Analyse Islamitische landen op het WK

De meeste islamitische landen zijn op het WK voetbal al uitgeschakeld: komt dat door de ramadan?

Karim El Ahmadi en Hakim Ziyech. Beeld REUTERS

Ramadan en het WK zijn geen gelukkige combinatie, vinden islamitische voetballers al dan niet anoniem. Schriftgeleerden bakkeleien of voor het WK een uitzondering mag worden gemaakt.

Frappant: de drie eerste landen die zijn uitgeschakeld bij het WK (Marokko, Saudi-Arabië en Egypte) behoren tot de zeven islamitische landen wier spelers vanwege de ramadan tijdens de voorbereiding van zonsopgang tot zonsondergang aten noch dronken.  Afgelopen zaterdag werd ook Tunesië uitgeschakeld na een kansloze nederlaag (5-2) tegen België. Heeft de vastenmaand deze ploegen op een conditionele achterstand gezet?

Alleen Senegal, dat 2 - 2 gelijk speelde tegen Japan, is nog echt in de race. Heeft Senegal deze voordelige uitgangspositie te danken aan het feit dat de voetballers van het team collectief besloten niet te vasten? Ook bij Nigeria, dat nog een kans maakt om de volgende ronde te halen, spelen de effecten van de vastenmaand nauwelijks – slechts een handjevol spelers  deed mee aan de ramadan.

Gebrek aan kwaliteit

Een gebrek aan voetbalkwaliteit is één verklaring voor de snelle uitschakeling van de islamitische landen op het WK: Tunesië is met de 28ste plaats op de wereldranglijst de hoogst geklasseerde deelnemer van deze groep, Saudi-Arabië met de 63ste plek de laagste (Marokko is 48ste). Maar, zoals betrokken vooraf aan het WK al duidelijk maakten: de ramadan was niet bepaald de beste omstandigheid om goed voorbereid aan het toernooi te beginnen.

Eerder al uitte Hervé Renard, de Franse bondscoach van Marokko, zijn zorgen over het effect van vasten op de sportieve prestaties van zijn voetballers. In een interview met de Franse tv-zender France24 van afgelopen mei vertelde Renard dat de ramadan het team vorig jaar geen goed had gedaan. Daarna wilde Renard zich niet meer over  de kwestie uitlaten, omdat het een ‘erg gevoelig’ onderwerp is.

Héctor Cúper, de Argentijnse bondscoach van Egypte, maakte afgelopen maart van zijn hart geen moordkuil. Hij deelde in een Egyptisch tv-programma zijn zorgen over het effect van de ramadan. ‘Hoe kan ik ze zo laat in de avond, na het breken van het vasten, nog trainen? En hoe moet ik ze overdag trainen als ze de hele dag niks hebben mogen drinken of eten?’ Vlak voor het WK was Cúper tegenover de BBC nog explicieter over zijn zorgen. ‘Ik ben bang dat het vasten de voetballers nadelig kan beïnvloeden op het WK.’

Sociale druk

Veel voetballers relativeren het effect van het vasten op hun sportprestaties. Zij kennen hun lichaam het beste, zeggen ze, en hebben ervaring met het op peil houden van hun conditie tijdens de ramadan. 

Voor sommigen zal ook de sociale druk om mee te doen aan de ramadan een rol spelen. Een Egyptische voetballer die tijdens de voorbereiding op het WK de combinatie trainen en vasten erg zwaar vond, durfde dat alleen op basis van anonimiteit met het persbureau Associated Press te delen. ‘Als je aan het vasten bent, dan kun je na dertig minuten niet meer rennen, en raak je buiten adem. Na een tijd kunnen mijn benen mij niet meer dragen.’

In veel deelnemende islamitische landen probeert de geestelijkheid die druk enigszins weg te nemen. Erg eenduidig zijn ze hierin echter niet. Waar één deel van de schriftgeleerden verklaart dat islamitische voetballers het vasten voor na het WK mogen bewaren, daar vindt een ander deel het voetbalspel een te frivole aangelegenheid om een religieuze uitzondering voor te maken. 

Toen Egyptisch international en FC Liverpoolspeler Mo Salah een schouderblessure opliep in de Champions Leaguefinale tegen Real Madrid, noemde de Koeweitse geestelijke Mubarak al-Bathali dat een ‘straf van god’. Die zou Salah over zich hebben afgeroepen, omdat hij die dag niet vastte.

Beeld Photo News

Ondertussen heeft het vasten bij een deel van de voetballers ontegenzeggelijk zijn tol geëist. Dat liet de Tunesische middenvelder Wahbi Khazri begin deze maand in een moment van openhartigheid weten aan de Spaanse krant Marca. ‘Het is erg lastig. We kunnen niet eten of drinken. Het is erg moeilijk om ons op het WK voor te bereiden zoals wij willen.’

De Tunesische oud-voetballer Dino Maamria (47) liet zich in soortgelijke bewoordingen uit tegenover nieuwszender CNN, dat in een item probeerde uit te zoeken welke consequenties het vasten heeft gehad voor de islamitische voetballers op het WK. ‘Na de ramadan heeft je lichaam enkele dagen nodig om weer gewend te raken aan regelmatige maaltijden. Het is erg, erg lastig om zulke belangrijke WK-wedstrijden te spelen met spelers die vasten en die een hele dag niks hebben gegeten of gedronken.’

Medische behandeling Amrabat

‘Hoe durft de Fifa mijn professionele integriteit in twijfel te trekken?’, briest teamarts Abderrazak Hefti aan de rand van het trainingsveld van het Chayka Stadion in Voronezh, een stad in het zuiden van Centraal-Rusland waar het Marokkaanse elftal zijn basiskamp heeft. ‘Ik ben al vierentwintig jaar arts, ik ben gepromoveerd in Nantes. Ik weet echt wel wat ik doe. Ik werk al jaren in het voetbal.’

Nog een laatste wedstrijd om de eer tegen Spanje in Kaliningrad en dan is het Russische avontuur van het Marokkaanse elftal voorbij. Na de verloren wedstrijden tegen Iran en Portugal is elke kans op het behalen van de volgende ronde verkeken voor de Marokkanen. Voor sommigen zal dat einde precies op tijd komen, want de laatste dagen lijkt de Marokkaanse voetbaldelegatie meer bezig met vinnige schermutselingen met wereldvoetbalbond Fifa dan met de eigen prestaties.

Een kolderiek hoofdstuk vindt een dag na de verloren wedstrijd tegen Portugal plaats in het Chayka Stadion. Teamarts van het Marokkaanse elftal Abderrazak Hefti houdt een geïmproviseerde persconferentie op het trainingsveld en vaart in een emotioneel betoog fel uit tegen de Fifa. Aanleiding is het laten meespelen van de Marokkaanse Nederlander Nordin Amrabat tegen Portugal, terwijl Amrabat in de eerste wedstrijd tegen Iran nog een hersenschudding opliep. De Fifa bekritiseerde de medische behandeling van Amrabat – een plens water in het gezicht, een paar tikken op de wang – en vond ook zijn deelname aan de wedstrijd tegen Portugal medisch onverantwoord.

‘Het waren maar zachte tikjes in zijn gezicht’, zegt Hefti, die vindt dat de Fifa te veel ophef maakt over de medische behandeling van Amrabat. ‘De Fifa verwijt ons dat we water in het gezicht van Amrabat hebben gegooid. Maar dat gebeurde door een medespeler die zand van Amrabats gezicht wilde afspoelen. Wij hebben alle medische instructies van de Fifa gevolgd.’

Diezelfde dag krijgt Marokko nog een tik op de vingers van de Fifa voor een ander voorval met opnieuw Nordin Amrabat in de hoofdrol. Kort na de verloren wedstrijd tegen Portugal – met de frustraties over de nederlaag nog vers – vertelt Amrabat aan de verzamelde Nederlandse pers dat de Amerikaanse scheidsrechter Mark Geiger om het shirt van een Portugese voetballer zou hebben gevraagd. ‘Het is een WK, geen circus.’

Dat laat de Fifa niet passeren. De voetbalbond verklaart in een communiqué dat scheidsrechter Mark Geiger zich ‘gepast en professioneel’ heeft gedragen. ‘De Fifa wil graag alle teams herinneren aan hun verplichtingen om zich te houden aan de regels van Fair Play.’ In de Marokkaanse pers en sociale media regent het ondertussen ook verwijten richting de arbitrage die het Marokkaanse elftal in de wedstrijd tegen Portugal benadeeld zou hebben. Wordt de wedstrijd tegen Spanje verloren, dan dreigt het Marokkaanse elftal en aanhang het toernooi in een sfeer van verongelijktheid te verlaten.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.