De explosieve sluipschutter uit Kreta

Nikos Machlas is met afstand de topscorer van Nederland: vijftien doelpunten uit veertien wedstrijden. 'Hij heeft een neusje voor goals', zegt Fortuna-verdediger Robert Roest die hem er drie moest toestaan....

BART JUNGMANN

VERWARRING op de Vitesse-training dinsdag. Tijdens het partijtje speelt de Rus Dmitri Sjoekov de bal naar de Nederlander Edward Sturing, maar die had vlak daarvoor hard no geroepen omdat de Griek Nikos Machlas vlakbij hem stond. Sturing is woedend, trainer Henk ten Cate sust de gemoederen. Misschien was het wel een misverstand geweest, zei hij, misschien had Sjoekov now verstaan in plaats van no.

'I like it Nikos', had Ten Cate eerder tijdens dat partijtje geroepen toen Machlas probeerde met een sliding Sturing de bal te ontfutselen. Daarover geen misverstand, alleen maar bewondering. De topscorer van de eredivisie verdedigt mee. Hulde! De Griek Nikos Machlas wordt in Arnhem op handen gedragen, door collega's, door trainers, door toeschouwers.

Woensdag wordt zijn naam gescandeerd in de met 2-0 gewonnen wedstrijd van Sparta als hij in de tweede helft net over doel kopt. Vlak voor tijd klinkt er applaus als Machlas met een rode kaart van het veld wordt gestuurd. De held als martelaar.

Hoe anders was dat vorig jaar toen er op Nieuw Monnikenhuize nog smalend werd gesproken over Lachgas. De duurste aankoop uit de geschiedenis van Vitesse dreigde weg te kwijnen in Arnhem en de plaatselijke voetballiefhebber maakte zich er vrolijk over.

Toch heeft voorzitter Karel Aalbers in die tijd nooit getwijfeld aan de investering van zeven miljoen. 'Ik ben ervan overtuigd dat als je blijft geloven in een speler, zich dat op een gegeven moment uitbetaalt. Van de zomer ben ik met mijn vrouw naar Kreta geweest om zijn bruiloft te bezoeken. Ik wilde hem laten merken dat-ie gewaardeerd wordt.'

Nicolas Machlas werd op 16 juni 1973 geboren in Heraklion, hoofdstad van Kreta. Zijn vader, zelf een oud-voetballer, stalde hem op jonge leeftijd bij OFI Kreta, de voetbaltrots van het eiland en al sinds mensenheugenis getraind door de Nederlander Gene Gerards. Machlas junior bleek nog beter dan Machlas senior en zo schotvaardig dat hij het al snel tot international schopte.

Op dat moment stapt Karel Aalbers het verhaal binnen. 'Een kwestie van scouting, selectie en van goede contacten, in dit geval met Gerards. Bovendien heb ik met mijn bedrijf op Cyprus een kantoor, Grieks georiënteerd en met veel voetbalenthousiastelingen. Van alle kanten werd me verzekerd dat het een potentiële topper was.'

Er waren meer kapers op de kust, uit Griekenland en uit Italië. Aalbers: 'Nikos wilde in elk geval weg uit eigen land omdat hij internationaal wil slagen en misschien was hij wel bang in Italië op het tweede plan te geraken.'

Dat dreigde in Arnhem ook te gebeuren. Machlas was onder Beenhakker niet zeker van een plaats in het eerste elftal en de taal bleek een te grote barrière om in de samenleving een plaats te veroveren. Assistent-trainer Nico van Zoghel zag het met lede ogen aan en ontfermde zich over Machlas.

Een gevoelige jongen, zegt Van Zoghel. Bovendien: 'Een vedette in eigen land, die in het buitenland weer van voren af aan moet beginnen. En dan wordt-ie in de eerste de beste oefenwedstrijd tegen Hoek in Zeeland geconfronteerd met een verschrikkelijke doodschop. Daar is-ie zes weken van geblesseerd geweest. Tel al die factoren bij elkaar op en je zit met een doodongelukkige buitenlandse voetballer.'

Het voetbal is een hard wereldje, zegt Van Zoghel, waarin een medespeler ook een concurrent is. Een Nederlander kan dan terugvallen op zijn familie, een buitenlander wordt aan zijn lot overgelaten.

Speelt mee dat deze buitenlander tevens eilander is. Van Zoghel komt nogal eens op Terschelling en denkt de mentaliteit van eilanders een beetje te kennen. Een grote saamhorigheid, maar ook een sterke onderlinge competitie. 'Stel dat hij was teruggekomen op Kreta en niet geslaagd was in Nederland, dan had hij zich geschaamd.'

Van Zoghel hield hem in de donkere dagen steeds één ding voor: 'Als jij je nou maar aanpast aan de Nederlandse voetbalcultuur, dan komt de rest vanzelf. Dat heeft hij opgepikt, want het is sociaal een fantastische jongen.'

Helemaal vanzelf kwam het niet. De promotie van Beenhakker tot technisch directeur en de komst van Henk ten Cate als trainer in de winterstop hielp een handje. Op trainingsstage in Spanje zag Ten Cate de mogelijkheden van Machlas. Met Van Zoghel - de twee kennen elkaar al als voetballer bij Go Ahead - kreeg hij Machlas weer aan de praat, letterlijk en figuurlijk.

Scoorde Nikos Machlas vorig jaar slechts acht keer, nu heeft hij na veertien wedstrijden al vijftien doelpunten achter zijn naam staan. Tegen Sparta onderscheidt hij zich vooral als aangever. In de eerste helft brengt hij met het hoofd en met de voet Curovic een paar keer in stelling, maar diens pogingen eindigen in het zijnet.

Scheidsrechter Schaap zet de toon in een wedstrijd die allesbehalve vijandig verloopt. Hij trekt zes keer een gele kaart en tweemaal een rode. Eerst moet Jalink vertrekken na een hardhandig conflict met Kreek, daarna is Machlas aan de beurt. Hij duwt Noorlander tegen de grond. Tussen de bedrijven door scoort Vitesse twee keer. Reuser maakt er voor rust 1-0 van, invaller Korsten vlak vaak voor tijd 2-0.

Het koningskoppel komt er niet aan te pas, maar Ten Cate denkt met Machlas en zijn Joegoslavische teamgenoot Dejan Curovic de gevaarlijkste aanval van Nederland in huis te hebben. 'Ze vullen elkaar goed aan, de bereidheid om voor elkaar te werken is enorm groot. Je ziet ze tackles maken en ze gunnen elkaar de bal. Soms zelfs een beetje te veel. Ik krijg op de bank wel eens het gevoel: joekel hem er zelf eens op.'

De samenwerking heeft tijd gekost. 'Het heeft even geduurd voordat ze beseften dat ze elkaar nodig hebben. Allebei een Zuid-Europees temperament en daar telt maar één ding: scoren. Hier hebben ze geleerd collectief te denken.'

Vitesse speelt aanvallender dan vorig seizoen toen Roy Makaay nog een belangrijk wapen was in de counter. Als Van Zoghel één nadeel van Machlas moet noemen, dan is het zijn traagheid. Voor de rest niets dan lof. 'Hij is in de zestien meter levensgevaarlijk, kan goed koppen, kan een bal goed vasthouden en is altijd aanspeelbaar. Ideaal voor zoals wij nu spelen.'

VITESSE pretendeert uit en thuis even aanvallend te spelen. Maar tegenover de maximale score thuis staat slechts één overwinning buiten Arnhem. Dat was tegen Fortuna. Het werd 7-1. Machlas scoorde drie keer en Robert Roest probeerde hem daarvan te weerhouden. 'Hij heeft het vermogen om niet op te vallen. Hij praat weinig, je merkt hem haast niet op en dan ineens staat-ie er. Die jongen heeft een neusje voor goals.'

Die Jongen loopt er na de wedstrijd van Sparta bij als een gevaarlijk explosief in geel-zwart clubkostuum. Messcherpe mond, ogen als donderwolken. De vraag of de rode kaart verdiend was, is de meest ongepaste die gesteld kan worden.

Zijn Arnhemse vertrouweling, een Griekse restaurant-houder, krijgt het hele verhaal te horen. Alleen het woord krák klinkt bekend in de oren. Machlas maakt een trappende beweging met de rechtervoet. Jiorgos vertaalt in één zin: 'Nikos lag op de grond en die Noorlander ging met zijn voet op zijn hand staan.' Krak.

Machlas sprong woedend overeind en gaf zijn bewaker Mark Noorlander een duw en die sloeg er steil van achterover. Machlas schudt een hoofd vol onbegrip. Mooi dat er gewonnen is, maar deze avond is een buitengewoon zwarte. Het is de eerste keer dat Machlas van een Nederlands voetbalveld is gestuurd en zijn eerste schorsing dreigt.

Maar we laten het er niet bij zitten, zegt Van Zoghel. 'Dit is puur onrecht. Belachelijk wat die Noorlander doet. Echt Nederlands om bij zo'n onschuldig duwtje theatraal te vallen.' Van Zoghel neemt een slok cola en bij het slikken, klinkt heel zachtjes: 'Matennaaierij.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden