De meester van de choreografie maakt het turnen weer artistiek

Turntrainer Patrick Kiens en pupil Eythora Thorsdottir brengen de artisticiteit terug op de vloer. Kiens prijst het werkethos van zijn turnster: 'Toen ze naar ons kwam, waren haar zwakke punten nog volop aanwezig.'

Eythora Thorsdottir tijdens de finale meerkamp op de Olympische Spelen van Rio de Janeiro in 2016. Beeld ANP

Er zijn dagen dat Patrick Kiens op gevorderde leeftijd (40) nog eens zijn oude dansvak ter hand neemt. 'Het zal je verbazen hoe goed hij nog is', zegt zijn pupil, Eythora Thorsdottir, die vorig jaar in Rio de wereld voor zich innam met de choreografisch fraaiste vloeroefening van de Olympische Spelen.

Choreografie, artisticiteit, creativiteit, muzikaal gevoel: het is Kiens, oud-danser in de musicals Cats en Chicago, geleerd en gegeven. Thorsdottir, dit voorjaar derde bij de EK op vloer, kan het voorbeeldig uitvoeren, nadat haar coach het heeft voorgedaan. Ze is vlug van begrip, in een of twee uur zit het erin, de kür van 1 minuut 20 met wervelende bewegingen. Elk jaar weer een nieuwe; geen probleem. Toen Kiens haar, als trainer van Pro Patria Zoetermeer, voor het eerst zag, herkende hij direct de X-factor.

'Daar gaat ze in de musicalindustrie later nog heel veel profijt van hebben. Zij is zo iemand die meteen doorgaat naar de tweede ronde van een auditie. De beoordelaar beslist binnen 3 seconden. Het gaat om hoe je binnenkomt en welke persoonlijkheid je hebt', aldus de hoofdcoach van Pax Hoofddorp, die in zijn overuren ook nog een managementbureau voor theatertalenten runt.

Kiens bekeek het meisje uit Poortugaal dat door haar club in Hoogvliet werd doorgestuurd naar de kampioenenmakers in Zoetermeer. 'Ik zag haar op balk, als jong kind van 10, waar ze heel erg een turnster aan het nadoen was. Zo doen met mijn hoofd en zo met mijn armen. En een wiebel ga ik zo oplossen. Hier stond iemand die heel veel turnen keek, dat was me wel duidelijk.'

Daarmee komt Kiens bij de eerste voorwaarde waarmee een turnster een succesverhaal kan schrijven. Het is passie, totale overgave voor een sport. 'Ik noem het een P. Die kun je wel destilleren op jonge leeftijd. Of ze nou goed of minder goed zijn, ze vinden turnen hartstikke leuk. Dat is de eerste pijler.'

De tweede pijler wordt gevormd door de ouders. Zij moeten chaufferen, zoals de vader en moeder van Thorsdottir deden toen dochter besloot naar Zoetermeer en later naar Hoofddorp te gaan. Ze moeten wennen aan een kind dat ten slotte dertig uur per week traint. Ze zijn in zekere zin leidend in het trainingsproces. 'Ze kunnen het proces doorbreken. Ons advies is: ga niet langer dan twee weken met vakantie met jullie dochter en ze gaan vijf weken, dat is dan hun beslissing. Maar niet mijn advies.'

Patrick Kiens: 'Ze moeten op een dag tegen zichzelf zeggen: ben ik die topsporter of niet?' Beeld anp

Een langere vakantie, zelfs een schoolkamp, kan grote gevolgen hebben. 'Als je één week stopt, heb je drie weken nodig om op het niveau te komen dat je daarvoor had. Meisjes in hun hormonale ontwikkelingen groeien snel. Drie weken niet trainen en je bent 5 centimeter gegroeid als je terugkomt. Dan zijn ze na terugkeer vijf, zes elementen kwijt en die komen ook niet meer terug, omdat hun lichaam anders is geworden. Dat kost je een half jaar. Maar ook turnsters die zijn uitgegroeid, zoals Eythora, begrijpen dat ze niet te lang met vakantie kunnen. Een week, beetje fitness blijven doen, dan kunnen ze alles nog na terugkeer.'

Mentaliteit is na passie en ouders de derde pijler in de formule 'Pom'. 'Ze moeten op een dag tegen zichzelf zeggen: ben ik die topsporter of niet? Ik ben 13, heb de passie gehad, mijn ouders hebben er alles voor gedaan, maar ik vond andere dingen veel leuker. Even goede vrienden, maar als je wat wilt met turnen zijn er spelregels waar je je aan moet houden, omdat je anders minder goed wordt. Je kunt je het snot voor de ogen trainen, maar als je te laat gaat slapen of om half 11 nog aan het appen bent, aan verleidingen toegeeft, niet gezond eet, dan breek je al die training weer af. Want 's ochtends om half 8 sta je in Hoofddorp weer op de lijn.'

Eythora Thorsdottir, nu 19, paste haar schooltraject aan, zegde het schoolkamp af, werd eindeloos door haar ouders vervoerd en zei op een dag dat ze zichzelf als topsporter zag. Allemaal naar tevredenheid van de man die zag dat hij een ruwe diamant in handen had. 'Toen Eythora naar ons in Zoetermeer kwam, was ze niet de beste hoor. Haar zwakke punten waren nog volop aanwezig. Ze was niet heel sterk, dun ook. Ze had niet het fysieke vermogen om bepaalde technieken goed uit te voeren. Op haar tiende werd ze elfde op de NK. Toen deed ze niet mee in de top. Maar haar doorzettingsvermogen, elegantie en vermogen hard te werken hebben ervoor gezorgd dat ze steeds beter werd.'

Haar doorbraak kwam in 2013, met het zilver op balk bij de EJOF, het Europees Jeugd Olympisch Festival, te Utrecht. 'Toen deed ze er nog een schep bovenop, met de mentaliteit van: ik wil echt een topsporter zijn. Iedereen steekt de vingers op als je vraagt of ze naar de Olympische Spelen willen. Het is slechts enkelen gegeven', beschouwt Kiens de weleens overspannen ambitie in turnland.

Hij beleefde angstige momenten met Thorsdottir, toen zij in 2014 aan een mysterieuze rugblessure leed. De osteopaat redde haar loopbaan. Gezondheid gaat altijd voor, ook in het soms veeleisende turnen. 'Wie ben ik om tegen de fysio of dokter te zeggen: dat gaan we niet doen.'

Kiens is vooral een grootheid op choreografisch gebied. Hij zoekt muziek uit en schrijft een geprezen oefening, zoals de halve dans op Sugar Plum Fairy uit De Notenkraker. De internationale wereld nodigt de Nederlander voortdurend uit om zijn kennis te verspreiden, om het al te acrobatische turnen weer artistieker te maken.

'We zijn een voorloper. Ik ben naar IJsland, Portugal, Duitsland, Spanje en Frankrijk geweest om cursussen en workshops te geven. Ik werd door Italië gevraag om mijn visie uit te dragen. Heb overlegd met de bondscoach. Moet ik dat doen voor die paar duizend euro? Wij willen ons ook voor de volgende Spelen kwalificeren. Dus het werd nee.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.