De Beneliga, de toekomst van de eredivisie?

De toekomst van de eredivisie staat ter discussie. Vanaf 2018 moet het anders. Minder clubs wellicht, play-offs om de landstitel. Maar waarom een verstoft plan niet opgepoetst? De Beneliga, voor Nederland en België. Een pleidooi.

Memphis Depay van het Nederlands elftal in actie tegen Christian Kabasele van België tijdens een oefenduel ter voorbereiding op de WK-kwalificatiewedstrijd in 2016.Beeld ANP

Een gezamenlijke voetbalcompetitie voor Nederland en België, dat betekent: Ajax - Feyenoord en Feyenoord - PSV, maar ook Standard Luik - Ajax, Anderlecht - Feyenoord of PSV - Club Brugge.

Een traditionele supporter zal wellicht denken: PSV - Willem II is toch veel mooier dan PSV - Brugge. Dat mag zo zijn uit nostalgisch oogpunt, maar de wedstrijd is niet per definitie interessanter.

Een rondvraag over de gedeelde competitie, de zogeheten Beneliga, leert dat Belgen enthousiaster zijn dan Nederlanders. Neem Ivan De Witte, voorzitter van KAA Gent, een van de achttien clubs die door de Volkskrant zijn opgesteld in de denkbeeldige competitie (zie kader); preses van een club die mede dankzij een prachtig nieuw stadion opstoomde in de vaart der voetbalvolkeren.

De Witte ziet een zonnige toekomst gloren, met meer uitstraling, meer kwaliteit en meer tv-gelden. 'Ik zie liever affiches als Standard - Ajax dan vier keer Anderlecht - Club Brugge. Het lijkt me geweldig om met Gent in de Kuip of in de Arena te voetballen. Met zo'n Belgisch-Nederlandse competitie heb je geen play-offs meer nodig.' En dan te bedenken dat De Witte een van de initiatiefnemers was van de nacompetitie in België.

Vernieuwing

De KNVB denkt na over vernieuwing, halverwege het seizoen in de eredivisie, die vrijdag is hervat met Feyenoord als koploper. Een onlangs door beoogd directeur Gijs de Jong geopperde versie van de eredivisie nieuwe stijl is als volgt: zestien in plaats van achttien clubs, met play-offs om de titel, in navolging van België.

De Jong, op vragen over een Beneliga: 'We concentreren ons op vernieuwingen in de Nederlandse competities, omdat we eventuele veranderingen in het seizoen 2018-2019 al willen doorvoeren.'

Feyenoord en Ajax treffen elkaar in de toekomst mogelijk dus vier keer per seizoen, in het plan van De Jong. De een zal dat zien als een devaluatie van de klassieker, de ander als een zegen. Marketingman Chris Woerts is vóór: 'Heerlijk, vier keer een wedstrijd tussen Ajax en Feyenoord.'

Feyenoord-speler Nicolai Jorgensen.Beeld anp

België

Kan het niet anders? Een competitie met beter voetbal en verschillend voetbal. Met meer tegenstand, tegen andere spelsystemen en andere culturen. De Beneliga dus. Die heeft geen play-offs nodig. België is zo ver weg en toch dichtbij.

Heerlijk, de sfeer in Brussel, de passie op de tribunes bij Standard of in Genk, in de voormalige mijnstreek met zijn taferelen uit Zuid-Europa. België, met zijn sterke band met Afrika, barst van de fysiek ontzagwekkende voetballers. Daar worden ze groot van, de jonkies uit Nederland.

De geografische spreiding is te overzien. De afstand van Groningen naar Charleroi is 409 kilometer over de weg, maar van Groningen naar Kerkrade is het ook al 330 kilometer. Voor Roda JC is AA Gent dichterbij dan AZ. En wat te denken van een nachtje Maastricht, na een verre uitwedstrijd?

De Belgische international Toby Alderweireld, voorheen van Ajax en tegenwoordig prof bij Tottenham Hotspur, liet al in 2012 weten voorstander te zijn van de Beneliga: 'Stel dat je met Ajax elk seizoen naar Anderlecht, Standard, Genk en Club Brugge moet, dat is uitdagender dan, met alle respect naar RKC (toen nog eredivisie, red). Het Mandemakersstadion heb ik nu wel gezien.'

Beeld de Volkskrant

Niet enthousiast

Plannen voor hervorming zijn van alle tijden. Zaakwaarnemer Rob Jansen herinnert zich een volledig uitgewerkt plan voor een nieuwe competitie in de jaren negentig, met ook clubs uit bijvoorbeeld Denemarken, Schotland en Portugal.

Alles was doorgerekend, tot de prijzen van vliegreizen toe. De markt zou uit 70, 80 miljoen mensen bestaan, waarmee mogelijk een serieuze concurrent was ontstaan voor toplanden als Engeland en Duitsland. Jansen: 'Benfica heeft meer uitstraling dan Stoke City.' Het plan sneefde omdat het te vroeg uitlekte.

Hoewel Jansen zijn oude idee nog levensvatbaar acht, vindt hij de Beneliga 'ook best een goed plan'. Want in België is talent en er is veel verbeterd aan stadions, hoewel door bureaucratie en tweetaligheid nog veel 'ouwe meuk' overeind staat, zoals Woerts zich uitdrukt.

Gijs de Jong van de KNVB: 'Een competitie met België wordt pas een reële optie als clubs en supporters hiervoor openstaan.'

Nederlanders zijn blijkbaar niet zo enthousiast over de Beneliga en sowieso niet over ingrijpende vernieuwingen. Zo kreeg het Supporterscollectief Nederland bijna drieduizend ingevulde formulieren terug in een reactie op het KNVB-plan van De Jong en co, waaruit bleek dat de respondenten faliekant tegen play-offs zijn zoals gehanteerd in België, met een moeilijk te begrijpen puntentelling en het kampioenschap als inzet.

Beeld de Volkskrant

Gewenning

Maar zo'n play-off is ook een kwestie van gewenning, bleek in België. Daar is de oppositie tegen de nieuwe opzet vrijwel verdwenen. De tv-gelden stijgen, de ontknoping is bijna altijd spannend.

Ook aan de Beneliga zouden mensen eerder kunnen wennen dan ze vermoeden. Zeker is dat zo'n competitie een grotere markt bereikt, met bijna 30 miljoen mensen. De weerstand voor profs, een van de gevraagde verbeteringen in het Nederlandse hervormingsplan Winnaars van morgen, zal toenemen.

Bovendien stijgen de inkomsten in de huidige opzet van de eredivisie nauwelijks, bleek uit een deze week gepresenteerd Europees onderzoek. Daarin profileert Nederland zich vooral als opleidingsland. Een nieuwe impuls is nodig.

Fox betaalde meer dan een miljard euro voor twaalf jaar uitzendrechten van de eredivisie. Dat klonk bij het sluiten van het contract als heel veel, maar de Belgen ontvangen relatief gezien meer.

18 clubs

De Beneliga zou het qua financiën blijven afleggen tegen de werkelijk grote landen, maar door de samenballing van talent uit de opleidingslanden zou de lagelandencompetitie concurrerende landen als Griekenland en Turkije moeten kunnen voorblijven qua niveau.

De Beneliga zou kunnen bestaan uit achttien clubs (zie graphic), tien uit Nederland en acht uit België. Bij de entree in een werkelijke competitie zouden de eerste tien van Nederland en de beste acht van België toegang krijgen.

Natuurlijk zijn er ook dan genoeg kwesties op te lossen. Antwerpen schreeuwt om een grote club. Een deugdelijke promotie- en degradatieregeling (Willem II, PEC Zwolle en Oostende staan te trappelen) is nodig, net als de toewijzing van Europese plaatsen.

Dat de gezamenlijke competitie bij de vrouwen geen succes was, zegt niets. Dat kwam door het grote krachtsverschil. De Nederlandse clubs waren veel beter.

PEC Zwolle-spelers Mustafa Saymak en Dirk Marcellis.Beeld pro shots

Minimaal krachtsverschil

Bij de mannen ligt dat anders. Als Nederlandse en Belgische clubs tegen elkaar voetballen in de Europa League, is het krachtsverschil minimaal. Bovendien zijn drie Belgische clubs doorgedrongen tot de laatste 32 van de Europa League, tegen slecht twee uit Nederland.

De Jong: 'Een Nederlands-Belgische competitie vergt een langere adem, maar het blijft interessant om er over na te denken.'

De Witte, voorzitter van Gent: 'Er moet een voortrekker komen, een dragend comité misschien dat de geesten rijp kan maken. Dan kun je de Beneliga binnen twee jaar verwezenlijken.'

De vraag is: wie neemt het initiatief?

Plus- en minpunten Belgische clubs

Anderlecht
+ Grootste Belgische club uit de tweetalige hoofdstad Brussel. Vandenstock-stadion is beroemd vanwege de sterrengerechten in de retro-skyboxen, terwijl het buiten naar frites, worst en bier ruikt. Bezit in 2020, als alles doorgaat, het grootste stadion van de Benelux: 62 duizend. Geweldige jeugdopleiding.

- Komt dat stadion er wel? Een volmondig 'ja/oui' blijft nog altijd uit.

Club Brugge
+ De volksclub van Vlaanderen hervond de weg naar de titel vooral door slimme scouting. Populair van Leuven tot Knokke. Bart Verhaeghe, bijgenaamd de bulldozer, is een voorzitter met slagkracht. In 2020 moet er een nieuw stadion (capaciteit: 40 duizend) verrijzen, tot die tijd laaft de ware voetbalfan zich aan het antieke Jan Breydelstadion.

- Regiogenoot KAA Gent heeft al een nieuw stadion.

Standard Luik
+ Traditieclub spelend op het authentieke, sfeervolle Sclessin. Enorme fanatieke fanbase. Is de grootste Waalse club en alleen daarom al onmisbaar. Anders zal de Beneliga onherroepelijk getorpedeerd worden door Franstalige beleidsmakers.

- Sterke man Duchatelet, warm pleitbezorger van de Beneliga, vertrok waarna de begroting wat inzakte. De harde kern is berucht.

KRC Genk
+ Uit het voetbalgekke Belgisch Limburg. Met vernuftig beleid en profiterend van de betrekkelijk moderne Luminus Arena wisten de Mijnjongens de voorbije decennia drie keer kampioen te worden. Tel daar de nodige lucratieve verkopen (De Bruyne, Courtois en recentelijk N'Didi) bij op en je hebt een gezonde, financiële basis.

- Buiten Limburg weinig fans.

KAA Gent
+ Door een aannemer, die normaliter alleen kantoren uit de grond trok, en het stadsbestuur te enthousiasmeren bezit Gent nu het modernste onderkomen van België. Geld stroomde er ook binnen via de succesvolle Champions League-campagne vorig seizoen.

- Een Vitesse-scenario, dat na een florissante start nu in een halfleeg Gelredome speelt, is niet ondenkbaar.

Charleroi
+ Geleid door de ambitieuze Iraanse Fransman Mehdi Bayat die goede contacten onderhoudt met Verhaeghe en wiens broer Mogi een invloedrijke zaakwaarnemer is. Op Mambourg is altijd sfeer. Tweede Waalse club in Beneliga is bovendien een must voor Franstalig België.

- De begroting (9,5 miljoen) bevindt zich op Willem II-niveau.

KV Mechelen
+ Laatste Belgische winnaar van een Europese beker (de Europa Cup II in 1988) investeerde eindelijk eens in stadion Achter de Kazerne en dus in de toekomst. Profiteert van de absentie op het hoogste niveau van Antwerpse clubs.

- Beperkte groeimogelijkheden en wat als FC Antwerp straks wel promoveert?

Zulte-Waregem
+ De huidige topklassering (derde) van Essevee is een gevolg van even stabiel als modern beleid, vooral vormgegeven door trainer Dury. Het verbouwde Regenboogstadion zit vol leuke snufjes. Wel eens in een uitvak gezeten dat verlicht wordt in de kleuren van je club?

- Waregem is een kleine stad. De buren KV Kortrijk (in handen van de Maleisische investeerder Tan) en Oostende (gesteund door de Belgische suikeroom Marc Coucke) hebben wellicht meer potentieel.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden