De man achter de verrijzenis van Celtic

Met een overwinning op Saint Johnstone kan Celtic zich vandaag verzekeren van de Schotse voetbaltitel. Daarmee zou een einde komen aan de hegemonie van Glasgow Rangers, die negen jaar heeft geduurd....

ZE WAREN hem al weer vergeten in Schotland. Wim Who? klonk het toen Wim Jansen aan het begin van dit seizoen werd aangesteld als trainer van Celtic. Nooit was de club erin geslaagd zich te bevrijden van de wrede herinnering aan de Europacupnederlaag tegen Feyenoord, maar dat op die bittere avond in Milaan Wim Jansen een van de hoofdrolspelers bij de tegenpartij was geweest, ging er bij veel van de verstokte aanhangers van de club niet in.

Wim Jansen verstond de kunst om groot te zijn door bescheiden te blijven. Hij was de voetballer die iedere trainer zich wenste: dienstbaar, ijverig, loyaal en gepassioneerd. Het belang van het elftal stond bij hem voorop, maar wie uit die antecedenten het beeld laat oprijzen van een brave, onvermoeibare zwoeger doet de voetballer Wim Jansen schromelijk tekort.

Zijn acties blonken doorgaans niet uit door betoverende schoonheid, maar een betere exponent van de zogenoemde stille klasse is er na hem niet meer geweest. Meer dan nuttig was de middenvelder met zijn oog voor ruimte en zijn gevoel voor de veldbezetting. In het veld droop het temperament van zijn geblokte kuiten, maar als de stadionpoort eenmaal achter hem was dichtgeslagen dan sloot hij zich op in het gelukkige isolement van zijn privé-leven.

Mister Feyenoord werd hij genoemd, omdat hij met zijn inzet en doortastendheid model kon staan voor het charisma van de club uit Rotterdam-Zuid. Hij verkoos de daden boven de woorden, en hoewel hij was opgegroeid aan de andere kant van de stad werd hij beschouwd als een kind van de Kuip. Op zijn negende speelde hij zijn eerste proefwedstrijd bij Feyenoord en hoewel hij aanvankelijk werd afgewezen verscheen zijn naam een jaar later alsnog op Feyenoords ledenlijst.

Wim Jansen behoorde bij Feyenoord zoals de Maas bij Rotterdam; hij was het toonbeeld van zowel innerlijke als uiterlijke beschaving. Niets leek deze man van stavast uit zijn evenwicht te kunnen brengen; onverstoorbaar ging hij op zijn doelen af en daarom was het op zijn minst merkwaardig dat hij in 1980, als speler, uit ergernis bij Feyenoord vertrok. Met manager Stephan klikte het evenmin als met trainer Jezek en daarom besloot Jansen uit te wijken naar eerst de Verenigde Staten en later zelfs Ajax.

Twee jaar later was hij terug in de Kuip, nu als jeugdtrainer. Als Wimpie was hij vertrokken en als Wimpie keerde hij terug om een nieuwe wind over de uitgedroogde akkers van Varkenoord te laten razen. Hij stond erop dat het anders werd: niet door met de vuist op tafel te slaan, zo werkte hij niet, maar meer langs de weg van de stille diplomatie. Dat hij met zijn eerzucht en vasthoudendheid heilige huisjes zou raken lag voor de hand; de kritiek van een toenmalig bestuurslid was voor Jansen genoeg om de handdoek te gooien.

In 1991 keerde hij opnieuw terug, nu om de crisis te bezweren. Bij het Belgische Lokeren verdwaalde hij in de chaos en stapte na een maand of vier op. Vervolgens trok sponsor/voorzitter John van Dijk hem aan om het betaald voetbal in Schiedam (SVV) te laten overleven, maar toen directeur Snoeck hem vroeg Feyenoord te redden gaf hij in minder dan een uur zijn woord.

Een dag later stond hij als opvolger van het koppel Bengtsson/Verbeek voor de selectie en sleepte de in verval geraakte ploeg vanuit de kelder naar de top van de eredivisie. Feyenoord wilde meer van hem dan de toegewijde zorg voor het vlaggenschip, voorzitter Jorien van den Herik zag in hem het boegbeeld van de totale vernieuwing en benoemde hem tot technisch-directeur.

Met Wim Jansen en Willem van Hanegem, als trainer, beschikte Feyenoord over leiders met ware clubliefde. Maar hoe veelbelovend de symbiose er op papier ook uitzag, in hun nieuwe rol bleken de twee veel verder van elkaar af te staan dan toen ze, samen met Franz Hasil, het ijzeren middenrif van het kampioenselftal vormden. In de beslotenheid van zijn directiekamer ergerde Jansen zich aan het gebrek aan discipline dat, volgens hem dank zij Van Hanegem, de kans kreeg zich razendsnel te verspreiden.

De frustratie hoopte zich op; Jansen nam het voorzitter Van den Herik kwalijk dat hij zo af en toe deed voorkomen alsof er bij de club geen technisch-directeur bestond. Opnieuw liet Jansen zich gelden, zoals ze dat in Rotterdam-Zuid in elk geval als speler niet van hem gewend waren geweest. Hij stapte van het ene op het andere ogenblik op om met Leo Beenhakker het nationale elftal van Saoedi-Arabië voor te bereiden op het WK van 1994.

'Veel mensen vinden het raar dat ik zulke beslissingen neem', zei hij toen in Voetbal International. 'Maar daar ben ik ook heel blij mee. Ik werk het liefst op mezelf. Iedereen probeert iedereen in een bepaalde richting te duwen, maar niemand duwt mij in richting die ik niet wil.'

Verbitterd vertrok hij naar Saoedi-Arabië en zijn plezier in het vak werd er daar evenmin groter op. Voor menigeen kwam zijn benoeming bij het Japanse San Frecce over als een definitieve vlucht uit het Europese voetbal. Met zijn hang naar perfectie en zijn recht-toe recht-aan visie leek hij niet meer gelukkig te kunnen worden in de wereld waarin de grenzen van het betaamlijke steeds meer vervaagden.

Vooral daarom was het een verrassing dat hij aan het begin van dit jaar opdook bij Celtic, de club die zichtbaar leed onder de almaar groeiende rijkdom van aartsrivaal Glasgow Rangers. Ondanks de krapte van het budget durfde Jansen de uitdaging aan. 'Als ik, zoals de meeste trainers, alles op een rijtje had gezet en vervolgens naar de mogelijkheden van het elftal had gekeken, was ik niet naar Celtic gegaan', zei Jansen.

Andere motieven dreven hem in de schoot van de trotse club; de belangrijkste daarvan is het vertrouwen in zijn eigen opvattingen. Nog steeds gedijt Jansen het beste in de luwte, hij heeft geen behoefte aan de camaraderie van de triomfator. Als zijn elftal vanmiddag historie schrijft, zal Jansen opnieuw niet op de voorgrond treden. Maar in Schotland zijn ze er wel overtuigd dat het aandeel van mister Feyenoord in het succes van Celtic groot is. De angst dat hij volgende week bekend maakt niet meer terug te keren is groot. Wat dat betreft is Wim Jansen in al die jaren geen spat veranderd: in zijn zwijgzaamheid is hij volstrekt ondoorgrondelijk gebleven.

Poul Annema

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden