wielrennen colombia

De Colombiaanse opmars is nog lang niet ten einde: ‘de kevers’ zijn wielerprofs geworden

Colombiaanse wielerfans juichen in juli bij de Tourwinst van Egan Bernal. Beeld AFP

In Colombia is wielrennen populair. Kerken, scholen, verenigingen; allerlei instanties organiseren wedstrijden. En nu Egan Bernal de Tour heeft gewonnen, is de gekte compleet. Heeft een Colombiaan kans in de Vuelta, die zaterdag start?

Aanvankelijk zou Egan Bernal dit seizoen de Vuelta rijden. Die begint zaterdag met een ploegentijdrit in natuurgebied Salinas de Torrevieja en eindigt over drie weken in Madrid. Maar de 22-jarige Colombiaan is na zijn Tourzege en de bijbehorende huldigingen en festiviteiten toe aan rust. Een horde landgenoten staat klaar om het stokje van hem over te nemen. En dan is er ook nog de ‘halve Colombiaan’ Richard Carapaz, renner uit de grensstreek met Ecuador. Hij won dit jaar de Giro.

Niet eerder waren er zoveel favorieten uit Colombia. Miguel Ángel Lopéz zou kunnen winnen, maar dat geldt ook voor Esteban Chaves, Nairo Quintana of Daniel Felipe Martínez. Het zegt iets over de ongekende opmars van Colombia als wielernatie. Op de UCI wereldranglijst staan inmiddels drie Colombianen bij de eerste 25; alleen België kan dezelfde cijfers overleggen. Dit jaar staan er 17 Colombianen, verdeeld over negen ploegen, onder contract bij WorldTour-teams.

‘Het is voor ploegen hip geworden om een Colombiaan aan te trekken’, constateert Jetse Bol, de Noord-Hollander die vorig jaar onder contract stond bij het Colombiaanse Manzana Postobón. ‘Allemaal hopen ze dat ene pareltje op te vissen.’

Uiteraard maakt het hoogte-voordeel de Colombianen interessant. Neem Bernal. Hij komt uit Zipaquirá, een plaats in Colombia op 2650 meter hoogte. In de Tour de France was hij op zijn best op de allerhoogste bergen: de Galibier (2642 meter) en de l’Iseran (2770 meter). Hoe ijler de lucht, hoe fijner hij het vindt.

Het is een cadeau van moeder natuur. Wie op hoogte woont, maakt extra rode bloedcellen aan en kan meer zuurstof transporteren. Europese renners moeten daarvoor op hoogtestage en dan nog is het maar de vraag of zij hetzelfde effect bereiken als de Colombianen.

‘Bij Manzana Postobón was er één renner die ‘slechts’ op 1400 meter hoogte woonde’, vertelt Bol. ‘Die jongen werd uitgelachen. 1400 meter telt niet in Colombia.’ Ook volgens Bol speelt het hoogte-voordeel een grote rol in het Colombiaanse succes. Maar er is meer.

Fietscultuur

Het talent van veel Colombiaanse wielrenners zou waarschijnlijk nooit zijn ontbolsterd als er geen fietscultuur zou bestaan in Colombia, net zo min het waarschijnlijk was geweest dat Sven Kramer was gaan schaatsen als hij pakweg in Spanje was geboren.

‘In Colombia is wielrennen bijna net zo groot als voetbal’, constateerde Chris Froome vorig jaar, toen hij de Ronde van Colombia reed – een ronde die al sinds 1951 bestaat. ‘De mensen weten alles van de renners en van de geschiedenis van de sport.’

De Belg Tim Declercq van Quick-Step vertelde vorig jaar over de gekte rondom zijn Colombiaanse ploeggenoot Fernando Gaviria. ‘Als hij mij in een tweet noemt, ben ik wekenlang verzekerd van aandacht.’

Jetse Bol reed vorig jaar de Ronde van Colombia. De ploegenpresentatie was in een groot stadion, etappes voerden langs uitzinnige massa’s. ‘Misschien komt dat ook omdat de mensen in relatieve armoede leven. Er is iets te doen, mensen gaan naar buiten, naar de koers kijken. In Nederland heb je al zoveel keuze.’

De liefde voor de fiets is niet alleen passief. Kerken, scholen, verenigingen; allerlei instanties organiseren wedstrijden. Oud-prof Peter Winnen was vorig jaar op vakantie in Colombia. ‘Op zondagmorgen waren complete verkeersaders afgezet, zodat mensen konden fietsen. Jong, oud; alles door elkaar. En het was beslist niet vlak.’

Hij ging in de hoofdstad Bogotá ook op bezoek bij de wielerschool van Esteban Chaves, in 2016 tweede en derde in respectievelijk de Giro en Vuelta. ‘Het zag er allemaal heel professioneel uit’, zegt Winnen. ‘Die jongens zaten goed in de kleren, reden op goed materiaal. Ze waren heel ambitieus. Ook in dat opzicht is Colombia een land in ontwikkeling.’

Geweld

Jarenlang speelde geweld een prominente rol in het dagelijks leven van de Colombianen. Het land kende een traditie van gewapende rebellenbewegingen en had last van rivaliserende drugskartels. Ook het wielrennen ontkwam niet aan het geweld. Sommige wielrenners werden ingezet als drugskoerier, anderen lieten het leven bij een vuurgevecht, zoals de vader van Rigoberto Urán.

Bekende renners als Lucho Herrera en Oliverio Rincón werden ontvoerd. Rincón zelfs twee keer. Chaves richtte zijn wielerschool in Bogotá onder meer op als antwoord op de gewelddadige geschiedenis van zijn land. Zijn renners moeten ‘lieve, integere en respectvolle mensen worden’, zei hij tegen Winnen.

Ook al is het in sommige delen van Colombia nog altijd niet veilig, de grote golf van geweld is verleden tijd. Beroemde renners als Bernal en Chaves hoeven niet meer zo bang te zijn voor ontvoeringen. Het toerisme trekt aan, net als de economie. Bedrijven zien in Colombia een groeimarkt.

Als productmanager van fietskledingmerk BioRacer reist ex-prof Mathieu Hermans regelmatig af naar Colombia. Zijn bedrijf liet er al een fabriek bouwen. ‘Ik had vooroordelen toen ik daar voor het eerst naartoe ging. Dat het onveilig was en dergelijke. Maar er heerst in Colombia een enorme energie om er iets van te maken. Ook in de sport. Zelfs de president is gek van wielrennen.’

‘Mensen willen de geschiedenis achter zich laten’, merkt ook Jetse Bol. ‘Ze willen vooruit.’

‘De kevers’

In 1987 won Lucho Herrera als eerste Colombiaan een grote ronde: de Vuelta. Een jaar later eindigde Fabio Parra als eerste Colombiaan op het podium in de Tour, hij werd derde. Ze maakten deel uit van de eerste generatie Colombianen die zijn opwachting maakte in het Europese wielrennen, in de jaren tachtig. ‘De kevers’ werden ze genoemd, vanwege hun spichtige manier van klimmen.

De Tour winnen was destijds nog een brug te ver. ‘De kevers’ waren niet allround genoeg. Bergop was Herrera een stilist, maar zodra het op tijdrijden aankwam, gaf hij niet thuis. Nog erger werd het als over kasseien moest worden gereden of als er waaiers ontstonden – een fenomeen dat hij niet kende als Colombiaan. Hetzelfde gold later voor Urán en Quintana.

Inmiddels is de wereld een stuk kleiner geworden. Europa is voor een Colombiaan geen wereldreis meer, andersom weten ploegen en managers steeds beter Colombia te vinden om talent op te halen. Zo reisde Ineos-teambaas Dave Brailsford al diverse malen naar Bogotá en Medellin. Hij speelt met plannen om een wielerschool op te starten in Colombia. Want: ‘Er is nergens zoveel potentieel als in Colombia.’

Lucho Herrera. Beeld AFP
Afbeelding van Tourwinnaar Egan Bernal in zijn geboorteplaats Zipaquira in Colombia. Beeld Getty Images

‘Eigenlijk hoef je niet eens meer fysiek naar Zuid-Amerika af te reizen om talent te scouten’, zegt Jetse Bol. ‘Met één druk op de knop kun je bij wijze van spreken al zien wat voor waardes renners trappen.’

In Europa krijgen Zuid-Amerikanen professionele begeleiding bij grote ploegen. Girowinnaar Carapaz uit Ecuador ging naar Movistar en rijdt volgend seizoen mogelijk voor Ineos. Bernal vertrok op 18-jarige leeftijd naar Italië om prof te worden, nadat een Italiaanse manager hem had zien schitteren op het WK mountainbike.

In Europa leerde hij snel wat het vak van wielrenner inhield. Dit jaar won Bernal Parijs-Nice, onder meer omdat hij tijdens waaieretappes alert bleef.

Hij was geen exoot meer in het peloton, zoals zijn landgenoot Herrera, maar een doorgewinterde prof, die weet hoe hij een grote ronde moet winnen. ‘Winnen werkt verslavend’, zei hij in Parijs na zijn Tourzege. ‘Ik wil nog veel meer.’ En zijn ploeggenoot Wout Poels voorspelde: ‘De komende tien jaar gaat Bernal alle grote rondes domineren.’

Het klonk bijna als een waarschuwing aan de concurrentie. De Colombiaanse opmars is nog lang niet ten einde.

Kanshebbers

Esteban Chaves (29)

Esteban Chaves. Beeld AFP

Vorig jaar won Mitchelton-Scott met Simon Yates de Vuelta, dit jaar is Esteban Chaves de aangewezen man voor de eindzege. Chaves gold als dé wielerbelofte van Colombia, nadat hij in 2016 in zowel de Giro (tweede) als in de Vuelta (derde) op het podium had gestaan. Maar nadien wist hij de opwaartse lijn niet door te zetten, onder meer door een knieblessure en de Ziekte van Pfeiffer. Dit jaar liet hij in de Giro d’Italia zien op de weg terug te zijn. Hij won de bergetappe met aankomst op San Martino di Castrozza. ‘Ik ben klaar voor de Vuelta’, liet hij afgelopen week weten. ‘Het is een koers die me ligt.’

Miguel Ángel López (25)

Miguel Ángel López (r). Beeld AFP

Superman wordt hij genoemd, Miguel Angel López. De 25-jarige renner van Astana dankt zijn bijnaam aan een incident van een paar jaar geleden, toen twee criminelen dachten zijn dure racefiets te kunnen stelen. Ze rekenden buiten de oerkracht van de tengere renner. López hield aan de vechtpartij een flinke snee in zijn been over, maar zijn fiets bleef van hem. Afgelopen voorjaar, in de Giro, liet López opnieuw zijn vuisten spreken. Dit keer omdat een meerennende toeschouwer hem ten val bracht. Een derde plek in de Giro en een derde plaats in de Vuelta zijn z’n beste prestaties tot nu toe. In de Vuelta deelt hij het kopmanschap bij Astana met Jakob Fuglsang.

Nairo Quintana (29)

Nairo Quintana. Beeld Reuters

De Vuelta wordt zijn laatste grote ronde in dienst van Movistar, want na het huidige seizoen trekt Nairo Quintana naar de Franse ploeg Arkéa Samsic. Quintana begon met fietsen, omdat er thuis geen geld was voor de schoolbus. Dagelijks legde hij een afstand van 18 kilometer af op een tweedehands fiets. Het werd, zo vertelde hij eens in een interview, een wedstrijd tussen hem en de bus. ‘Ik stelde me altijd voor dat ik een belangrijke ronde reed en probeerde die dan te winnen.’ In 2014 zegevierde hij in Giro d’Italia, in 2016 in de Vuelta. In de Tour kwam hij twee keer tot een tweede plek.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden