De hoogste rating, maar toch weinig geliefd

Van de zes Nederlanders die in actie komen bij het WK dammen, staat Aleksandr Baljakin het hoogst genoteerd op de ranglijst....

Ben ik te zwak, speel ik te saai? Aleksandr Baljakin vraagt het zichvertwijfeld af. Bijna nooit krijgt hij een uitnodiging voor een toernooi.Terwijl hij de hoogste rating heeft van de zes Nederlandse deelnemers aanhet WK dammen dat vandaag begint in Amsterdam-Zuidoost.

Toernooien zijn er genoeg geweest deze zomer. Vaak verschijnt KeesThijssen er, de drievoudig Nederlands kampioen. Maar Baljakin, ook eenprofdammer, ontbreekt meestal op de deelnemerslijst. Alleen in Nijmegen enDen Haag deed hij mee.

Te zwak? Aansprekende resultaten heeft hij genoeg behaald. Net nietgenoeg voor de wereldtitel, maar hij is vaak in de topdrie te vindengeweest bij een WK. Te saai? Zie het programmaboekje van het toernooi:Baljakin, mooie, heldere speelstijl. Speelt snel en makkelijk.

Dat de invitaties niet binnenstromen, zint hem niet, maar hij benadruktdat hij er geen minuut minder om slaapt. 'Ik slaap namelijk altijd alslecht', zegt hij in redelijk Nederlands op de ruime bovenetage inArnhem-Centrum, die hij met zijn vrouw Tatjana en zijn bijna eenjarigedochter Stefania bewoont. Er wordt veel over dammen gesproken inhuize-Baljakin. Zijn vrouw is internationaal meester, haar moeder was driekeer kampioene van de Sovjet-Unie.

Baljakin ziet enigszins op tegen het lange, loodzware toernooi inAmsterdam. 'Eigenlijk is dit iets voor jonge spelers. Daarom tip ikGeorgiev. Naast Tsjizjov natuurlijk, maar die wordt al een dagje ouder. Wehebben één rustdag, maar juist dan is een competitieronde gepland. Demeesten van ons moeten spelen. Ik ook, voor Huissen.'

En dan is het nog maar de vraag of hij de groepsfase overleeft. Baljakinzit in de zogenoemde 'poule des doods'. Hij ziet zeker zes kanshebbers voorde drie plaatsen die toegang geven tot de finaleronde. 'Alleen Singh uitIndia zal geen rol spelen. Kun jij dammen? Nou, dan versla je hem zeker.Ik zag zijn notaties bij het WK voor landenteams in Italië. Hij gaf zomaarschijven weg.

'Maar met Schwarzman, Gantwarg, Samb, Ndonzi en Hans Jansen is mijngroep zwaar genoeg. Bovendien moet je altijd op Chmiel letten. Die is heelslim in het op remise spelen. Maar dat kan hij tegen anderen ookmisschien.'

Eerst moet Baljakin dus maar eens proberen bij de beste twaalf te komen.Daarna ziet hij wel. Op dat moment begint een heel nieuw toernooi.

Baljakin beseft dat hij zijn krachten goed moet verdelen. 'Ik heb eenslechte voorbereiding gehad. Het is eigenlijk een logisch vervolg van hethele jaar. Ik kan niets creëren. Bij het WK voor landenteams, een paarweken geleden, was mijn spel verschrikkelijk slecht. Ik kan niet goeduitleggen waarom. Misschien komt het doordat ik te pessimistisch ben. Tegenzwakkere spelers kan dat een nadeel zijn. Dan denk ik: ik heb een kleinvoordeel, het zal wel remise worden. Ik moet meer als Schwarzman zijn. Diespeelt dan door. Ik ben van nature niet zo. Ach, die vorm. Het zal wel netzo zijn als bij een voetbalclub: pieken en dalen.

Baljakin geeft ook trainingen. Maar de talentjes liggen niet voor hetoprapen in Nederland, zegt hij. Bij de jongens ziet hij er niet een, bijde meisjes noemt hij Lotte Aleven, die pas een jaar of tien is en mede doorhem wordt begeleid. 'Zij kan rekenen, dat is verschrikkelijk belangrijk,en kan combinaties bedenken. Het positiespel kan ze later altijd nog lerennamelijk. En zij heeft een prima wedstrijdmentaliteit. Ze wil nooitverliezen.'

Baljakin, die een tijdelijke verblijfsvergunning heeft die elk jaar moetworden vernieuwd, begon op zijn 10de met dammen. Bij toeval. 'We haddengeen schaakbord thuis. Ik speelde tegen mijn moeder, maar verloor altijd.'s Avonds, na de lessen op school, kreeg ik onderricht van een damtrainer.'

Hij herinnert zich de overstap naar het 100-veldenspel. 'In Ruslandwaren we gewend aan 64 velden. Op mijn twaalfde speelde ik voor het eerstop zo'n groot bord. Het was lastig in het begin, omdat ik niet alleschijven onder controle kon houden.'

Een nog grotere schok was het toen hij in 1976 een gefotografeerd boekjevan Ton Sijbrands onder ogen kreeg. Het werd een soort bijbel voor hem. Deoud-wereldkampioen was lange tijd zijn idool.

Op zijn 19de veroverde Baljakin de wereldtitel bij de junioren. Laterwerd hij drie keer kampioen van de Sovjet-Unie. Daarna begon het zoeteleventje. Alle topdammers hadden een behoorlijk inkomen in de Sovjet-Unie.Bovendien behoorden zij tot een geprivilegieerde groep die veel reisde.

Dat veranderde toen het land uit elkaar viel. Voor spelers alsTsjizjov, Georgiev en Schwarzman is echter nog altijd een dikbelegdeboterham te verdienen. Baljakin heeft het financieel lang niet zogemakkelijk als deze grootmeesters. Hij krijgt wat toegeschoven van zijnclub Huissen, en schrijft boeken (onder andere over Schwarzman). Het WKlevert hem niets op. 'Ik speel om de eer.'

Maar als hij wereldkampioen wordt, komen die invitaties vast wel.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden