Vooruitblik PSV-Ajax Timo Baumgartl en Joël Veltman

De kunst van het verdedigen door Baumgartl en Veltman: ‘Hard werken doe je nu en niet de volgende dag’

Verdedigen is niet altijd leuk. Vaak word je na een fout tot op het bot afgebrand. Timo Baumgartl (PSV) en Joël Veltman (Ajax) zetten die gedachte zondag in de topper in Eindhoven van zich af. ‘Ik houd van duels, van een beetje irritatie, van klooien met de tegenstander.’

Voor Duitser Timo Baumgartl van PSV (l) is de overstap naar de eredivisie een zegen. ‘Jullie willen altijd de bal hebben.’ Beeld BSR Agency

Timo Baumgartl, verdediger PSV

Verdediger Timo Baumgartl van PSV noemt zichzelf een ‘typische Duitser’, die als zoon van een handbalster met kernwaarden als discipline en fysieke kracht werd opgevoed. ‘Wij Duitsers zijn van nature gedisciplineerd en ik leerde hard te werken. Ik herken het bij mijn landgenoot Daniël Schwaab, die ik al bij mijn vorige club Stuttgart meemaakte. Duitsers willen altijd professioneel zijn.’

Baumgartl werd bij Vfb Stuttgart mede gevormd door Huub Stevens, die als trainer meer Duitser dan Nederlander was en Harter Hund werd genoemd. ‘Hij gaf mij als jochie van 18, 19 jaar meteen vertrouwen, niet normaal bij een club die tegen degradatie streed. Huub was zelf een spijkerharde verdediger. Hij was ook als trainer rauw en hard. Ik ben hem dankbaar voor zijn wijze lessen.’

De 23-jarige Baumgartl ervoer in Eindhoven snel de verschillen tussen zijn vaderland en Nederland. ‘De Nederlanders zijn wat gemoedelijker en meer flexibel, in Duitsland moet alles tot in de puntjes verzorgd zijn. Ik waardeer de openheid bij de Nederlanders, ze proberen je als buitenlander te helpen.’

Hij verbaasde zich over de Hollandse school. ‘In de eredivisie probeert iedereen verzorgd te voetballen. In de Bundesliga tref je voldoende teams die alleen willen tegenhouden, ze hoeven de bal niet te hebben. In Nederland zie ik andere accenten, er wordt veel op balbezit getraind. En zelfs hekkensluiter RKC probeert aan te vallen, het zou in Duitsland ondenkbaar zijn.’

Zijn ploegen als RKC die met hun speelwijze ook veel doelpunten incasseren, niet naïef? Baumgartl: ‘Ik vind het juist mooi dat zo’n ploeg durft te voetballen, het is vanzelfsprekend in de eredivisie. Ik waardeer die filosofie. Je bent toch profvoetballer geworden om de bal aan je voet te hebben en er niet achteraan te lopen?’ Het contrast werd onlangs nog benadrukt, toen Oranje bij de EK-kwalificatie tegen Duitsland na een wervelende tweede helft een 1-0-achterstand omboog in een 4-2-overwinning. Het werd Baumgartl op trainingscomplex de Herdgang subtiel ingewreven. ‘Voor mij als Duitser was het een pijnlijke nederlaag. Ik vertelde de jongens bij PSV ook dat de Duitsers de laatste jaren iets meer successen hebben behaald.

‘Maar Nederland speelde gedurfd en attractief, Duitsland loerde met zijn snelle jongens voorin vooral op de counter. Ik vind dat we ons in Duitsland te veel verlagen tot countervoetbal, omdat de statistieken zouden uitwijzen dat teams met minder balbezit succesvoller zijn. Nederlanders denken tegenovergesteld, jullie willen altijd de bal hebben.’

Juist daarom paste hij zich als ‘voetballende verdediger’ soepel aan bij PSV. ‘Na vijf jaar Bundesliga met zijn accent op de fysieke ontwikkeling van een speler was de Nederlandse eredivisie voor mij de perfecte stap. Ook ik wilde als kind doelpunten maken, ik begon als aanvaller tot een jeugdtrainer me voorhield dat ik me beter zou ontwikkelen als verdediger. Hij had mijn talent juist ingeschat.’

Hard werken

Baumgartl denkt altijd vooruit en speelt de bal dus naar voren, zie hoe hij met zijn pass het derde doelpunt van Malen tegen Vitesse inleidde. En hoe hij donderdagavond tegen Sporting bij een corner van Ihattaren op de juiste plek stond en PSV op 3-1 zette. ‘Zo vaak scoor ik niet als verdediger’, zegt hij, lachend.

‘Mijn kracht is ook aan de bal, ik speel graag bij een ploeg die dominant wil zijn. In Duitsland leerde ik te verdedigen zonder bal, in Nederland profiteer ik van de aandacht voor het spel in balbezit. Een moderne verdediger kan beide componenten samenvoegen.’

Het zal nodig zijn, zondag in de topper tegen Ajax. Het noodlot van de verdediger is de ene fout die meteen wordt afgestraft, als in de slotfase tegen Sporting Portugal. Mendes was net een minuut ingevallen, toen hij behendig wegdraaide bij Baumgartl en PSV-keeper Zoet verraste met een geplaatst schot. Het bleef bij 3-2 en Baumgartl roemde ook de klasse van zijn directe tegenstander.

‘Hij draaide in een vloeiende beweging bij me weg, ik probeerde de bal nog te blokken en hij schoot knap in. Had ik iets anders kunnen doen? Nu was het voor Zoet lastig om de bal te zien. Ook topverdedigers als Van Dijk en Ramos maken soms fouten, het is hun kracht dat ze altijd van hun fouten leren.’

En wat houdt een ‘typische Duitser’ Ihattaren voor na zijn fantastische optreden tegen Sporting? ‘Hard blijven werken, met beide benen op de grond blijven staan. Mo heeft bijzondere kwaliteiten, maar hij moet ook nog veel leren. Laten we hem ook steunen als hij een mindere fase beleeft.’

Juist daarom laat Baumgartl zich inspireren door biografieën van iconen in de sport, hoe gaan zij om met tegenslag? ‘Voor mij is Cristiano Ronaldo het beste voorbeeld dat je elke dag keihard moet werken om je talent te kunnen tonen. Prof ben je 24 uur per dag. Ik zag in een documentaire hoe basketballer Kobe Bryant na een slechte wedstrijd soms om drie uur ’s nachts naar de sporthal terugkeerde om ballen door de basket te gooien. Puur om zijn vorm te hervinden.

‘Daarom is mijn credo: hard werken doe je nu en niet de volgende dag. En niet voor tachtig procent, maar altijd volle bak. Op die manier behoort LeBron James op 34-jarige leeftijd nog altijd tot de beste basketballers ter wereld. Toch moet je ondanks die bezetenheid ook de juiste balans vinden.’

Joël Veltman, verdediger Ajax

Joël Veltman speelt graag ‘in’ zijn tegenstander, een les die hij leerde van Jaap Stam. Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant

De kick voor een verdediger? Als de spits wordt gewisseld. Ajacied Joël Veltman: ‘Of een sliding.’ Zo’n glijdende redding, liefst in het strafschopgebied. ‘Dat is voor een verdediger een soort goal maken. Dat is zo’n lekker gevoel, daar krijg je een kick van.’

Veltman zou, om de link met PSV’er Timo Baumgartl te leggen, een Duitse verdediger kunnen zijn. Sober. Goed. Geen franje. ‘Je moet een spits eigenlijk opvreten’, vertelt hij over de kunst van het verdedigen. ‘In zijn nek hijgen. Dat leerde Jaap Stam me vroeger. Bij een voorzet ‘in’ een tegenstander lopen. Geen zet geven, maar in hem lopen. Dat bleef me bij.’ De voetballer Stam was zijn voorbeeld. Later gaf de huidige trainer van Feyenoord bij Ajax individuele training aan verdedigers.

Het huidige voetballeven van Veltman is een cadeau. De najaarszon, trainen in korte broek. Fitheid uitstralen. Succes vieren. Weken van topduels beleven. Veltman (27) is weer belangrijk voor Ajax. Hij is zelfs terug bij Oranje. Noem hem gerust specialist in verdedigen. En hoewel hij niet eens zo groot is, 1,83 meter, kan hij uitstekend koppen dankzij zijn timing. Zondag treft hij in de topper met PSV Donyell Malen. De centrale verdediger tegen de razendsnelle spits in de vorm van zijn jonge leven. Hoe wapent hij zich?

‘Lille had ook een snelle spits (Osimhen) die in de ruimtes liep. Dat zal Malen ook doen. Meestal is een spits sneller dan ik. Het is een kwestie van situaties inschatten. Soms kort dekken, zodat hij niet kan draaien. Soms wat anders. Je lichaam meer gebruiken, zodat hij er niet langs kan. Daley (Blind, red.) kan dat ook goed. Hij is ook niet de snelste. Je moet het slim doen.’

Hij spreekt van het scannen van situaties. ‘Een spits gaat in mijn rug diep lopen. Dan kun je ook wat verder naar achteren stappen, zodat hij niet gaat lopen. Dat soort zaken.’ Hij leerde dat door ervaring en door lessen van zijn leermeesters, onder wie voormalig trainer Frank de Boer. Coachen is eveneens belangrijk. Praten. ‘André Ooijer (oud-speler, red.) zei altijd: je moet je medespelers zo coachen, zo neerzetten, dat ze helemaal gek van je worden, dat je vijftig procent minder hoeft te doen en zelf bijna niet in de problemen komt.’

Revanchegevoelens 

De videoarbiter heeft het leven van de verdediger wel bemoeilijkt. Even vasthouden of een duw geven, is een risico. Veltman hield Osimhen een keer even vast. Dat had een strafschop kunnen zijn. ‘Ik hield mijn hart vast, maar hij ging wat te gemakkelijk liggen. De scheidsrechter zag dat uitstekend. De VAR speelt alles af in slowmotion, dat maakt het nog lastiger. Je moet zo staan dat je geen overtredingen hoeft te maken. Vroeger kon je weleens een goede zet geven als de bal ergens anders was. Dat is voorbij. Je moet fair verdedigen. Ik vind het minder aantrekkelijk. Af en toe wil je een beuk geven, even irritant zijn. Ik houd van duels, van een beetje irritatie, van klooien met de tegenstander. Dat wordt minder.’

Veltman draait nochtans een uitstekend seizoen. Het is ook mooi om complimenten te krijgen. Een deel van de volgers en de aanhang vonden doorgaans dat hij weinig goed kon doen. Een fout achtervolgde hem langer dan gebruikelijk in de vluchtige wereld van het voetbal. Zo’n fout kreeg zelfs een naam: een Veltmannetje. Hij relativeert de hulde. ‘Ik weet dat ik lekker bezig ben, maar als het een wedstrijd minder gaat, word ik weer naar de grond gehaald. Zo is voetbal. Dat weet ik inmiddels. Vorig seizoen heb ik het na de blessure goed gedaan en dit seizoen gaat het ook goed. Dus het Veltmannetje is weg. Al zal ik gerust weleens een verkeerde bal spelen.’

Hij krijgt veel speeltijd, mede door het vertrek van Matthijs de Ligt en de blessure van Noussair Mazraoui. ‘Als rechtsback kan ik ook uitstekend uit de voeten. Dan kan ik meer aanvallen.’

Maar zijn liefde ligt in het centrum. Ook trainer Erik ten Hag is complimenteus. Veltman mocht niet weg toen De Ligt vertrok naar Juventus, terwijl het zijn ambitie is om een keer verder te kijken dan Ajax. Mede door blessures ging een transfer nooit door. Nu is zijn contract zelfs opengebroken tot 2021. Als beloning, maar ook voor zijn eigen gemoedsrust. ‘Ik had geen goed gevoel bij transfervrij.’ Door een verleden van blessures voelt hij zich daarbij niet senang.

Al is de in april 2018 gescheurde kruisband een gepasseerd station. Hij verhuisde destijds met vrouw, kind en honden naar Zeist, om bij de KNVB te revalideren. Na zijn rentree beleefde hij de schitterende staart van het afgelopen seizoen. ‘Ik hoor vaak genoeg dat ik na die blessure sterk ben teruggekomen, maar dat gedeelte heb ik afgesloten. Ik ben fit en een van de jongens. Ik ben niet meer de jongen die zwaar geblesseerd was. En de beste speelt. Zo simpel is het.’

Zondag dus PSV, met Donyell Malen. Het duel roept revanchegevoelens op, na twee opeenvolgende dikke nederlagen in Eindhoven. ‘Wij willen PSV terugdringen en dat vinden zij vermoedelijk niet erg, want dan komen ze in hun kwaliteit. En dan kom ik met Malen in duels op snelheid. Die duels ga ik normaal niet winnen, dus moet ik het slim aanpakken.’

De transferwaarde van Veltman en Baumgartl 

8 miljoen euro

Joël Veltman staat bij transfermarkt.com te boek als een verdediger met een marktwaarde van 8 miljoen euro. De 27-jarige speler uit Velsen verkaste nog nooit van club. Hij heeft een contract tot juni 2021.

9 miljoen euro

Timo Baumgartl vertegenwoordigt een transferwaarde van 9 miljoen euro, aldus transfermarkt.com. De 23-jarige Duitser uit Böblingen kwam in de zomer over van VfB Stuttgart. Hij heeft een contract tot juni 2024.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden