DenksportSchaken

De gewantrouwde Franse verdediging – juist gespeeld

Op 24 augustus overleed op 85-jarige leeftijd Wolfgang Uhlmann, verreweg de sterkste en succesvolste grootmeester die de DDR heeft voortgebracht. Hij werd elfmaal kampioen van zijn geboorteland en eenmaal, in 1970, plaatste hij zich voor het kandidatentoernooi, waarin de Deen Bent Larsen hem in de eerste ronde uitschakelde.

Naast Emanuel Lasker, Wolfgang Un­zicker en Robert Hübner behoort Uhlmann tot de grote vier uit de Duitse schaakgeschiedenis. Misschien zou hij nog hoger hebben gereikt als hij zijn kunst in een ander land had kunnen ontwikkelen. Het aanzien dat schaken in de begin­jaren van de DDR genoot, verdween toen het land besloot zich voortaan exclusief te richten op de olympische sporten. In de periode 1978-1986 stuurde de DDR geen vertegenwoor­digend team naar de tweejaarlijkse schaakolympiade.

In 1960 haalde Uhlmann de voorpagina’s, toen de Nederlandse regering weigerde hem een visum te geven, waardoor hij niet kon meedoen aan het zonale WK-kwalificatietoernooi in Berg en Dal. De andere Oost-Europese deelnemers verklaarden zich solidair met Uhlmann en trokken zich collectief terug. Het onthoofde, door de IJslander Ólafsson gewonnen toernooi werd door de wereldschaakbond Fide ongeldig verklaard en ‘overgespeeld’ in ­Tsjechoslowakije. Uhlmann plaatste zich daar voor het interzonale toernooi.

Met ijzeren volharding koos Uhlmann zijn leven lang twee openingen die de topgrootmeesters ernstig wantrouwen: het Konings-Indisch en het Frans. Over die laatste verdediging schreef Uhlmann het boek Ein Leben lang Französisch – richtig gespielt. De aantekeningen bij de volgende partij zijn mede gebaseerd op zijn commentaar.

Bogdanovic – Uhlmann
Sarajevo 1963

1.e4 e6 2. d4 d5 3. Pc3 Lb4 4. e5 Pe7 5. a3 Lxc3+ 6. bxc3 c5 7. Dg4 Dc7 8. Dxg7 Tg8 9. Dxh7 cxd4 10. Pe2 dxc3 11. f4 Pbc6 12. Dd3 Ld7

Tientallen malen heeft Uhlmann zwarts problemen in deze stelling succesvol opgelost.

13. Dxc3 Pf5 14. Ld2

‘Een halve zet’, zou Viktor Kortsjnoi zeggen. Vaak gespeeld is 14. Tab1.

14 ... Db6 15. a4 Tc8 16. a5 Dd8 17. Dd3

Na deze en de volgende zet komt wit in moeilijkheden. Sterker is 17. Dh3.

17 ... a6 18. Ta3 Pa7 19. Tc3 Lb5 20. Txc8 Dxc8 21. Dc3 Lc4 22. g3 Pb5 23. Db2 Dc6 24. Tg1 Th8 25. Tg2?

Wit staat matig, maar na 25. h4 (25 ... d4 26. Lg2) is nog niets verloren

25 ... d4! 26. Tf2

Diagram links

26 ... Dh1?

Zwart zou beslissend voordeel hebben gehad na 26 ... Pe3!

27. g4?

Na 27. Db4! (27 ... Ld5 28. g4 of 27 ... Pe3 ­28. Dc5! Pxc2+ 29. Kd1) is de afloop onzeker.

27 ... Txh2! 28. gxf5 Txf2 29. Kxf2 Dh2+ 30. Ke1 Dh4+ 31. Kd1 Df2 32. Le1 Dxf1 33. Pg3

Diagram rechts

33 ... Df3+ 34. Kc1 De3+ 35. Kd1 Pc3+ 36. Lxc3 dxc3 37. Db6 Dd2

Mat.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden