De held van Nigeria vergeten in Limburg

Sterke Nigeriaanse schouders droegen coach Bonfrère Jo over het voetbalveld in Atlanta na het winnen van olympisch goud in 1996....

door Willem Vissers

VRIJDAG zit Jo Bonfrere op de tribune van de Arena bij het politiek omstreden oefenduel van het Nederlands elftal tegen Nigeria. Bonfrère is vooral benieuwd naar de prestaties van de huidige bondscoach, Bora Milutinovic. Tot nog toe waren die belabberd.

De Joegoslaaf is voor de vierde keer op rij trainer tijdens het WK, telkens met een ander land. De eerste drie keer presteerde hij boven verwachting, met Mexico, Costa Rica en de Verenigde Staten.

'Nigeria won tijdens de Olympische Spelen van een Braziliaans én een Argentijns topelftal. Ons elftal was wereldtop. Als Milutinovic echt een topcoach is en het beter wil doen dan ik, dan zal hij bij wijze van spreken wereldkampioen moeten worden. 'Vergeet niet dat het makkelijker is met mindere voetballers mee te doen aan het WK dan met 25 sterren die allemaal willen spelen.'

Hij vertelt dat hij als trainer van de Super Eagles geen dictator was, dat hij uitging van wederzijds respect, dat de spelers bepaalde vrijheden hadden maar dat ze problemen kregen als ze over de schreef gingen. Hij volgde zijn eigen weg, zelfs als politici zich met de opstelling bemoeiden.

Een harde Limburger, het is weer eens wat anders. Bonfrère heeft daarover zo zijn eigen theorie. 'De Hollander komt over als een harde persoonlijkheid omdat hij een grote mond heeft en heel goed kan praten. Maar als puntje bij paaltje komt is het de Hollander die geen beslissingen durft te nemen en de Limburger wel. Dat is míjn ervaring in deze wereld.'

Hij hoorde na het goud afgunstige geluiden uit de Nederlandse trainerswereld. Zo van: me dunkt dat Bonfrère olympisch goud kan winnen met spelers als Babangida, Finidi, Kanu, Okocha, Amokachi en al die andere sterren.

'Ik heb heel hard gewerkt om ze goed te laten voetballen, om discipline in het elftal te krijgen en ze de bereidheid bij te brengen om voor elkaar te werken. Dat is een enorme klus geweest. Elke dag weer schreeuwen, misschien wel honderd keer op een dag trainingen stilleggen als een speler ging lopen met de bal terwijl een ander vrijstond. Maar uiteindelijk willen ze hard werken en dan kun je door hele dikke muren heengaan.

'Ik wilde een systeem waarin vrijheid was voor individualisme. Nigerianen zijn unieke voetballers en je bent wel heel erg dom bezig als je daarvan geen gebruik maakt. Met één actie kunnen ze een meerderheid creëren in een andere linie.'

Het Nigeriaanse voetbal in Atlanta was wonderschoon, zeker vergeleken met de Europese titelstrijd een paar maanden eerder. 'We hebben zeer goed gevoetbald, gedurfd ook. Soms met vier aanvallers en met maar één echte verdediger. Maar voorop stond het team.'

Bonfrère was in de jaren zestig en zeventig een technisch en tactisch vaardige, aanvallende speler van MVV. Met linksbuiten Willy Brokamp vormde hij een koppel dat ook grote clubs angst inboezemde. Maar als hij zijn eigen kunde vergelijkt met die van de talenten in Nigeria, bestempelt hij zichzelf nog net niet als een stijve hark.

'Je hoeft ze echt niet te leren schieten of dribbelen. Wel hoe ze in dienst moeten spelen van het elftal, ook mentaal. Want elke keer weer wil de een de ander laten zien hoe goed hij kan dribbelen.'

Ze koesteren volgens hem meer liefde voor het spelletje dan Europeanen. 'Als de Nigeriaanse topspelers teruggaan naar Nigeria en ze zien op straat mensen voetballen, dan trekken ze hun gymschoenen aan en doen ze mee. Dat zie je Nederlandse voetballers toch niet doen'

Bonfrère woont in een mooie bungalow in Eijsden en een enkele maal wekt zijn antwoord nieuwsgierigheid op. Bijvoorbeeld als hij vertelt over het vorige WK, gehouden in de Verenigde Staten.

Hij was toen assistent van de Arnhemmer Clemens Westerhof. Nigeria verloor in de achtste finales na verlenging van de latere finalist Italië. Vlak voor het verstrijken van de reguliere speeltijd stond de ploeg met 1-0 voor, terwijl Italië door een rode kaart nog met tien man in het veld stond. In plaats van de bal rond te spelen en desnoods de tribune in te rammen, trachtten de Afrikanen de Italianen al jonglerend te vernederen. Uiteindelijk met desastreus gevolg.

'Die nederlaag lag niet aan dat gepingel, maar had andere oorzaken. Ik kan en wil niet zeggen wat er werkelijk is gebeurd.'

Na dat WK moest Westerhof vertrekken, terwijl Bonfrère mocht blijven. Hij was degene die het echte veldwerk deed, Westerhof was het luidruchtige uithangbord. 'Dat is altijd zo geweest. Dat weet heel Afrika', zegt de Limburger. Inmiddels is de onderlinge verstandhouding zeer bekoeld. 'Ik wil niets meer met hem te maken hebben.'

Iedereen in Nigeria bemoeit zich met het nationale elftal. Bonfrère vergelijkt de situatie met Nederland, waar een brede maatschappelijke discussie werd gevoerd over het al dan niet selecteren van Davids. 'In Nigeria heeft ieder groepje journalisten zijn eigen favoriet.'

Zoals ook de minister invloed uitoefent. Het was dan zaak de eigen weg te volgen, zonder voorwaarden. 'Dan kan de minister wel roepen dat hij zó wil spelen, maar ik wil het anders. Soms werd ik met ontslag bedreigd. Ik ben ook eens zes weken weggebleven. Ik was nog geen week in Nederland, of ik werd teruggeroepen. Er volgden ellenlange gesprekken, waarvan niets naar de pers mocht uitlekken.'

Met zichtbare tegenzin praat hij over politiek. Zijn voorganger Westerhof pochte soms over zijn contacten met de president, generaal Abacha.

'Ik heb Abacha drie, vier keer gezien, maar het is beslist niet zo dat ik bij hem op de deur kon kloppen. Soms nodigde hij me uit om met de hele ploeg te komen, dan mocht je even gedag zeggen.'

Bonfrère vindt dat politiek en sport gescheiden moeten blijven. En als de Europese Unie het nodig vindt om een sportboycot uit te spreken, omdat Abacha een aantal activisten om het leven liet brengen, dan moet die boycot ook inhoud hebben. Zo bezien had Nederland nooit tegen Nigeria mogen voetballen.

'Er is een sportboycot tegen Nigeria. Dan moet je ook zeggen als dat land naar Nederland komt: sorry jongens, jullie mogen er niet in. Volgens de KNVB was de wedstrijd niet meer af te gelasten, want dan zou de schadepost te groot zijn geweest. Wat een flauwekul! Er was tijd genoeg. Hoe vaak wordt een wedstrijd in Nederland niet veel later afgelast? Nu lijkt het nergens op.

'Dat vind ik ook van de politiek niet goed. Die had moeten zeggen; of je nou één of tien miljoen schuld maakt, er is een boycot. Nu gaat de wedstrijd door, maar om een beetje te straffen mag er geen volkslied worden gespeeld: dát is toch een wassen neus.'

Na het goud van Atlanta was zijn positie sterk. Hij kon rechtstreeks contact krijgen met de hoogste bazen van het land. Toch besloot hij te vertrekken, want de minister van sport bleef dezelfde en dat was bepaald geen vriend van Bonfrère. Hij had diens vertrek kunnen eisen, maar daar is hij de man niet naar.

En dus werd hij eerst bondscoach van Qatar, en is hij net terug uit de Verenigd Arabische Emiraten om een club te adviseren en gaat hij vermoedelijk volgende week terug naar de oliestaat. Hij is teleurgesteld dat zijn contact met MVV op niets is uitgelopen.

'De vorig voorzitter Wesly wilde me als opvolger van Körver hebben. Maar de technisch directeur (Vergoossen) vond me niet goed genoeg. Theoretisch zou ik niet voldoende achtergrond hebben. Ik ben met de ploeg derde van Afrika geweest, tweede, eerste, ik heb het WK gehaald en de Olympische Spelen gewonnen. Het is belachelijk van de technisch directeur om zoiets te zeggen.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.