De enige verbinding met de speelzaal is een telefoon

Zondagnacht half twee. Zijn vrouw Hettty wil graag naar huis. De hond zit al beneden in de auto te wachten, maar Ton Sijbrands zet nog even een stelling op het bord....

Van onze verslaggever Jan van Capel

'Weet je nog partij twee tegen Van Eck? Dat wil ik jullie toch nog even laten zien.' Harm Wiersma, die het publiek de gehele dag uitleg heeft gegeven, Auke Scholma en andere topdammers en damliefhebbers die tot het einde toe zijn gebleven, zien hoe Sijbrands op een aanleun-tafeltje snel de bewuste stelling op een bord zet.

Tien minuten later staan ze er nog. Druk gebarend en met een pilsje in de hand. De stenen bewegen in een nauwelijks te volgen snelheid over het bord. Variant na variant.

Nog geen drie kwartier geleden is Ton Sijbrands uit de kamer gestapt waar hij vijftien uur in eenzaamheid achter gesloten deuren heeft doorgebracht. Twintig meter verderop, in wat gewoonlijk een vergaderzaal is, zaten de twintig tegenstanders waartegen hij al die uren heeft zitten dammen.

Sijbrands speelt blind. Zonder een bord of steen te zien. De enige verbinding met de speelzaal is een bureautelefoonlijn, waardoor over en weer zetten worden uitgewisseld.

Op het bureau staat een pot koffie, frisdrank en een kan water. Verder bewegen alleen af en toe z'n vingers, alsof hij wat zetten uitprobeert.

Zaterdagochtend, tien over half tien, spreekt hij de eerste zet in: 'Bord één: 32-28.' Zondagochtend vroeg, exact vijftien uur later, de laatste: 'bord elf: 33-29.' Zwart, F. van Vloten uit Dordrecht, geeft als laatste zijn partij op.

In de tussenliggende uren zijn er tegen de 1700 zetten gewisseld en is een veelvoud hiervan aan varianten door het brein van de damspeler gegaan.

Sijbrands wint zeventien van de twintig partijen en moet drie keer remise toestaan: tegen R. Treur, een nog betrekkelijk jeugdige dammer uit Alphen aan den Rijn, D. Edelenbos uit Sneek en E. de Jong uit Doorn.

Een ongehoord hoge score van 92,5 procent. Een nieuw wereldrecord.

Een score van 70 procent zou al voldoende zijn geweest. Bij zijn oude record dat hij in 1993 in Venlo vestigde, ging het om achttien partijen (veertien maal winst, vier remises). Hij was toen 13 uur en 25 minuten in touw.

De prestatie van Sijbrands in de nacht van zaterdag op zondag in Gouda wordt door de in- en uitlopende toeschouwers met groot ontzag en bewondering gevolgd. Zijn fotografisch geheugen is legendarisch. Maar dat iemand tegen zoveel sterke dammers (gemiddeld op het niveau van de eerste klasse in de landelijke bond) tegelijk zou kunnen spelen, zonder bord te zien en zonder in de war te raken, en met een dergelijk resultaat, dat had niemand voor mogelijk gehouden. Behalve Sijbrands zelf dus.

De oud-wereldkampioen heeft wel een verklaring voor zijn capaciteit om blind te dammen. Als geen ander is hij in staat om de stellingen op zijn netvlies te toveren. Hij ziet een bord met stenen en bij het uitvoeren van een zet verschuiven in zijn gedachten de stenen ook.

Bovendien heeft hij een dermate sterk geheugen dat hij alle gespeelde partijen volledig kan reproduceren, inclusief de talloze varianten die hij heeft moeten berekenen om de beste zetten te kunnen doen.

In de vroege zondagochtend geeft hij daarvan nog even een demonstratie. Nadat hij - zoals voor hem gebruikelijk - verlegen glimlachend de bezoekersruimte is binnengekomen en uitgebreid is gehuldigd voor zijn nieuwe wereldrecord, vraagt hij of er misschien interesse bestaat voor een kleine uitleg.

Hoewel iedereen die hem al die uren heeft gadegeslagen vermoedt dat hij inmiddels hondsmoe zal zijn, zoals trouwens al zijn tegenspelers en iedereen die de sessie heeft bijgewoond, wordt instemmend geknikt.

Op het demonstratiebord verschijnt de partij die hij tegen een meisje uit Goes heeft gespeeld, de pas veertienjarige Jolien de Graag, vijfde bij het aspirantenkampioenschap van Nederland. Sijbrands wint (uiteraard), maar hij heeft waardering voor de wijze waarop zij zich taai heeft verdedigd. Ze doet naar zijn mening zeker niet onder voor de mannen.

Het publiek krijgt in een vliegende vaart de gehele partij te zien inclusief alle diepe berekeningen die hij heeft moeten uitvoeren om tot winst te komen. Sijbrands: 'Schrijf maar gerust op dat ik alle partijen op deze manier uit mijn hoofd kan behandelen'.

Zondagmiddag zit de dammer op de tribune bij Sparta tegen Ajax, zijn favoriete voetbalclub waar hij als jongetje nog een blauwe maandag heeft gespeeld. De Goudse Verzekeringen, die de blindsimultaan financieel mogelijk heeft gemaakt en ook Sparta sponsort, heeft hem een vrijkaartje gegeven. PR-man Dannie Doesburg, zoon van de oud doelman van Sparta, PSV en het Nederlands elftal Pim doesburg, heeft zelf ondervonden dat het supergeheugen van Sijbrands zich niet tot het damspel beperkt.

'Onlangs zag ik Sijbrands voor het eerst en toen ik vertelde dat ik de zoon van Pim was, vertelde hij me precies wanneer mijn vader zijn eerste wedstrijd speelde in het betaald voetbal, waar, tegen wie, de uitslag en wie er in die wedstrijd scoorden.'

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden