De Boer is geen Van Basten

Als aankomende trainer snapt Frank de Boer (36) soms niets van het selectiebeleid van bondscoach Marco van Basten. ‘Een meer ervaren trainer zou andere keuzes maken....

Hij legt zijn arm op de schouder van doelman Van der Sar en zingt uit volle borst het Nederlandse volkslied mee. Maar op deze weemoedige avond in Eindhoven staat Frank de Boer in maatpak op het veld om zijn vriend en leeftijdgenoot Phillip Cocu uit te luiden. ‘De gouden generatie van het Nederlandse voetbal neemt afscheid’, zegt hij.

Op de tribunes van het Philips-stadion, waar het Nederlands elftal deze avond van Wit-Rusland wint, constateert De Boer (112 interlands) dat Oranje een ervaren speler als Cocu (101 duels voor Nederland) nu al mist. ‘Het is leuk om jonge jongens op te stellen, maar ervaring geeft altijd de doorslag. In De Meer deden we na de training bij Ajax altijd een kopspelletje. Jong tegen oud, ik geloof dat we twee keer hebben gewonnen. Daarom was Cocu zo belangrijk. Hij haalde altijd een zeven en nooit een drie.’

De voormalige verdediger verwondert zich over het selectiebeleid van bondscoach Marco van Basten. De Boer: ‘Ik denk dat een meer ervaren coach andere keuzes zou hebben gemaakt. Iedereen maakt fouten, maar op topniveau worden ze onder een vergrootglas gelegd. Ik schat Van Basten hoog in. Hij heeft zich snel ontwikkeld als trainer. Maar van Ajax 2 naar het Nederlands elftal is een hele grote stap.

‘Ik snapte niet waarom Van Basten Huntelaar thuisliet en voor het WK wel een vijfde rechtsback selecteerde. Hij had de beschikking over Heitinga, Kromkamp en Boulahrouz, terwijl Ooijer ook op die positie kan spelen. Waarom moest Jaliens dan mee?’

Als aankomende trainer analyseerde De Boer de lessen van het WK. ‘Met Cocu en Van Bommel had Nederland genoeg power op het middenveld. Het probleem was dat Van Basten met de punt naar achteren wilde spelen en op die positie voor Sneijder koos. Dat vond ik een verkeerde keuze en daar is Marco nu ook wel achter.

‘Wesley moet bij het strafschopgebied van de tegenstander komen, daar kan hij het verschil maken. Het is niet voor niets dat Sneijder al vier keer voor Ajax heeft gescoord.

‘Iedereen weet dat Sneijder niet de beste is als je de bal niet hebt. Het WK heeft nog eens onderstreept dat een elftal brekers als Makelele of Gattuso nodig heeft.

‘Zij lopen de gaatjes dicht die spelers als Sneijder laten vallen. We zullen de opleiding en de scouting in Nederland meer moeten afstemmen op de fysieke en mentale aspecten van het topvoetbal.’

De Boer begrijpt wel waarom Van Basten afscheid heeft genomen van Ruud van Nistelrooij. ‘Van Nistelrooij is geen spits voor een 4-3-3 systeem. Ruud speelt altijd met zijn neus naar de goal. In een spelconcept met buitenspelers is een spits in eerste instantie een aanspeelpunt.

‘Die rol was Kluivert op het lijf geschreven, Petterson deed het ook bij Ajax. Van Nistelrooij zal zijn goaltjes meepikken, maar dat is niet wat Van Basten wil. Ik kan me voorstellen dat hij voor Huntelaar en Kuijt kiest.’

Minder begrip toont De Boer voor de motieven van Van Basten om Mark van Bommel wederom uit de Oranje-selectie te verbannen. ‘Ik denk dat Van Bommel nog heel bruikbaar kan zijn voor het Nederlands elftal. Ik vind het vreemd dat Van Basten Theo Janssen liet debuteren en Van Bommel negeerde. Ik weet wel dat Theo linksbenig is en Mark rechts.

‘Maar Janssen heeft ook nooit van omschakelen gehoord. Het gaat ver om dan toch voor hem te kiezen. Van Basten zou ook de sterke punten van Van Bommel eens kunnen aanprijzen. Bij Mark is altijd de discussie of het glas half vol of half leeg is.’

De Boer ziet nog een andere oorzaak voor de zwakke EK-kwalificatieduels tegen Luxemburg en Wit-Rusland. ‘Het zijn ook de naweeën van het WK. De spelers hebben nauwelijks de tijd gekregen om hun teleurstelling over dat toernooi te verwerken.

‘Deze wedstrijden kwamen heel snel, de ploeg was er mentaal nog niet op voorbereid. Nederland wilde dat potje tegen Luxemburg op de automatische piloot afwerken en dat kan dus niet.

‘Na onze zeperd in de halve finales van het EK in 2000 tegen Italië begonnen wij de WK-kwalificatie tegen Ierland en Portugal. In die twee wedstrijden hebben we vijf punten gemorst. We zijn nooit meer over die klap heen gekomen. In dat opzicht heeft Oranje het nu al beter gedaan.’

Formeel loopt De Boer nu stage bij het eerste elftal van Ajax en assisteert hij de trainers Henk ten Cate en Hennie Spijkerman. Maar op het trainingsveld voor de Arena zien we een bevlogen libero, die ook op 36-jarige leeftijd zijn befaamde traptechniek toont. ‘Ik doe nog graag mee met de jongens’, erkent De Boer.

‘Een partijtje op scherp gaat me nog goed af. Ik had nog mee gekund in de eredivisie. Maar dit seizoen werd de versnelde trainerscursus voor oud-internationals aangeboden. Mijn vrouw wilde terug naar Nederland en dus was de keuze snel gemaakt. Anders had ik net als mijn broer Ronald nog een jaartje in Qatar gevoetbald.’

’s Middags kun je De Boer meestal vinden aan de overkant van de Arena. Op sportpark De Toekomst traint hij de D-jeugd. Eerst observeert hij de spelers van Bryan Roy, die de B-junioren onder zijn hoede heeft.

Het is een reünie van oud-Ajacieden. Ook Sonny Silooy, Peter van Vossen en Michel Kreek werken met de jeugd. ‘Ik merk dat Ajax een warmere uitstraling wil hebben’, vertelt De Boer. ‘Je moet trots zijn dat je het Ajax-shirt mag dragen, maar het mag niet als in het verleden leiden tot arrogant gedrag. Nu proef ik saamhorigheid in alle geledingen van de club. De huidige directie heeft zich bijtijds gerealiseerd dat de kille ambiance bij Ajax moest verdwijnen.’

De Boer ervoer al snel hoe machteloos een trainer zich kan voelen, toen Ajax in de voorronde van de Champions League werd uitgeschakeld door FC Kopenhagen. ‘Geen wonder dat trainers zo snel grijs worden en wallen onder hun ogen krijgen’, zegt De Boer, glimlachend.

‘De nederlaag tegen Kopenhagen was een klassieke uppercut. Ik zei na de eerste helft nog tegen Ten Cate: het ziet er fris uit. De spelers zijn lekker fel, zitten er na balverlies meteen bovenop. Maar na het doelpunt voor Kopenhagen sloop de angst in de ploeg. Toen vond ik Ajax te naïef.’

Hoofdschuddend analyseert hij de fatale actie van linksback Urby Emanuelson. ‘Hij begon te dribbelen en verloor de bal. Dat is niet zo erg, want juist vanwege die opbouwende acties heeft Van Basten hem bij het Nederlands elftal gehaald. Maar Urby moet wel leren wanneer hij die acties kan maken. Nu gaf zijn directe tegenstander de beslissende voorzet en dat mag op dit niveau niet gebeuren.’

Het trainersvak is een andere wereld, ontdekte De Boer. ‘Bryan Roy had het me al voorspeld. Ik sta nog als speler op het veld, je groeit langzaam in die andere rol van trainer. Het moeilijkste is nu om als trainer naar een wedstrijd te kijken. Ik had als verdediger het voordeel dat ik een groot gebied kon overzien. Als trainer moet ik overal op letten.’

De Boer wil dan ook niet de fout maken te snel als hoofdtrainer te beginnen. ‘Ik weet van mezelf dat ik pas aan het begin sta. Petrovic vroeg me onlangs of ik Boavista wilde trainen. Geen denken aan, zei ik. Ik ben net terug uit Qatar.

‘Ik ben nog helemaal niet klaar voor een carrière als trainer. Ik moet het vak nog leren en daarom werk ik nu bij Ajax in de luwte. Ik wist niet eens wat periodiseren was. Wat mij betreft, blijf ik nog jaren bij de jeugd.’

Aandachtig volgt De Boer de looptraining van zijn pupillen. En als de jochies van tien tot twaalf jaar als een kangoeroe over de horden moeten springen, gaat hun trainer natuurlijk voorop.

Prachtig vindt De Boer het, die pure emoties van al die kinderen in een Ajax-shirt. ‘Je gaat je inbeelden hoe je zelf vroeger als kind was. Het is opmerkelijk te zien hoe snel deze jongens vooruit gaan.’

Bij Ajax moeten ook de D-tjes presteren. De Boer: ‘De opleiding staat centraal, maar het gaat er ook om wie van deze jongens uiteindelijk tussen die vier lichtmasten aan de overkant mogen spelen.

‘Als er per lichting één doorbreekt, doe je het als trainer fantastisch. Ouders rekenen zich al snel rijk en denken dat hun kind de beste is. Wij houden ze voor dat hooguit drie van de honderd talenten het zullen redden.’

Ook als trainer spiegelt De Boer zich aan zijn leermeester bij Ajax, Louis van Gaal. ‘Aan de clubtrainer Van Gaal, als bondscoach wilde Louis de wereld in drie dagen veranderen.’

Maar ook De Boer eist toewijding en discipline op de training, elke dag weer. De D-jeugd mag niet verzaken bij een positiespelletje. ‘Die instelling verbindt me met Cocu, ook op de training gaven we honderd procent.

‘Ik wil die kinderen meegeven dat ze zich altijd moeten verbeteren. Ook bij de D-tjes moet je proberen elke bal goed aan te spelen en de pest in hebben na een verkeerde pass. Niet denken: jammer, volgende keer beter. Nee, de volgende keer moet goed zijn.’

De Boer verwijst graag naar zijn sporthelden. ‘Golfer Tiger Woods staat niet voor niets al jaren eerste op de wereldranglijst. Hij slaat wekelijks duizend ballen weg om bij toernooien fouten te voorkomen. Het is heel saai, maar zo zitten die slagen wel in zijn systeem.

‘Pete Sampras is altijd mijn favoriete tennisser geweest, omdat hij op basis van een ijzeren discipline zes jaar lang de beste van de wereld is geweest. Roger Federer moet het nog maar doen, hoe briljant hij ook is.’

Misschien vinden de spelers uit de D1 hem nu al te streng, zegt De Boer. ‘We leven in een andere tijd. Als je niet oppast, zitten kinderen de hele dag achter de computer. Topsport begint nu eenmaal bij een goede mentaliteit.

‘De spelertjes van Ajax worden opgehaald van school, op De Toekomst maken ze hun huiswerk. Na de training worden ze keurig weer naar huis gebracht. Ze worden behoorlijk verwend.

‘Hun kleding en voetbalschoenen liggen klaar in de kleedkamer. Er wordt bij Ajax niks aan het toeval overgelaten. Het roept ook gemakzucht op. Maar topsporters redden het eerder op karakter dan op kwaliteit.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden