Reportage Roeiklassieker Groningen

De Hel van het Noorden moet je op je cv hebben

Het is onaangenaam, het is saai, het kan soms spoken. Toch wil een beetje roeier in de skiff of de twee zonder de Hel van het Noorden kunnen afvinken. Maar, zo klinkt het zondag: ‘Vandaag had ik het ook in mijn T-shirt kunnen doen.’

Deelnemers in actie op het Eemskanaal. Beeld Jiri Büller

Het schemert nog op zondagochtend als Sascha Bergsma, samen met Paul Stöver, de boot klaarmaakt voor De Hel van het Noorden, een zes kilometer lange roeiklassieker over het Eemskanaal in Groningen. Bergsma heeft er al veel over gehoord, vooral afschrikwekkende verhalen, maar hij heeft geen idee wat hij vandaag daadwerkelijk kan verwachten. Het wordt zijn eerste ‘Hel’.

‘Gewoon accepteren dat het kut is’, is een van de belangrijkste adviezen die de roeier van Euros uit Enschede van zijn coach heeft meegekregen. ‘De wind heeft hier vaak vrij spel, heb ik gehoord. Het water klotst tegen de kades aan, waardoor er veel golven ontstaan. Dat is onaangenaam. Maar goed, we merken wel hoe erg het wordt.’

Vier kilometer langer

De Hel van het Noorden ontstond in 1975, toen leden van de Groningse roeivereniging Aegir onderling wilden uitmaken wie het sterkst was. Niet op een beschutte, aangelegde roeibaan, maar op het open water. De afstand werd niet de gebruikelijke olympische twee kilometer, maar vier kilometer langer, om het extra zwaar te maken.

Omdat de wedstrijd steevast in november wordt gehouden, vaak in gure omstandigheden, ontstond de naam De Hel van het Noorden, gelijk naar de wielerklassieker van Parijs naar Roubaix. Met de jaren groeide de wedstrijd uit tot een heuse klassieker, met toproeiers uit het hele land. Want ‘De Hel’, die moet je als roeier op je cv hebben staan.

En dus staat deze morgen Bergsma, afgelopen zomer actief op de EK voor studenten in Zweden, op het punt om te water te gaan. Handschoenen heeft hij niet aan, een ongeschreven regel. ‘Als het nou écht heel koud was...’

Om bij de start te komen moet Bergsma in alle vroegte eerst tien kilometer ‘de verkeerde kant’ op. Dat zal, zo moet hij later toegeven, flink tegenvallen. ‘Er kwam geen einde aan. Toen ik dacht dat we er bijna waren, moesten we nog drie kilometer.’

Lang, recht en saai

Tien kilometer roeien voordat je überhaupt kan beginnen; het is een van de zaken die de Hel tot de Hel maken. Net als het kale, lege decor ten oosten van de stad Groningen. ‘In een ruimte naast ‘het saphok’ (de kantine) noemt Aegir-bestuurslid Hidde Hofland de route over het Eemskanaal ‘lang, recht en saai’. Ofwel: ‘Niks aan eigenlijk.’

Veel roeiers zijn op zaterdag al afgereisd naar het Noorden. Hofland: ‘Dat maakt dat de Hel van het Noorden geen wedstrijd is die je zomaar even voor de lol erbij doet. Bijna iedereen moet er een weekend voor uittrekken. Maar goed, dat moeten wij andersom ook als we naar hen toegaan.’

Met bebloede handen uitrusten na de finish. Beeld Jiri Büller

Vier jaar geleden werd het evenement afgelast vanwege de voorspelde windkracht 4 met harde windstoten. In 2012 ging het ochtendprogramma nog wel door. Maar toen roeiers bijna uit hun boot werden geslagen vanwege de hoge golven, werd het middagprogramma geschrapt. Vandaag is het heltechnisch veel te mooi weer: in de loop van de dag is er zelfs een waterig zonnetje voorspeld.

Om tien uur klinkt, ter hoogte van een boerderij in Garmerwolde, om de vijftien seconden een claxon als beginsignaal. Het Eemskanaal, aangelegd tussen 1886 en 1896, is een belangrijke scheepvaartroute, die Groningen met Delfzijl verbindt. Met uitzondering van een pauze tussen twee blokken door houdt een patrouilleboot van Rijkswaterstaat het scheepvaartverkeer tegen. Vandaag is het Eemskanaal exclusief voor de roeiers.

Kleine nummers

De Hel van het Noorden is een achtervolgingswedstrijd voor de kleine nummers: de skiff (eenmansboot) en de twee zonder stuurman. Voor hen is de wedstrijd extra zwaar, zegt bestuurslid Hofland. ‘In grote nummers kun je je nog verschuilen achter je teamgenoten.’

Zo is de wedstrijd in Groningen niet alleen een strijd tegen de elementen, ‘maar ook tegen jezelf’, merkt de debuterende Bergsma. Clubgenoten die langs de kant meefietsen om hem en zijn ploeggenoot Stöver aan te moedigen, ziet hij nauwelijks, omdat het Eemskanaal een soort tunnel is, tussen twee groene wanden met wuivend riet. Af en toe steken coaches daarboven hun hoofd uit en roepen kreten als: ‘Gassen!’, ‘Erop en erover nu!’ en ‘Vind die flow!’

Om niet te veel met de afstand en de omgeving bezig te zijn, kijkt Bergsma vooral veel op zijn horloge, waarop hij ook de afstand kan meten. Het gaat zoals gepland: elke 500 meter roeit hij met Stöver in gemiddeld 1.56. Veel sneller dan verwacht, vanwege de wind mee, ziet hij in de nevel al de skyline van Groningen opdoemen, met in de verte de Martinitoren en iets dichterbij de 23 verdiepingen tellende Tasmantoren. Het duo uit Enschede laat in hun klasse de negende plaats noteren.

‘Erg blij mee’, zegt Bergsma als hij na vier kilometer uitroeien de boot weer op de trailer schuift. Maar ergens knaagt het ook wel, moet hij eerlijk toegeven. Het was geen Hel zoals hij het in de verhalen had gehoord. Volgend jaar mag het wat hem betreft best heftiger. ‘Vandaag had ik ook in mijn T-shirt kunnen roeien.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden