van het Amerikaanse Dream Team, met sterren als Michael Jordan, Magic Johnson en Larry Bird. Voor buitenlandse spelers die in de jaren negentig en nul naar de Verenigde Staten kwamen, vormden zij een inspiratiebron.

Door de komst van het internet kwamen helden uit de NBA dichterbij. ‘Ik kon vroeger misschien een of twee wedstrijden per jaar bekijken’, sprak Vlade Divac, een Servische center die in 1989 debuteerde bij Los Angeles Lakers, enkele jaren geleden in Sports Illustrated. ‘Niet live, maar op VHS-banden.’

In Kameroen keek de middelbare scholier Joel Embiid, nu bij Philadelphia 76ers, decennia later op zijn beurt urenlang naar YouTube-filmpjes van Kobe Bryant, die hij op nabijgelegen veldjes nabootste. De NBA voelde voor hem binnen handbereik.

In China werd in 1987 de eerste wedstrijd uit de VS uitgezonden op de nationale staatstelevisie, in de jaren die volgden werden het er steeds meer. In 2002 werd de boomlange Yao Ming (2.29 meter) door Houston Rockets binnengehaald als de eerste Chinese sterspeler.

Aanvankelijk kenden nieuwkomers de nodige aanpassingsproblemen. In hun land waren het grootheden, in de NBA vaak nietszeggende figuranten met (voor Amerikanen) moeilijke namen. Sterren vormden een uitzondering.

De Kroaat Dražen Petrović maakte van 1991 tot 1993 naam bij New Jersey Nets, voor hij omkwam bij een auto-ongeluk. Hakeem Olajuwon, een Nigeriaan die later Amerikaan werd, won in 1994 als eerste buitenlander de prijs voor meest waardevolle speler.

Invloedrijk was de Duitser Dirk Nowitzki, die tot 2019 twintig seizoenen uitkwam voor Dallas Mavericks. Nowitzki, 2.13 meter lang, was een van de beste schutters van de NBA, zeker voor zijn lengte. In navolging van hem begonnen ook andere centers en forwards van grotere afstand aan te leggen.

De Duitser was op zijn beurt een voorbeeld voor de jonge Luka Dončić, die het stokje in Dallas in 2019 van hem overnam. Als tiener was Dončić bij Real Madrid de beste speler van zijn continent en leidde hij Slovenië in 2017 naar de Europese titel. Toch werd er in Amerika nog aan hem getwijfeld: Europeanen hadden lange tijd het stempel niet bestand te zijn tegen het fysiekere spel in de NBA.

Of Dončić het ook in Amerika kon? Na drie seizoenen (met ruim 25 punten gemiddeld) wordt hij gezien als kandidaat-opvolger van LeBron James als beste speler in de NBA.

Ook andere niet-Amerikanen, zoals Jokić, Antetokounmpo, Embiid en de Franse schotblokker Rudy Gobert behoren bij de absolute top. Acht van de 24 spelers die eerder dit jaar geselecteerd werden voor de traditionele All Star-wedstrijd, groeiden op buiten de landsgrenzen van de Verenigde Staten. Bij de selectie van vijftien beste spelers van het afgelopen seizoen, zaten zes ‘internationale’ basketballers.

De NBA stimuleert de globalisering, onder meer met kantoren in steden als Johannesburg, Mexico Stad, Madrid en Hong Kong. In 2001 begon de competitie het programma ‘Basketball Without Borders’, waarmee de grootste talenten uit het buitenland de kans krijgen om zich te bewijzen voor coaches en spelers uit hun droomcompetitie. Van de 107 buitenlanders die momenteel in de NBA spelen, namen er 34 in hun jeugd deel aan het programma.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden