'De lat moet hoger, op elk gebied'

Met het Oranjeloze EK voor de deur presenteert de KNVB dinsdag het rapport 'Winnaars van Morgen', over hoe het Nederlandse voetbal de achterstand op het buitenland kan inlopen. Wat moet er veranderen?

1. Laat de jeugd weer pingelen en dribbelen op de velden. Beeld Marcel van den Bergh

De pingelaar moet massaal terugkeren op de velden. De voetballer van de toekomst dient ook fysiek sterker te zijn dan hij nu is. In het KNVB-rapport Winnaars van Morgen is het totale voetbal van Nederland ter discussie gesteld, met aanbevelingen voor spelers, trainers en competities.

Voetbal is een moeilijk spel geworden, met kleine ruimten waarin snel denken en handelen door fysiek sterke doorbijters noodzakelijk is. Het is continu schakelen van verdedigen naar aanvallen, als team en individueel. In dat proces dreigt de Nederlander af te haken op het internationale veld.

Vrijwel alle aspecten zijn de laatste jaren onderzocht door de KNVB, om de groeiende achterstand op de concurrentie in kaart te brengen. Winnaars van Morgen wordt dinsdag afgehamerd door de clubs in het betaald voetbal en eind deze week aangenomen door de ledenraad amateurvoetbal van de bond.

Technisch manager Jelle Goes van de KNVB: 'De lat moet hoger, op elk gebied. We scoren in onze onderzoeken bijvoorbeeld heel hoog in onze passes terug naar de keeper, of tussen centrale verdedigers onderling. Daarin zijn we zelfs koploper. De bal moet goed en functioneel vooruit.' En: 'We willen meer oog voor individuele ontwikkeling, voor dribbelen en passeerbewegingen.'

De bevindingen hebben positieve gevolgen voor de ontwikkeling en het spelplezier van het jeugdvoetbal, waar de KNVB kinderen meer op leeftijd wil indelen, en langer op kleine velden wil laten spelen. 'Alles is onderzocht: hoeveel vierkante meters een speler nodig heeft om zich goed te ontwikkelen, wedstrijdduur, aantal spelers, grootte van het veld, spelregels en invloed van de scheidsrechter. De door onderzoek in het buitenland aangetoonde verbeteringen zullen we volgend seizoen met de clubs afstemmen, om ze vanaf 2017-2018 door te voeren. De opbouw zal logisch zijn, van klein naar groot. De groep onder 6-7 jaar speelt dan 2 tegen 2 of 4 tegen 4. Onder 8, 9 en 10 speelt met 6 tegen 6, onder 11 en 12 jaar 8 tegen 8.' Dat is nu 7 tegen 7.

2. Ontwikkel fysiek sterke doorbijters en geef optimale aandacht verdedigen. Beeld Marcel van den Bergh

Alvorens te verhuizen naar het grote veld met 11 tegen 11, blijven kinderen een jaar langer dan nu het geval is op een half veld voetballen, met 8 tegen 8. 'Het gaat om meer balcontacten. Sneller denken, sneller handelen. Meer één tegen één, meer dribbelen en drijven, en meer verdedigen.'

Alles is ter discussie gesteld, ook om tot betere competities te komen, bij de amateurs en in de top. 'Misschien kun je denken aan een gezamenlijk bekertoernooi', aldus Goes over de gedachte van een toernooi met Nederlandse en Belgische clubs. De massale overstap van Nederlandse clubs naar kunstgras is omstreden, om meer dan redenen van 'imago'. Goes: 'Het is totaal ander voetbal. De bal stuitert en rolt anders op kunstgras. De aanname is anders. We moeten hier kritisch naar kijken.' Ook profs geven aan dat de handelingen op kunstgras anders zijn.

Memphis Depay

Met tientallen bekendheden uit binnen- en buitenland is gesproken, speerpunten zijn geformuleerd, aanbevelingen zijn gedaan. 'Ik was onlangs bij Memphis Depay in Engeland en vroeg hem: wat is het verschil? Hij zei: in de eredivisie had ik soms drie seconden om een keuze te maken. Als ik hier bij Manchester United een halve seconde heb, is het veel.'

Goes: 'De kwaliteit van de trainingen moet omhoog. In intensiteit, in aantal trainingen.' Goes vertelt dat hij met een stopwatch eens trainingen bijhield, toen hij nog bij PSV werkte als hoofd opleidingen; 21 minuten, 18 minuten. Dat was de totale tijd van intensiviteit op het niveau van de wedstrijd. Ze liepen met doelen te sjouwen, te passen in laag tempo. Hoe word je beter als je maar 18 minuten het vereiste niveau aantikt?'

Het zou goed zijn als het voetbal gegevens opsloeg in databanken en ze uitwisselde, en specialisten zou opleiden in plaats van generalisten. Een opleiding tot data- of videoanalist is zinvol. 'In sommige buitenlanden hebben ze zelfs specialisten die alleen bezig zijn met corners of vrije trappen.'

Tekst gaat verder onder graphic

3. Leer een winnaarsmentaliteit te ontwikkelen, oftewel de 'winning mindset'. Beeld Marcel van den Bergh

Het is echt niet zo dat alles anders moet. De bedoeling is de Nederlandse cultuur te behouden van dominant, creatief spel, met een bepaalde arrogantie. 'Jullie zijn niet goed genoeg om jullie type voetbal te spelen', hoorde hij van ondervraagde buitenlanders. 'We hoeven geen analyse van jullie te maken, want we weten hoe jullie het doen, qua opbouwen, aanvallen en verdedigen.' Goes voegt toe: 'We zijn misplaatst arrogant geweest en het is goed dat we onszelf de spiegel voorhouden.

'We hebben ook de fysieke component toegevoegd, plus de zogenoemde winning mindset. Fysiek gezien is veel winst te behalen. Of je nu praat met Afellay, Van Bommel, Van Nistelrooij, allemaal hebben ze dezelfde ervaring: technisch-tactisch kan ik wel mee, maar in het buitenland ligt de lat hoger, zeiden ze. Daarom voegen we deze bouwsteen toe. En dat begint al bij scholen, binnen clubs. We hoeven niet allemaal het krachthonk in, het gaat om ontwikkeling; snelheid, wendbaarheid, explosieve acties. We hebben het aantal sprints met hoge intensiteit vergeleken met topcompetities. In Nederland ligt dat in topwedstrijden 10 procent lager.

'We hebben ook te weinig winnaarsmentaliteit. We gaan daar meer aandacht aan geven tijdens trainerscursussen. Kun je die mentaliteit op jonge leeftijd al herkennen? Hoe ga je om met tegenslag? Is een training een investering om beter te worden? Hoe ga je om met kritiek?'

4. Stop met het steeds terugspelen op de keeper, dat gebeurt te vaak in Nederland. Beeld Marcel van den Bergh

Straatvoetbalcultuur

Werkgroepen kwamen met aanbevelingen over spelers, trainer-coaches en competities. Ook is onderzoek gedaan naar sportcultuur. Nederland kent een hoge participatie, maar relatief weinig sport op school en verdwijnend straatvoetbal. 'We moeten een straatvoetbalcultuur creëren bij de clubs. Intensiteit, veel voetballen, veel handelingen, individuele ontwikkeling, pingelen, één tegen één.'

Het onderzoek was voor Goes een mooi avontuur en de ontwikkeling houdt nooit op. 'Ik vertelde aan Hansi Flick en Horst Hrubesch van de Duitse bond dat we naar Australië zijn geweest. Toen zei Flick: 'Jelle, jij denkt toch niet dat wij als Weltmeister lekker achteroverleunen. We zijn continu bezig onszelf te verbeteren.''

Tekst gaat verder onder graphic

Aanbevelingen uit het rapport

Voor spelers: talent beter herkennen, meer trainingen en wedstrijden op niveau, meer dribbelen, betere brug tussen jeugd en eerste elftal, hogere eisen aan fysieke ontwikkeling, structurele aandacht voor winning mindset, optimale aandacht voor verdedigen.
Voor trainers: meer aandacht voor specialistische thema's in opleidingen, opleiden op maat, opleiden van 41 duizend jeugdtrainers in amateurvoetbal, nieuwe leermiddelen en methoden.
Voor competities: spelers op eigen niveau in competitieverband, optimale wedstrijdvormen voor onder 6 tot onder 12, competities indelen per geboortejaar.

'Als wij tegen Duitsland spelen, tel ik altijd mee: welke spelers op welke posities zijn echt top? Dan tel ik er bijvoorbeeld vier tot zes. Onze ambitie is acht tot tien. Dan zegt Flick: 'Onze ambitie is om aan dertig te komen per leeftijdscategorie.' Als wij één topper hebben, hebben zij er zes. Het vertrek van spelers naar buitenlandse clubs hebben we niet in de hand, maar wel de kern van de opleiding. Hoe hoog leggen we de lat? Dit rapport is een document dat blijft leven. Het is geen beleidsplan voor vier jaar waarbij we zeggen: veel succes, ga maar lekker voetballen. Jaarlijks komen we terug met een kenniscongres.'

Voor het KNVB-rapport Winnaars van Morgen is gesproken met onder anderen: Ruud Gullit, Co Adriaanse, Danny Blind, Marcel Brands, Bert van Marwijk, Willem van Hanegem, Marco van Basten, Guus Hiddink, Jürgen Klinsmann (bondscoach VS), Arrigo Sacchi (voormalig trainer AC Milan), Hans-Dieter Flick (directeur Duitse voetbalbond DFB).

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden