Beschouwing Helmen in de F1

De F1-coureur en zijn helm

Max Verstappen sprong twee weken geleden niet alleen in het diepe met een nieuwe motor. Hij reed in Australië ook voor het eerst in zijn raceleven met een andere helm. Voor een coureur is dat allesbehalve een kleinigheid. Met ruim 300 kilometer per uur kan het kleinste ongemak een race verpesten. Als een rijder eenmaal zijn favoriete merk heeft gevonden, stapt hij daar zelden vanaf.

Verstappen was ook helemaal niet van plan over te stappen. Sinds zijn eerste kartmeters als 4-jarige reed hij met hoofdbescherming van het Japanse Arai. Het merk slaagde er alleen niet in om het nieuwe ontwerp op tijd door de keuring te krijgen; dit jaar zijn de veiligheidsregels aangescherpt. Dus zat hij tijdens de testdagen in Barcelona nog zonder zijn 2019-hoofdbescherming.

De Duitse producent Schuberth rook een kans en leverde Verstappen een helm waarmee hij wel direct het circuit op kon. Die heeft hij daarna gehouden. ‘Ik wilde tijdens het testen namelijk met hetzelfde rijden als bij de eerste race’, zei Verstappen tegen Ziggo Sport.

Racehelmexpert Bob Meier Nolte begrijpt dat wel: ‘Ze wilden geen risico nemen. De helmen zijn afgestemd op de aerodynamica van de auto. Als dat niet perfect in balans is, is er de kans dat hij in Melbourne tijdens het rijden met het hoofd zit te schudden omdat de lucht er toch anders langsloopt dan gedacht. Dat is niet fijn.’

Meier Nolte is mede-eigenaar van Pro-Racing, een bedrijf in Hillegom dat gespecialiseerd in race-uitrusting. Stellingen vol witte, nog onbespoten helmen staan tegen de muur. Daartussen zitten geen Schuberths. De Duitsers hebben volgens Meier Nolte een goede reputatie als helmleverancier van onder meer het Duitse leger. ‘Maar ze gebruiken de Formule 1 vooral als marketingtool. Verder vinden ze de autoracemarkt niet zo interessant.’

Naast Arai en Schuberth zijn het Italiaanse Stilo en het Amerikaanse Bell actief in de Formule 1 als helmfabrikant. Bell is grootleverancier met de helft van de twintig coureurs in de portefeuille.

Volgens Meier Nolte moeten de helmen in de eerste plaats veilig zijn. ‘Je kunt er tegenwoordig bijna met een tank overheen rijden’, zegt hij. De vizieren zijn gemaakt van kogelwerend polycarbonaat. De buitenkant is opgebouwd uit lagen carbon. De kinband is van kevlar. De binnenkant zit vol krachtabsorberend schuim. De voering is gemaakt van brandvertragend Nomex.

Kenmerken

Door de strenge veiligheidseisen zien ze er op het oog nagenoeg hetzelfde uit. Wel heeft elk merk z’n eigen kenmerken. Verstappen zegt dat hij met zijn nieuwe model beter te horen is over de boordradio. Meier Nolte vindt dat niet vreemd. ‘Bij Arai zijn ze niet geprepareerd voor communicatie. Het komt erop neer dat je zelf een oplossing moet vinden om alles weg te werken. Dat is verre van ideaal. Bij andere merken is dat beter.’

Daarnaast verschillen de helmen onderling op zaken als het luchtcirculatiesysteem, te zien aan de plaatsing van de luchthappers. Meier Nolte: ‘Essentieel is dat de warmte goed wordt afgevoerd, als een soort airco’.

Om de paar races rijdt Verstappen met een nieuwe helm. Zweet tast de binnenkant snel aan en na wedstrijden worden ze geregeld weggeven aan bijvoorbeeld sponsoren. Meier Nolte schat de kale prijs van Verstappens helm op zo‘n 5.000 euro. Onbetaalbaar voor een coureur is alleen het maatwerk. Dat bepaalt voor het grootste deel hoe fijn een hoofddeksel zit. Rijders kunnen alles aanpassen. Van de dikte van de kussens tot de tint van het vizier.

Voormalig Formule 1-coureur ­Robert Doornbos reed zijn hele carrière met een Arai. Hij herinnert zich nog dat zijn hoofd werd opgemeten door een Japanse medewerker van het bedrijf. ‘En ik heb nogal een groot hoofd. Op een bepaald moment zei die man alleen nog maar: ‘Ohhh, big head’. Ik denk dat ze bij Arai nog wel een speciale Doornbos-maat hebben liggen.’

Hij legt uit dat elke coureur zo zijn eigen voorkeuren heeft. ‘Sommigen vinden het fijn dat hij bij de wangen wat strakker zit. Maar je wilt vooral buffeting voorkomen; oftewel het gevoel dat hij eraf wordt gezogen tijdens het rijden. Toen ik Indycar reed, waar je soms 380 kilometer per uur rijdt, had ik er spoilers op om dat te voorkomen. Het is gewoon essentieel dat alles perfect zit.’

Geen grappen

Grappen met zijn hoofdbescherming kan een coureur niet waarderen, ervoer hij. Doornbos: ‘Mijn Portugese teammaat in de Formule 3 legde zijn helm altijd op de gereedschapskist van de monteurs. Erger kun je een monteur niet irriteren. Dus beplakte ik bij een test een keer zijn vizier aan de binnenkant met zwarte ducttape. Hij reed weg. Toen hij aan het einde van de pitstraat zijn vizier sloot, hoorde ik hem meteen keihard remmen. Daarna heb ik wel een tijdje met mijn ogen open geslapen.’

Zoiets zal Verstappen niet snel overkomen. Gedurende het gehele raceweekeinde wordt zijn helm onderhouden door een Schuberth-medewerker. Hij plakt onder meer met Zwitserse precisie doorzichtige velletjes (tear-offs) over het vizier die Verstappen er tijdens de race kan aftrekken, als vuiligheid zijn zicht belemmert. Een nieuw velletje is weer schoon.

Bij elke race heeft Verstappen de keuze uit verschillende configuraties. Voor een regenrace heeft hij bijvoorbeeld de optie om te rijden met een geel vizier voor meer contrast en minder weerspiegeling in het water. Komend weekeinde, tijdens de avondrace in Bahrein, rijdt hij met een transparant vizier, zonder tint.

Dolenthousiast

Hoe zijn Schuberth in die omstandigheden bevalt, weet hij nog niet. In Australië was hij in ieder geval dolenthousiast over zijn nieuwe helm. Hij zit stabieler, koelt zijn hoofd beter en hij kan zelfs makkelijker op zijn stuur kijken, omdat het vizier iets anders gepositioneerd zit. ‘Maar dat is deels denk ik ook Schuberth een beetje in een goed daglicht zetten’, zegt kenner Meier Nolte.

Hij sluit niet uit dat Verstappen een aanzienlijk bedrag krijgt om met het merk te rijden. Arai staat er juist om bekend coureurs vanuit principe niet te betalen. Maar uiteindelijk is iedere helm in de Formule 1 het neusje van de zalm, benadrukt Meier Nolte. Daardoor kan er eigenlijk geen slechte keuze gemaakt worden. Lewis Hamilton bewees het in 2015, toen hij als regerend wereldkampioen Arai na twintig jaar inruilde voor Bell. Een jaar later was hij gewoon weer de beste.

Waslijst aan eisen voor een F1-helm

In 1968 reed de Amerikaan Dan Gurney als eerste met de gesloten racehelm die door coureurs vandaag de dag nog steeds wordt gedragen. De bescherming van Gurney lijkt alleen qua uiterlijk nog op de huidige hoofdbescherming. Autosportfederatie FIA heeft tegenwoordig een waslijst aan eisen waaraan helmen moeten voldoen.

Expert Bob Meier Nolte heeft in de vijftien jaar dat hij zijn raceuitrustingsbedrijf runt met name op het vlak van veiligheidseisen veel zien veranderen. Zo is op de nieuwste Formule 1-helmen het zylonplaatje boven het vizier komen te vervallen. Dat zat erin door een incident uit 2009, toen een veer het vizier van Felipe Massa doorboorde. De coureur liep daarbij een schedelbreuk op.

Vanwege de aangescherpte eisen is de vizieropening van de nieuwe helm met een centimeter verkleind. Meier Nolte: ‘Dat zylonplaatje was namelijk niet zaligmakend. Het moet op het vizier geplakt worden. En als hij losliet met 300 kilometer per uur, had je alsnog een soort rondvliegend mes van supersterk materiaal. Dat wilden ze al een tijdje aanpassen. Zo zoeken ze constant naar verbeteringen.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden