'De bewijsdrang is weg, of in ieder geval luw'

Wat betekent het om nu vrouw te zijn? Dat onderzoekt V in een reeks interviews. Ex-marathonzwemster Edith van Dijk (43): 'De bewijsdrang is weg, of in ieder geval luw.'

Edith van Dijk: 'Nu eerst mijn kinderen. Dan zien we over tien jaar weer verder.' Beeld Imke Panhuijzen

Vrouwen zwemmen minder snel dan mannen, maar na een paar kilometer komt het aan op uithoudingsvermogen. En dan kunnen ze winnen. Ex-marathonzwemster Edith van Dijk (43) weet hoe dat voelt. 'Op een Rus na is er niet één mannelijke rivaal van wie ik niet ooit gewonnen heb.'

Ze was Europees en wereldkampioen, zwom in 9 uur en 10 minuten van Calais naar Dover en werd in 2005 Sportvrouw van het Jaar. Tegenwoordig is ze moeder van vier meisjes en runt ze een kinderdagverblijf in Wognum. Als echtgenote van ex-langeafstandszwemmer Hans van Goor, die bestuurder was van DSB Bank, ervoer ze ook hoe het is om 'vrouw van' te zijn. Door het roerige faillissement van de bank maakte ze vanaf 2009 zware jaren door. Haar methode bleef dezelfde: niet te ver vooruitkijken, flexibel zijn en doorgaan.

Wat leerde je van je moeder?
'Mijn best doen, wat ik ook doe. Mijn moeder had zelf graag meer gedaan dan de huishoudschool maar kreeg de kans niet. Wij moesten thuis twee dingen: school en sport. Het maakte niet uit of je bankdirecteur werd of timmerman, als je maar eruit haalde wat erin zat. Mijn vader, die zich opwerkte tot accountant, was net zo.'

Bij jou sloeg dat aan.
'Ik was bloedfanatiek. Op school, met schaatsen, met zwemmen. Ik wilde gewoon de beste zijn. Een stille geldingsdrang. Ik was vrij verlegen, maar wilde toch graag laten zien: kijk, dit kan ik.'

Edith van Dijk

1973 Geboren in Haastrecht
1991 Vwo-diploma
1995 Zilveren medaille EK in Wenen
1999 Doctoraal economie
1998 Master in urban management
1995-2005 Diverse medailles in het wereldbekercircuit
2003 Oversteek Calais - Dover
2005 Sportvrouw van het Jaar
2007 Olympische Spelen Peking, 14de plaats
2009 Directeur van kinderdagverblijf Boris

Hoe ontdekte je het marathonzwemmen?
'Op mijn 12de belandde ik per toeval op een langebaancircuit. Wedstrijden van 2 kilometer, de hele dag buiten, jongens en meisjes door elkaar, hartstikke gezellig. Toen ik zag dat een meisje een beker won, dacht ik: dat wil ik ook.'

De sfeer beviel je.
'Ik herkende iets in die mensen. Het gevoel van altijd willen doorgaan, wat er ook gebeurt. Alle openwaterzwemmers hebben dat. Je kunt een boel praatjes hebben, maar wie houdt het vol? Daar gaat het om. Je zwemt meer tegen jezelf dan tegen elkaar. Het onderlinge respect is groot. Je weet wat het kost om de overkant te halen.'

Edith van Dijk bij de Olympische Spelen in Peking 2008. Beeld anp

Was winnen van een man extra leuk?
'Als het macho's zijn die er niet tegen kunnen, is het kicken. Die verzonnen allerlei excuses, terwijl ik via via hoorde hoe bang ze voor me waren.'

Waren mannen en vrouwen gelijk in het zwemwereldje?
'Voor mij was er geen verschil, je klopt elkaar op prestatie. Sommigen hadden er moeite mee. De president van Macedonië vond het merkbaar vervelend toen ik in 2005 in Ohrid op het podium stond. Mannen kregen aanvankelijk ook meer prijzengeld, maar dat is inmiddels gelijkgetrokken.'

Wat moet je kunnen als marathonzwemmer?
'Veel trainen. Pijn en vermoeidheid wegdenken, concentreren op andere dingen. Wie ontsnapt? Wie valt af? Hoe loopt het parcours? Waar is mijn boot? Ik zong in gedachten vaak liedjes, U2, Bon Jovi, Queen. Stevige beat, zodat ik een tempo had. En ik deed rekenwerk: de wedstrijd duurde 600 minuten, ik kreeg iedere 15 minuten te drinken, dus dan kon ik terugtellen.'

Nam de verbeelding het soms niet over?
'Ik ben vrij nuchter. Je moet je concentreren op de taak van het moment, niet op het einddoel. Als je over medailles, volksliederen en weet ik wat gaat fantaseren, vergeet je wat je moet doen. Zoals op het juiste moment de eindsprint inzetten.'

Mannen respecteerden je sportprestaties. Wilde je ook hun waardering als vrouw?
'Daar was ik totaal niet mee bezig. Uiterlijk en kleding interesseerden me niet. Als iemand mij leuk vond, hield ik de boot af. Ik concentreerde me volledig op mijn sport.'

Tot je Nederlands kampioen langeafstandszwemmen Hans van Goor ontmoette.
'In hem herkende ik mijzelf. De mentaliteit van: iedereen zwemt tien keer duizend, dus dan doe ik elf keer duizend. Ook in het openwaterwereldje is dat zeldzaam. Er was een klik.'

Hoe merkte je dat?
'Aan de manier waarop hij naar me keek, de tijd die we samen doorbrachten. We praatten veel. Tijdens het Europees Kampioenschap in 1993 (waar Van Goor zilver haalde, red.) werd ik vijfde. Daar baalde ik van, want ik had kunnen winnen. Hij was de enige die zich toen om mij bekommerde.'

Wat deed hij?
'Hij kwam naar mijn kamer met chocolatjes.' (Lacht)

Haalde de liefde je uit je concentratie?
'Integendeel, Hans stimuleerde mij om tot grotere hoogte te komen. De liefde ging over mij, Edith, maar ook over mij, de sporter. Die twee kun je niet los zien, ik althans niet. Zonder de sport zouden Hans en ik elkaar niet begrepen hebben. Hij was mijn gids, hielp me met praktische dingen als: hoe drink je tijdens het zwemmen? Later is hij mijn coach geworden.'

Heb jij een man nodig?
'Geestelijk heb ik steun aan Hans. Maar als het moet, red ik het ook in mijn eentje. Als sporter zat ik 25 weken per jaar alleen in het buitenland. Ik hoef niet meer op trektocht door Nepal om te bewijzen dat ik zelfstandig ben.'

Hoe bevalt het als doelgerichte sporter om moeder van vier kinderen te zijn?
'Goed. Je moet flexibel zijn, anders wordt het niks. Net als in het open water. Je kunt zeggen: bij boei nummer 2 ga ik ervandoor, maar als er voor die tijd iemand ontsnapt, zul je er toch achteraan moeten. Als half negen niet lukt, mikken we op tien over half negen. Niet aan het einddoel denken, je richten op de tussenstukjes.'

Was je van plan om een kinderdagverblijf te beginnen?
'Totaal niet. Ik ben ruimtelijk econoom en wilde op dat gebied gaan solliciteren. Maar in 2009 ging DSB ging failliet. Hans verloor zijn baan, er was veel woede, overal pers. Mijn oudste dochter werd angstig, kreeg nachtmerries. Toen de curator haar kinderdagverblijf (van DSB, red.) wilde opheffen en ons laatste stukje vastigheid dreigde te verdwijnen, dacht ik: dan koop ik het.'

Concentreren op de taak van het moment.
'Precies. Crèche eruit halen en doorgaan. Dat was de topsporter in mij.'

Kun je als moeder en crèchedirecteur je ambitie kwijt?
'Ik heb een leuk bedrijf, dat goed combineert met mijn gezin. Hans heeft vier marketingbedrijven, dus we hebben het druk. Na de geboorte van mijn eerste kind heb ik me gekwalificeerd voor de Olympische Spelen in Peking. Maar ik merkte dat mijn focus anders was. Tijdens de training dacht ik aan hoe het thuis ging. De dag dat ik zwom, was er net een piek in de smog, zodat ik ademnood kreeg. Ik eindigde als veertiende, terwijl ik zesde had kunnen worden. Dat was moeilijk te accepteren. Er was geen tweede kans. Hans zei: nog tien jaar, dan zijn de scherpe kantjes ervanaf. Toen kwam de DSB-affaire. Het waren heftige jaren. We hadden rust nodig. Het gaat nu even niet meer om mij. Ik wil zien hoe mijn dochters opgroeien, ervoor zorgen dat zij hun talenten benutten. De jongste is een jaar oud, daar wil ik bij zijn. Gisteren heb ik een uur met de Playmobil gespeeld, heerlijk.'

Wat is er in de verdeling tussen mannen en vrouwen nog oneerlijk?
'Dat kinderopvang nog vaak wordt gezien als kostenpost voor vrouwen. Die trekken dan de conclusie dat het de moeite niet is om te werken. Maar je moet de kosten aftrekken van het gezamenlijke inkomen.'

Moet er een voorkeursbeleid voor vrouwen zijn?
Ik geloof niet in gelijke geschiktheid. Er is er altijd één de beste. Soms is dat een man en soms een vrouw.

Wat vind jij typisch vrouwelijk aan jezelf?
'Vrouwen willen drie dingen, zegt mijn man altijd. Aandacht, aandacht en aandacht. Dat klopt wel. Verder zijn mannen en vrouwen niet zo verschillend. Mijn man kan goed koken en ook prima voor de kinderen zorgen. Hij heeft het nooit over een 'papadag'. Hij zorgt gewoon voor zijn kinderen als dat nodig is.'

Jij hoeft niet meer door het glazen plafond?
'Met mijn sport ben ik daar al behoorlijk doorheen gebroken. De bewijsdrang is weg, of in ieder geval luw. Nu eerst mijn kinderen. Dan zien we over tien jaar weer verder.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden