Analyse Oranje naar het EK

De lach vult de Grote Leegte die het Nederlands elftal nu achter zich heeft gelaten: er komt weer een eindtoernooi

De grote leegte, beter omschreven als de Grote Leegte, is voorbij. Voor het eerst sinds 2014 gaat Oranje meedoen aan een eindtoernooi.

Guus Hiddink op de bank bij Oranje. In de tweede helft leek Danny Blind wel de baas bij Oranje. Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant

Het is niet zomaar een clipje, het filmpje van Memphis Depay die zich meldt in het trainingskamp van het Nederlands elftal in Zeist. Hier zijn professionals aan het werk geweest om de rit van huis tot de aankomst van de aanvalsleider in hotel Woudschoten te vereeuwigen. Het kunstwerkje staat op Instagram.

Depay rijdt in zijn Rolls Royce. Het embleem met de gebogen vrouw met vleugels plopt uit het voorfront. Memphis draagt over zwarte kleding een kruis a la Madonna in haar glorietijd. In de auto, tegen het dak, schittert de sterrenhemel. Het ritje oogt feeëriek. Hij draagt extravagante kleding en een tas van een exclusief merk:

Dit bericht bekijken op Instagram

Een foto die is geplaatst door null (@memphisdepay) op

Het is op zijn minst een apart clipje, dat tevens de hypocrisie van het voetbal verbeeldt. Een paar jaar geleden droeg Depay een hoed toen hij zich meldde in het trainingskamp. Een modieuze hoed. Wat een aansteller, vond menigeen.

Het was de hoed van een weinig scorende aanvaller, van de jonge, naar zijn identiteit zoekende voetballer die in de grote schoenen moest leren staan van illustere voorgangers als Arjen Robben en Robin van Persie. De hoed was een symbool van de crisis, van het chagrijn.

Nu is hij een succesnummer, die openlijk zijn geloofsbelijdenis uitspreekt en verbindende teksten bezigt. Memphis is cijfermatig gezien de succesvolste speler van Oranje in deze kwalificatiereeks. Een onvoorspelbare aanvaller, met een geweldige intuïtie en leverancier van doelpunten op bestelling. Dan mag het blijkbaar, een auto met een sterrenhemel. Ook nu is hij symbool. Het Nederlands elftal is op weg weer een Rolls Royce te zijn.

De crisis, hier de Grote Leegte genoemd om het ontbreken van prestaties en de leegte van voetbalzomers zonder Oranje, hield huis in de polder. De gevoelens voor het Nederlands elftal zijn altijd nauw verbonden met succes, met winnend, aanvallend voetbal. Winnen van Duitsland, zoals in september nog gebeurde op een gedenkwaardige avond in Hamburg, helpt daarbij.

Na zes jaar is weer een kwalificatie voor een eindtoernooi nabij. Ruim vijf jaar na de laatste deelname aan een toernooi, het WK van 2014 in Brazilië. Een gelijkspel in Noord-Ierland is zaterdag genoeg voor plaatsing voor het EK van volgend jaar. Mocht het mislopen in Belfast, dan komt het een paar dagen later in Amsterdam tegen Estland wel goed.

Het WK van 2014

Op 10 september 2013, in Andorra, plaatste Nederland zich voor het laatst voor een eindronde, na een vreselijke wedstrijd op een knollenveld, met twee doelpunten van Robin van Persie. Na het WK van 2014 loste nationaal voetbalgeluk op in crisissferen en chagrijn. Aan Louis van Gaal, bondscoach tijdens dat WK, de vraag of de Grote Leegte sindsdien inderdaad een diepgewortelde crisis was, of dat het succes een iets te lange time-out nam? Zijn antwoord is even simpel als verwarrend: ‘Het is in voetbal van zoveel aspecten afhankelijk, dat je daar geen vinger achter kan steken.’

Van Gaal liet de vorige gouden generatie zijn laatste hooglied zingen, met de derde plaats tot gevolg. Daarop volgde de ontnuchtering. Opvolger Guus Hiddink spuide deze week tijdens de Grote Hi-Ha-Hondelul Voetbal Show in Haarlem nog eens zijn ongenoegen over zijn bizarre ontslag in juni 2015, destijds uitgesproken in een zaaltje van het Hyatt Regency bij Nice, terwijl hij dacht dat directeur Bert van Oostveen en teammanager Hans Jorritsma zijn eerste jaar kwamen evalueren.

Het ging niet goed, maar Oranje had na een uitzege in Letland de kwalificatie voor het EK van 2016 nog in eigen hand. Hiddink probeerde de brug naar de nieuwe generatie te slaan, was bezig om Hakim Ziyech te verleiden om voor Oranje te kiezen en bedacht andere plannen voor de toekomst.

Zijn ontslag was slechts één piketpaal op de heiplaats van sportieve ellende. Opvolger Danny Blind presteerde nog minder en werd eveneens ontslagen. Fred Grim was eventjes interim. Vaste brandweerman Dick Advocaat won zijn eerste wedstrijd (tegen Luxemburg) op de dag dat Zweden onverwacht Frankrijk versloeg. Zijn missie was daardoor al bijna mislukt alvorens die echt was begonnen.

Hans van Breukelen kreeg een burn-out nadat hij zijn ontslag had ingediend als technisch directeur. Technisch manager Jelle Goes trotseerde hoongelach om zijn deels best aardige plan Winnaars van Morgen. Oud-volleyballer Peter Blangé was een blauwe maandag PIM, Prestatie Innovatie Manager.

Elke week stond een bijltjesdag op het programma. Bert van Oostveen, voortdurend Bertje genoemd door Hiddink: weg. Johan Lokhorst, voorzitter van de rvc; weg, net als de rest van zijn college. Ja, de leegte was groot en totaal. Qua voetbal. Mentaal. Fysiek. Qua resultaat. Het was, wat toernooien aangaat, even slikken om minder te zijn dan onder meer IJsland, dat ter troost later de kwartfinales bereikte op het EK. Een kwalificatiereeks later was Nederland minder dan Frankrijk en Zweden, die later de kwartfinales van het WK in Rusland bereikten, met Frankrijk als wereldkampioen. Weer een schrale troost.

Weet u nog, Arjen Robben in zijn laatste interland, bijna in zijn eentje jagend op meer doelpunten tegen Zweden, dat op doelsaldo beter was dan Nederland? Er waren zoveel geblesseerden, er was zoveel afzwaaiend talent, dat mannen als Jorrit Hendrix, Rick Karsdorp, Riechedly Bazoer, Joshua Brenet, Bart Ramselaar en Wesley Hoedt het schopten tot international.

Een oneindige stroom talent

En toen kwam Ronald Koeman, een trainer met een rafelrandje, gespitst op revanche. Toen stond Frenkie de Jong op, die de motor liet ontbranden en het spel zijn diepte teruggaf. Toen ontwikkelde Virgil van Dijk zich tot wereldklasse. Toen ging Memphis Depay uiterlijk vertoon combineren met doelpunten. Toen was daar opeens die bijna oneindige stroom talent.

Dat was niet helemaal toevallig, maar ook niet helemaal het gevolg van nieuw beleid. Vandaar dat het moeilijk is daar een vinger achter te krijgen, zoals Van Gaal stelt. Een klassiek voetballand laat zich soms overspoelen door een golf van talent, al is het maar omdat overal clubs zijn, competities, trainers, jongens en ballen. Als die golf te lang uitblijft, is het crisis. Zo hoort dat ook in een groot voetballand.

Zie de internationals trainen, woensdag in Zeist, als de pers het eerste kwartiertje mag kijken. Op het ene veld rent Memphis Depay in zijn eentje, in een poging op tijd fit te zijn. Op het andere veld de groep, zonder de nog zieke Georginio Wijnaldum. De Grote Leegte is vervangen door de gulle lach van succes.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden