Analyse De succesfactoren van Oranje

De kracht van het Nederlands elftal: saamhorig, zonder paniek en kapsones

Mephis Depay probeert met een schijnbeweging Joshua Kimmich te misleiden. Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant

Maandagavond om 20.45 uur speelt Oranje in Tallinn tegen Estland de vierde kwalificatiewedstrijd voor het EK 2020. Nederland rekende vrijdag in de slotfase op spectaculaire wijze af met aartsrivaal Duitsland. Wat waren de factoren achter dat succes?

Op zo’n avond om nooit te vergeten, blijkt opnieuw de kracht van Oranje. Saamhorigheid, kwaliteit, werklust, absentie van paniek, het volstrekt ontbreken van kapsones. Geloof in elkaar.

De sterkte van Oranje is ook dat de uitverkoren voetballers elkaars zwakheden maskeren. Dat ze een tactisch gehaaide coach hebben, die ze begrijpt en op het juiste moment aan deze groep is geklonken. Het verlangen van Ronald Koeman om bondscoach te zijn viel samen met de wil van de nieuwe generatie om weer groot te zijn als voetballand. Een paar observaties uit Hamburg, na de 2-4 bij Duitsland - Nederland.

Ronald Koeman

Hamburg was weer van Oranje, 31 jaar na de gewonnen halve finale van het EK. Ronald Koeman kijkt verbeten, als de zege in de EK-kwalificatiereeks zich aandient. Het hoofd is een beetje rood aangelopen, na afloop in de catacomben, waar het heet is en opwinding tintelt. Hij friemelt aan zijn stropdas, om wat meer lucht te krijgen.

Hij is licht cynisch naar perslieden, over commentaar dat de ploeg tot de rust onhandig oogde ondanks al dat balbezit. Hij verklaart waarom hij dingen deed zoals hij ze deed. Verdediger Denzel Dumfries als bijna rechtsbuiten. Ryan Babel diepe spits, Memphis Depay vrije vogel. Quincy Promes hangend op links, met verdedigende taken. En dat het pas werkelijk ging lopen na de wissels, met Davy Pröpper en Donyell Malen voor Marten de Roon en Denzel Dumfries, met Promes als veredelde rechtsachter, met Babel meer op links. Dan krijgt de bondscoach dus complimenten voor de wissels en gelijktijdig kritiek: had dat meteen gedaan.

Dat is hem te makkelijk. ‘Iedereen zou het anders doen’, is zo’n typische Koeman-zin hier in Hamburg. Een wedstrijd ontwikkelt zich. Hij legt graag uit dat niet bewezen is dat het dan hetzelfde was gelopen. Over Babel: ‘Ryan was nog fris genoeg om in de tweede helft ook in aanvallende zin zijn acties te maken.’ Babel kreeg zijn beloning bij de voorzet op 1-1. Depay had twee assists, waarvan de tweede van ongekende schoonheid was, zijn voorzet met links langs de hele defensie, precies hard genoeg om de over bijna vijftig meter sprintende Georginio Wijnaldum te bedienen. Koeman: ‘In de rust heb ik gezegd: blijf in de wedstrijd.’ Dat lukte ternauwernood, want voordat Nederland toesloeg, waren de Duitsers een paar keer dicht bij 2-0. 

Van Dijk

Kalmte is het handelsmerk van Virgil van Dijk. Ook Duitsers kijken tegen hem op. Ook zij hadden gehoord dat hij is uitgeroepen tot beste voetballer van Europa. Op de vraag wat hij met de scorende, invallende debutant Donyell Malen had gedaan, om hem gerust te stellen: ‘Ik doe niets speciaals. Ik heb hem gezegd dat hij moet genieten. Achteraf heb ik hem gefeliciteerd en bedankt. Het is een speciale groep. Iedereen weet zijn rol. Iedereen kan goed met elkaar. Iedereen wil voor elkaar door het vuur gaan. Dat is de basis. Er zullen ook tegenslagen komen. Daar moeten we dan mee dealen. Tot nu toe gaat het goed.’

Luisterend naar Van Dijk is het net of alles heel normaal is, terwijl de praktijk weerbarstig is. ‘Je moet veel communiceren met elkaar. Natuurlijk kom je in situaties waarin het moeilijk wordt, maar als je zorgt dat iedereen rustig blijft en elkaar vertrouwt, kan het vaak goed komen. Ook met de ervaring die we hebben. We waren heel effectief. We hadden de bal, het moest sneller van kant naar kant. De 1-0 was geen reden voor paniek. Zelfs na de 2-3 bleven we druk zetten. We hebben een uitstekende ploeg met veel kwaliteit. Dat laten we geregeld zien, alleen niet altijd negentig minuten. En jongens op de bank kunnen het verschil maken.’ Wat hij ook met Malen deed? ‘Laten zingen.’ Aanvoerder Van Dijk gaf opdracht tot het traditionele liedje van de debutant.

Frenkie de Jong

Bij de Duitsers is Joshua Kimmich de man van de nieuwe generatie. Hij staat op de cover van de laatste 11Freunde, een Duits blad over voetbalcultuur. Kimmich wil ook de leider zijn, zeker nu bondscoach Joachim Löw de oudgedienden Müller, Boateng en Hummels heeft bedankt. Hij wil wat Frenkie de Jong doet bij Nederland, alleen is De Jong een heel ander type. De Jong verlicht een elftal, omdat hij de regie op zich neemt. Bovendien scoort hij tegen de Duitsers voor het eerst als international. Vooral de aanname is knap. Hoe hij de bal na de voorzet van Babel tegen de grond laat stuiten en na de tweede stuit zo vrij is dat hij heerlijk langs doelman Manuel Neuer kan schieten. ’Scoren is altijd leuk. Ik ben geen doelpuntenmaker, dus het is niet zo dat ik er echt naar hunkerde. Maar het is leuk, zeker tegen Duitsland.’

In één jaar is vier keer gevoetbald tegen Duitsland; twee gewonnen, een gelijk, een verloren. Dat heeft mede te maken met de entree van De Jong in het elftal, pas een jaar geleden. ‘Onze wedstrijden tegen Duitsland liggen dicht bij elkaar. Veel goals, voor de neutrale kijker heel leuk. We zijn heel blij dat we nu aan het langste eind hebben getrokken.’

Het gevoel van een zege op Duitsland beklijft. ‘We wilden echt winnen, want we voelden dat het kon.’ Dan zegt hij iets dat belangrijk is voor Oranje, voor het Nederlandse voetbal ook. ‘Als het toch goed gaat, waarom zou je dan opeens teruggaan. Voor ons was het alleen logisch dat we doorgingen. We moeten nu gewoon winnen van Estland.’

Want die wedstrijd is maandag, in Tallinn, op de weg naar het EK van 2020 die helemaal openligt.

Meer over Oranje

Donyell Malen debuteerde met een beslissend doelpunt in duel met Duitsland. In de catacomben van het Volksparkstadion, spreekt Donyell Malen een mooie zin uit. ‘Het is een hele fijne groep om in mee te stromen.’

Soms mag je best juichen als sportjournalist, schrijft Willem Vissers in zijn column. ‘Zoals bij het wonderwippertje van Wijnaldum.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden