analyse

De extremen in het voetbal: eerst was het niets, nu is Oranje bijna weer een knuffelploeg

Als opportunisme niet bestond, was het uitgevonden om ontwikkelingen in het voetbal te duiden. Eén aardige wedstrijd op het EK en bijna is Oostenrijk (donderdag) alweer een hapje tussendoor voor Oranje. Volgens de barometer van het algehele voetbalgevoel althans.

Memphis Depay afgelopen zondag in actie tegen Oekraïne, donderdag speelt hij met Oranje het tweede EK-duel tegen Oostenrijk. Beeld UEFA via Getty Images
Memphis Depay afgelopen zondag in actie tegen Oekraïne, donderdag speelt hij met Oranje het tweede EK-duel tegen Oostenrijk.Beeld UEFA via Getty Images

‘Bespeur je twijfel bij mij?’, stelt bondscoach Frank de Boer de wedervraag, als het gaat over het inzetten van de van een blessure herstelde verdediger Matthijs de Ligt (ja, hij speelt). Zijn typerende frons is in een paar dagen veranderd in een opbeurende lachrimpel.

Op een andere vraag, over wissels, antwoordt de bondscoach: ‘Het toernooi duurt nog hartstikke lang.’ Hartstikke lang, dat veronderstelt weken, geen vijf dagen tot de laatste groepswedstrijd. Nog een vraag dan, van de Telegraaf, de krant die de stemming in den lande wel aanvoelt: ‘Wie moeten jullie verslaan in de finale?’ Spits Memphis Depay, met een kwinkslag: ‘Het maakt niet uit wie in de finale tegen ons staat. We willen ze allemaal verslaan.’

Depay rekent op een gunstige positie na de groepsfase. De bondscoach voegt toe, nadat hij de rem op de euforie heeft ingetrapt: ‘Laten we eerst maar eens van Oostenrijk winnen. Eerste in de poule worden is ons eerste doel.’ Nummer één in de poule betekent een achtste finale in Boedapest, waar geen beperkingen gelden voor publiek. Dan zal de Ferenc Puskas Arena mogelijk oranje kleuren.

Knuffelploeg

Voetbal is een wereld van extremen. Eerst was het niets met het Nederlands elftal: het systeem deugde niet, de bondscoach riep verlangen op naar Ronald Koeman, Wout Weghorst is toch zeker geen spits van Oranje en Marten de Roon verliest elke bal, bij wijze van spreken. Na de zege op Oekraïne, hoeveel ook nog op elftal en spel is aan te merken, is de zon doorgebroken. Oranje is al bijna een knuffelploeg.

Eerst was daar dat vliegtuigje boven Zeist, met het dringende advies dat ‘Frank’ toch echt 4-3-3 moet spelen en geen 3-5-2. Nu is daar weer een vliegtuigje met een banier: Auf Wiener Schnitzel, dat zoiets betekent als tot ziens, voor de Oostenrijkers dan. In de bubbel in Zeist proberen staf en spelers negatieve prikkels te vermijden, hoe onmogelijk ook. Marten de Roon zei al hoe vervelend hij al die kritiek vond voor zijn familie. De Boer voelt hetzelfde, voor zijn vrouw vooral. Iedereen ziet op zijn telefoon de hele wereld de bubbel binnendringen. Dat voorkomen ‘is een utopie.’ De Boer kan slechts adviseren dat spelers zich ‘niet van hun stuk laten brengen. De een zal het meer tot zich nemen dan de ander.’

De voorbereiding is bovendien al begonnen in oktober, vooral met de focus. Van wedstrijd tot wedstrijd leven. Het lijkt erop dat het kwartje is gevallen, al kent De Boer alle wetten van relativiteit: ‘Als we tegen Oostenrijk een slecht resultaat halen, is het weer een heel andere kant. Wij moeten gewoon zorgen dat we geloven in waarmee we bezig zijn. Ik moet dat goed overbrengen naar spelers en staf. Ik denk dat het lukt. We zijn er nog niet, maar het is mooi dat ze dat inzien. Nieuws van buiten komt bij de een meer aan dan bij de ander. De een stapt er makkelijk overheen, de ander gaat erover nadenken.’

Altijd zelfvertrouwen

Memphis Depay heeft altijd zelfvertrouwen. Dat bleek al bij zijn eerste actie tegen Oekraïne, toen hij weinig mannen voorin bespeurde en aan een schier eindeloze solo begon die net geen doelpunt opleverde. ‘Ik was even buiten adem. Maar je hebt geen keuze, je moet gaan.’ Memphis is in zekere zin de barometer van het volksgevoel over Oranje. Hij vertegenwoordigt het zelfvertrouwen, als iemand die diverse gevoelens oproept bij de kijkers.

‘Ik ben een speler met veel risico in mijn spel. Ik verlies soms de bal. In de tweede helft tegen Oekraïne gebeurde dat vaker. Dan moet ik misschien proberen de bal vast te houden. Altijd ben ik op zoek naar een goal of een assist. Tegenstanders proberen het zo goed mogelijk dicht te zetten, en dan komt er aan de andere kant vaak ruimte.’ Het is aan de rest van het elftal om Depay te ondersteunen. Frank de Boer: ‘We moeten de momenten waarop de tegenstander ons pijn kan doen minimaliseren. Dan ben je bezig met je restverdediging. Ben je toeschouwer of anticipeer je al op verdedigen? Zie je dat Memphis een actie maakt, dan kan hij ook een keer een bal verliezen. Degenen om hem heen moeten eigenlijk al denken: als hij de bal verliest, kan ik druk zetten, of de ruimte afdekken.’

Zo omschrijft hij Memphis als de man van de vrije rol, van de alles of niets acties. En Memphis voelt zich goed. Hij is ontspannen en zijn wantrouwen is verdwenen. Hij antwoordt rustig en lacht als een Spanjaard weer begint over Barcelona. Daarover kan hij niets zeggen, maar toch ook weer wel. Hij wil graag weer ‘met Koeman werken’. Verder is de sfeer in Zeist goed. De trainingen zijn scherp. ‘We zitten er goed in.’

Het gevaar is een nieuwe omslag, tegen koploper Oostenrijk bijvoorbeeld, met tal van meer dan degelijke spelers, met veel lopers uit de Red Bull-school. Een omslag als een onweersbui na een bloedhete dag. De Boer: ‘Het wordt geen makkelijk potje.’

Kijken als een kenner

Waar moet je dit EK op letten? In Kijken als een kenner maakt voetbaljournalist Sam Planting van elke kijker een expert. Ontdek de elf spelers die de tactiek van hun land bepalen – en hoe het moderne voetbal wordt gespeeld.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden