De beste cricketer van Nederland heeft zijn grootste succes voor het laatst bewaard

De beste cricketer van Nederland heeft zijn grootste succes voor het laatst bewaard. Ryan ten Doeschate (37) maakte Essex als aanvoerder kampioen van Engeland. 'Dit doet me veel.'

Ryan ten Doeschate (37) maakte Essex als aanvoerder kampioen van Engeland. Beeld getty

Ryan ten Doeschate heeft in zijn lange cricketcarrière veel moois beleefd. Heroïsche optredens met Nederland tijdens diverse wereldkampioenschappen, vier succesvolle campagnes in de prestigieuze Indian Premier League en hij is houder van het hoogste slaggemiddelde van de wereld in het eendaagse cricket: 67 runs.

Het mooiste heeft de 37-jarige allrounder voor het laatst bewaard: als aanvoerder heeft hij het graafschap Essex twee weken geleden de eerste Engelse landstitel in een kwart eeuw bezorgd, ongeslagen zelfs. 'Dit doet me veel. Ik geef iets terug aan de club die zoveel voor me betekent. In het bijzonder Graham Gooch, mijn mentor.'

Ontspannen staat de Nederlander van Zuid-Afrikaanse afkomst aan de zijlijn na de tweede dag van de vierdaagse thuiswedstrijd tegen Yorkshire. Het gras wordt gemaaid en de drieduizend toeschouwers keren content huiswaarts. Twee wedstrijden voor het einde van de Engelse competitie had Essex de titel veiliggesteld. Het was een grote verrassing, want onder zijn aanvoerderschap was Essex net gepromoveerd. Voor de club betekent dit een terugkeer van de gloriejaren. Tussen 1979 en 1992 werd Essex vijf keer kampioen, met in de hoofdrol de legendarische slagman Gooch. De 64 jaar oude clublegende is nog dagelijks op de club. 'Hij kwam vandaag tijdens de thee in de kleedkamer', glundert Ten Doeschate. 'Geweldig.'

Het was 'Goochie' die de in Port Elizabeth geboren Ten Doeschate in 2003 ontdekte. 'Met Essex toerde hij dat voorjaar door Zuid-Afrika en speelde hij tegen Western Provence in Kaapstad. Ik speelde een lekkere wedstrijd en hij bood me de kans om in Engeland te komen spelen.'

Het voordeel voor Ten Doeschate, wiens plan het eigenlijk was om in de financiële wereld te gaan werken, bleek zijn Nederlandse paspoort te zijn. Daardoor kon hij als Europees burger spelen bij een Engelse club. Anders dan de collega's bij het voetbal is de Engelse cricketbond terughoudend bij het toelaten van overzeese spelers.

'De eerste seizoenen waren niet makkelijk', kijkt Ten Doeschate terug, 'maar het was Gooch die me bleef steunen. Uiteindelijk werd ik een vaste waarde, als een slagman die ook kon bowlen.'

Zuid-Afrika

In het eendaagse cricket won hij drie bekers met Essex, maar in de vierdaagse competitie, het echte cricket volgens de puristen, volgden magere jaren. Het ontbrak niet aan goede spelers. Zo heeft Essex de beste slagman van Engeland van de laatste tien jaar, Alastair Cook, voortgebracht. De keerzijde is dat zo'n topspeler wegens de vijfdaagse zomerse testwedstrijden van het nationale team veel competitieduels mist.

Het testcricket heeft laatbloeier Ten Doeschate nooit gespeeld. 'In mijn jonge jaren was er geen kans dat ik voor Zuid-Afrika kon uitkomen, en omdat ik toch op grote toernooien wilde zijn, koos ik voor Nederland.'

Hij speelde op clubniveau voor Bloemendaal en maakte deel uit van het team dat tijdens het Twenty20-wereldkampioenschap in 2009 van gastland Engeland won. Twee jaar later scoorde hij op het wereldkampioenschap 119 runs tegen Engeland, gevolgd door een 106 tegen Ierland.

Die Ierse wedstrijd zou zijn laatste zijn. 'Ik speelde graag voor Nederland, maar had niet het gevoel dat de waardering wederzijds was. Achter de schermen was het wereldkampioenschap in India geen gelukkige tijd, maar ik wilde daar liever geen woorden meer aan vuil maken. Bovendien viel het spelen voor Nederland steeds moeilijker te combineren met Essex en ik werd min of meer gedwongen een keuze te maken.'

Met het overlijden van zijn Rotterdamse vader, vorige maand, is zijn voornaamste band met Nederland doorgesneden. 'Mijn pa had trouwens niet zoveel met cricket, daar was hij te Nederlands voor', zegt Ten Doeschate.

Essex zou al die jaren een uitvalsbasis zijn voor vele buitenlandse avonturen, net name in de wintermaanden als het Engelse cricket stilligt. Hij heeft door de jaren voor clubs gespeeld in Zuid-Afrika, Zimbabwe, Nieuw-Zeeland, Australië, Bangladesh, Pakistan en India, ofwel: in alle grote cricketlanden behalve Sri Lanka en de West Indies (Caraïben).

'Ik hou van reizen en avontuur, dus wat dat betreft is het een droombestaan. In elk land is het cricket anders, met name door het klimaat en daarmee de ondergrond. Spelen in India is heel anders dan hier of in Zuid-Afrika.'

Tropenjaren

Zijn tropenjaren beleefde hij in de Indiase competitie, waar de beste spelers elk voorjaar voor veel geld hun kunsten tonen in Twenty20 (een verkorte vorm van cricket waarin wedstrijden zo'n drie uur duren, in plaats van een dag). 'Ik speelde bij Kolkata Knight Riders. Eden Gardens is iets onbeschrijflijks, spelen voor zeventigduizend toeschouwers die cricketspelers beschouwen als idolen. Eigenaar van de club is Bollywoodster Shah Rukh Khan, een bescheiden en geestige man die erg bij de dagelijkse gang van zaken betrokken was. Twee keer werden we kampioen. Ik had graag langer gebleven, maar de concurrentie is moordend.'

Twee jaar terug werd hij aanvoerder van Essex, een club met veel spelers uit de eigen jeugd. Het aanvoerderschap is belangrijk bij cricket. Een aanvoerder staat elke wedstrijd zes, zeven uur op het veld en bepaalt wie er bowlt en hoe de spelers staan. Ten Doeschate zag het als zijn taak de cultuur te veranderen, de angst om te verliezen weg te nemen en een hecht collectief te smeden. In de perskamer vallen de termen 'ongenadig' en 'koppig' als 'Tendo' ter sprake komt. 'De kracht van Ryan is dat hij het niet doorheeft als hij aan het verliezen is', zegt een analist. 'Dat verklaart waarom Essex vaak uit verloren posities terugkomt.'

Zijn instelling wordt in verband gebracht met opgroeien in Zuid-Afrika, een land waar men gek is op balsporten en waar winnen voor alles gaat. 'Dat kan kloppen. Ik speelde tennis, voetbal, rugby en cricket, maar alleen voor de laatste twee sporten had ik aanleg.'

Omdat hij dik in de 30 is, werpt hij weinig meer, maar aan slag is hij nog net zo energiek en explosief als voorheen. 'Mijn voornaamste doel is de titel verdedigen en de beker winnen op Lord's', zegt Ten Doeschate. 'Maar eerst ga ik deze winter cricketen in Bloemfontein.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.