De laatste schaatsmiljonair: misschien niet langer de beste op ijs, maar zakelijk nog altijd iedereen de baas

Sven Kramer heeft zijn zaakjes op orde, ondanks het gemiste goud van Pyeongchang. Keurig contract, uitstekende coach. Dat kunnen veel andere schaatsers, ook tweevoudig kampioen Kjeld Nuis, hem niet nazeggen. Zij beginnen noodgedwongen zonder sponsor aan de zomertraining. 

Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant

De beste schaatser is Sven Kramer niet meer, wel de slimste. Na een teleurstellende olympische winter is hij afgelopen week in alle rust, met een knap salaris, aan zijn voorbereiding op het komende seizoen begonnen. Alles is bij zijn vertrouwde coach Jac Orie tot in de puntjes geregeld.

Succesvolle schaatsers als Kjeld Nuis, Jorien ter Mors en Ireen Wüst, en toekomstige kampioenen als Kai Verbij en Dai Dai Ntab, zijn zonder zekerheid over hun toekomst op eigen houtje aan de zomertraining begonnen. Ze hebben geen ploeg, geen trainer, geen vaste inkomsten. Hun vooruitzichten zijn somber. Er zijn dit jaar geen bedrijven die met miljoenen dingen naar de gunsten van de grootste schaatstalenten.

Kramer is een control freak. Hij heeft een hekel aan onrust, misschien omdat hij zelf zo onrustig is. Hij kan niet stilzitten, wipt en schuift op zijn stoel en zoekt altijd iets om met zijn vingers aan te frunniken. De rust zoekt hij in de omstandigheden: een goede coach, een goede ploeg en een goed contract. En dat is het gemakkelijkst voor de transfermarkt echt de deuren opent, voor het einde van de winter.

In januari – een maand voor hij het het olympisch goud op de 10 kilometer en ploegenachtervolging misliep ­ verlengde Kramer zijn contract met de formatie van Orie met twee jaar. Hij versierde ook een toekomstige positie bij Team Oranje, de organisatie waar zowel de Lotto-Jumbowielerploeg als -schaatsploeg onder vallen. Als Kramer straks stopt, is hij daar welkom. In welke vorm en voor hoe lang, dat is nog niet duidelijk. Volgens Tim Senden, teammanager van de schaatsploeg, ligt een ambassadeursrol het meest voor de hand.

Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant

Marktwaarde opschroeven

Het tekent Kramer dat hij zo vroeg al zijn zaken heeft geregeld. Zo doet hij dat al een carrière lang, al deinsde hij er nooit voor terug op zijn marktwaarde op te schroeven door openlijk te lonken naar andere ploegen of sponsoren. Hij deed dat in zijn tijd bij TVM en ook afgelopen zomer nog was er een flirt met KPN, toen het telecombedrijf een eigen ploeg overwoog. Hij speelde steeds behendig in op de verwachting dat hij de driemaal olympische goud zou winnen, dat hij meest succesvolle olympiër aller tijden zou worden. Door die handigheid is Kramer schaatsmiljonair geworden, de laatste waarschijnlijk.

Nuis, Verbij en Ntab, de drie toptalenten die in tegenstelling tot Kramer de volgende Winterspelen (2022, Beijing) vermoedelijk wel zullen halen, hadden niet in onzekerheid hoeven verkeren. Zij kregen alle drie contracten aangeboden in de aanloop naar Pyeongchang, Nuis zelfs met clausules waarin stond welke bedragen hij zou verdienen als hij een of twee gouden medailles veroverde.

Zij hebben hun hand overspeeld. Nuis erkende afgelopen week ruiterlijk dat hij meer vraagt dan de ploeg-Orie kan of wil betalen. Voor Verbij en Ntab is de situatie nog somberder. Hun ploeg Plantina dreigt uiteen te vallen door onenigheid tussen de geldschieter en iSkate, de stichting die diverse ploegen begeleidde. Voor alle schaatsers geldt dat hun marktwaarde is gedaald door het gebrek aan geldschieters. Er is te weinig vraag naar topschaatsers en te veel aanbod. Hoe langer sponsors wachten, hoe goedkoper de schaatsers zullen zijn.

Kramer verlengde zijn contract, achteraf gezien, op een opmerkelijk moment. Hij was in januari niet fit. Terwijl de buitenwacht veronderstelde hij in de vorm van zijn leven verkeerde, en hij in zijn vierde olympische poging eindelijk driemaal goud zou veroveren, worstelde hij in stilte met zijn gezondheid.

Pas afgelopen week bekende Kramer, die in Pyeongchang alleen op de 5 kilometer goud veroverde, dat hij er al de hele winter last had. Zijn overwinningen in de aanloop naar de Spelen, die zo beheerst en gecalculeerd leken, had hij op het randje van zijn kunnen behaald. Het probleem kwam uit zijn rug, maar was veroorzaakt door twee valpartijen op de fiets.

Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant

Ontiegelijke ram

Kramer: ‘Je kan het nooit met 100 procent zekerheid zeggen, maar ik heb in april mijn sleutelbeen gebroken en toen nog een keer in september. Ik had hem weer door het midden, maar de plaat en de schroeven die er in zaten hielden het nog bij elkaar. Die sleutelbeenbreuken waren allemaal wel prima te verwerken, maar beide keren viel ik ook heel hard op mijn linkerheup. Je lichaam krijgt dan een ontiegelijke ram. In april vang je dat nog wel op, maar in september niet meer.’

Er was geen ruimte geweest om echt te herstellen van de klappen op zijn lichaam, al trok Kramer zich na de onverwachte nederlaag op het olympische kwalificatietoernooi in december (hij verloor de 5 kilometer van deeltijdschaatser en veeboer Bob de Vries) wekenlang terug, tegen zijn eerdere pre-olympische voorbereidingsgewoonte in.

Zijn chronische problemen in zijn onderrug zorgden ervoor dat hij krachtsverlies ervoer in zijn linkerbeen. Kramer: ‘Als dat optreedt, krijg je ook sturingsverlies en problemen met de coördinatie. Daar kan je een paar keer doorheen rammen, maar dat houd je niet een heel seizoen vol. Daarom ging het in het begin nog wel redelijk.’

De 32-jarige Fries houdt fysiek malheur het liefste stil. De zenuwschade die hij in 2010 na een vitaminevergiftiging opliep aan zijn bovenbeen, en die hem een jaar uit de roulatie hield, kwam pas jaren later uit na onderzoek van de Volkskrant. Kramer weet hoeveel aandacht er van de media naar zijn pijntjes en blessures gaan. Daarbij vaart hij er wel bij als hij zijn tegenstanders kan intimideren. Hoe kan dat beter dan met een blakend zelfvertrouwen en louter positieve uitspraken, ook al is het alleen maar voor de bühne?

De onzekerheid over zijn lichamelijke gesteldheid weerhield Kramer er niet van een nieuw contract te tekenen. Zette hij in die periode behalve het schaatspubliek en de pers ook zijn ploeg en sponsor op het verkeerde been?

Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant

Nee,  intern was zijn malheur bekend. En afwachten tot later in het seizoen ligt hem nu eenmaal niet. ‘Dat heb ik nooit gedaan.’ Bovendien schatte zijn kwetsuur niet al te ernstig in. Nog altijd niet. De rugproblemen vallen in het niet bij de bovenbeenblessure van 2010-2011, het dieptepunt van zijn loopbaan, zegt hij. ‘Dat jaar dat ik eruit was, was een veel zwaardere situatie dan nu, hoor. Dat was tien keer erger dan dit.’

Kramer is ervan overtuigd dat hij als 32-jarige schaatser, na zestien slopende topsportjaren, nog kan strijden om de hoofdprijzen, ook al is hij als wereldkampioen allround na negen titels afgelost door zijn jonge ploeggenoot Patrick Roest. Hij ontleent zelfvertrouwen aan het pré-olympisch seizoen. ‘Dat jaar was fantastisch. Elk weekend hatseflats, hard trainen en de zeges aaneen rijgen.’

'Niet jaloers'

Die vorm dankte hij voor een deel aan de rappe Kjeld Nuis, aan wie hij zich kon optrekken tijdens snelheidstrainingen. Diens terugkeer naar de ploeg-Orie kan bemoeilijkt worden door het hoge salaris dat Kramer in januari voor zichzelf heeft bedongen. Het is ook mogelijk dat Nuis zich gedwongen ziet genoegen te nemen met een lager salaris, ondanks zijn twee gouden medailles.

Voor Kramer is dat geen zorg. Hij denkt niet dat hij de onderhandelingsruimte van Nuis blokkeert. ‘Ik heb niet het idee dat ik me schuldig hoef te voelen. Iedereen wil het beste voor zichzelf, financieel gezien, al moet het sportieve vooropstaan.’ Tegelijkertijd erkent hij dat onrust ziet bij de ploeg en ploegleiding, die nog zeker een viertal plaatsen in te vullen heeft. Hij besteedt er zo min mogelijk aandacht aan. ‘Ik ben blij dat ik dit niet in de hand heb. Ik ben niet jaloers op een teammanager op dit moment.’

De redenering is Kramer ten voeten uit. Profsport behelst in zijn opvatting meer dan presteren. Er komt ook zakelijk instinct bij kijken. Hij mag niet langer de beste schaatser zijn, op dat terrein is hij de concurrentie nog altijd ruim de baas.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden