'De baas, dat ben ik'

Mysterieus. Controversieel. Flamboyant. Miljardair. Onpeilbaar. Oleg Tinkov, de Russische eigenaar van de Tinkoff-Saxo-wielerploeg, is alles. Behalve saai.

Oleg Tinkov, baas van Tinkoff-Saxo. Beeld Klaas Jan van der Weij

Le Havre, donderdagmiddag. Daar gaat Oleg Tinkov. Twee uur voordat het peloton in de Normandische havenstad arriveert, rijdt hij zelf de finale op een blinkende racefiets. Gestoken in het tenue van zijn team Tinkoff-Saxo, gevolgd door een ploegleiderswagen en aangemoedigd door het publiek dat langs de kant bewonderend toekijkt. Zo ziet de 47-jarige Tinkov het graag: zichzelf in het volle licht van de schijnwerpers.

De Rus, wiens vermogen volgens zakentijdschrift Forbes 1,4 miljard euro zou bedragen, heeft deze Tour alweer geregeld van zich doen spreken. Woensdag beloofde hij zijn Poolse klimmer Rafal Majka een dure auto van het merk Aston Martin als hij in Parijs nog steeds de bolletjestrui om zijn schouders draagt. Een paar dagen eerder kapittelde hij Tourdirecteur Christian Prudhomme ('Hij is geen belangrijke man, hij is slechts een koersdirecteur'). En nadat zijn kopman Alberto Contador dinsdag tijdens de eerste Pyreneeënetappe door Chris Froome aan flarden was gereden, twitterde Tinkov: 'Rage against the machine :-)'

Met een smiley dus, maar ondertussen...

Oleg Tinkov voor de bus van Tinkoff-Saxo. Hij gaat soms met zijn ploeg mee op de fiets om het parcours te verkennen. Beeld anp

Vooralsnog houdt Tinkov zijn kopman de hand boven het hoofd, maar zijn humeur kan zomaar omslaan. Twee jaar geleden waste hij Contador nog de oren, toen de Spanjaard als vierde was geëindigd in de Tour. 'Zijn salaris komt niet overeen met zijn prestaties. Te rijk en niet hongerig genoeg. Dat is mijn mening en ik heb het recht om die te ventileren', aldus Tinkov.

Drie maanden later deed hij die tirade weer af met een grapje, want zo is hij ook wel weer. 'Ach, internet is voor de porno, Twitter voor de lol.'

Het is Tinkov ten voeten uit, zegt Karsten Kroon. De Drent stond van 2012 tot 2014 onder contract bij de ploeg en maakte de gekste dingen mee met de Rus. Hij duikelt een mail op uit die tijd. 'Die was aan zestien man tegelijk gericht, op 20 april 2014. Hij schreef: 'I am not satisfied with your performance in the first months of the season. I am not sure what it means, but definitely nothing good for you.'

Russische taal

Kroon, die toch al wist dat hij ging stoppen, kon er de humor wel van inzien. 'Maar het zegt natuurlijk veel over hoe zo'n man in elkaar zit, zo'n mail met vijftien man in de cc. Het is de taal van een grote Russische zakenman. Dit is zijn wereldbeeld: hij betaalt, jij moet presteren.'

Oleg Tinkov werd op 25 december 1967 geboren in Polysajevo, diep in Siberië, 250 kilometer ten oosten van Novosibirsk. Hij is de zoon van een mijnwerker en een naaister en was een verdienstelijk amateurwielrenner. Een rappe sprinter, naar eigen zeggen.

Kroon: 'Oleg zegt altijd dat hij twintig wedstrijden heeft gewonnen. Maar dat is dan waarschijnlijk het Siberisch kampioenschap tijdrijden. Maar goed, hij is wel een echte wielerfan en hij heeft verstand van en liefde voor de sport.'

Tinkov werd rijk met de in- en verkoop van spijkerbroeken, cartridges, computers, televisies, lippenstift, auto's, diepvriesvoedsel, restaurants, creditcards en bier.

Dat hij zijn biermerk Tinkoff noemde en niet Tinkov, heeft een speciale reden. 'Tinkoff klinkt voor de Russen meer westers en voor de westerlingen meer Russisch, zoals Smirnoff', zei hij tegen het wielerblad Procycling. In 2005 werd hij uitgekocht door multinational InBev voor 167 miljoen euro.

Tinkov verfde eerder dit jaar zijn haar roze om te vieren dat Alberto Contador de Giro won. Beeld anp

Pronk- en bemoeizucht

Tinkov is miljardair. Tijdens een trainingskamp op Gran Canaria droeg hij met trots een horloge van wit goud met allerlei diamanten, ter waarde van 250 duizend dollar, herinnert Kroon zich. 's Avonds gingen we met een paar jongens op stap. Kocht ik zo'n nephorloge bij een Afrikaanse straatverkoper. De volgende dag riep ik Oleg en zei ik: 'Ik heb er ook een gekocht hoor, een heel dure. Groot en wit. Daar kon hij dan weer niet om lachen.'

Op woensdagmorgen, bij de start in Pau, wil ploegleider Steven de Jongh best even praten over zijn Russische baas. Die is er nu toch een paar dagen tussenuit. Dit weekeinde sluit hij weer aan in de Tour de France. In de tussentijd houden ze contact via Whatsapp.

'Oleg is geen alledaagse baas, zegt De Jongh met gevoel voor understatement. Hij erkent dat het soms best lastig is dat Tinkov zich publiekelijk bemoeit met de gang van zaken bij de ploeg. 'Dan denk ik: Oleg, is het nou slim om dat zo in de media te ventileren? Toen met Alberto bijvoorbeeld. Maar wij kunnen Oleg niet tegenhouden. We zijn het gewend. En het is niet aan mij om te zeggen wat hij wel en niet moet doen.'

De andere Nederlandse ploegleider bij Tinkoff-Saxo, Tristan Hoffman, noemt de aanpak van Tinkov 'verfrissend'. 'In de wielerwereld is het toch vaak: hou je mond maar, je wilt niemand voor de schenen schoppen. Oleg zegt wat hij denkt. Maar hij roept nooit zomaar wat. Overal zit een idee achter.'

Het stokpaardje van Tinkov is dat het businessmodel in het wielrennen op de schop moet, vooral als het gaat om de verdeling van televisiegelden. Vandaar ook zijn afkeer tegen Tourbaas Prudhomme, die in zijn ogen te veel macht heeft.

In een lange verklaring op zijn Facebookpagina schreef Tinkov op 31 maart van dit jaar:

'De teams hebben momenteel geen inkomsten en zijn voor 99 procent afhankelijk van sponsors. Ze geven alleen geld uit zonder iets binnen te krijgen. In elke andere sport is zoiets ondenkbaar. (...) Ik zie een paradox. Wielrennen is op voetbal na de populairste sport, maar tegelijkertijd is het een heel arme sport.

'Het wielrennen is in de 20ste eeuw blijven hangen, met name in Spanje, Italië, Frankrijk en België. Dat kan echt niet. Ik denk aan meer koersen rond grote steden. Waarom zouden we niet een wedstrijd in Monaco kunnen organiseren vlak voor de Grand Prix?

'Mensen moeten wel zin hebben om 's middags naar het wielrennen te kijken in plaats van een siësta te houden. Ik denk dat het goed is etappes korter te maken en de uitzending later te beginnen, wanneer er sprake is van een echt gevecht.'

Provocatie met geld

Het liefst zou Tinkov zien dat Quintana, Froome, Nibali en Contador, de beste vier ronderenners ter wereld, het hele jaar tegen elkaar strijden. Hoe aantrekkelijker de sport, hoe meer de tv-rechten waard zijn, is zijn gedachtegang. En om te laten merken dat hij serieus was: 'Ik denk wel dat de Tinkoff Bank daarvoor een miljoentje kan vrijmaken. Ze krijgen dan elk 250 duizend euro. Dat is toch een mooi extraatje?'

Dave Brailsford, de teambaas van Sky en geletruidrager Froome, moest toegeven dat het allerminst een slecht idee was. Het had hem in elk geval aan het denken het gezet, die opmerking van Tinkov. 'Ik hou van deze visie. Ik denk dat we het er allemaal over eens zijn dat het het mooist is als de beste renners het hele jaar tegen elkaar fietsen.'

Er waren uiteraard ook kritische geluiden. 'Een provocatie met geld, dit is vragen om problemen met doping', vond Gérard Guillaume, de arts van de Franse ploeg FDJ. Vincenzo Nibali stelde: 'Als ik Tinkov was, zou ik dat geld in de ontwikkeling van jeugdige renners stoppen. Dat is tenminste een investering in de toekomst.'

Tinkov, met roze haren en twee middelvingers, viert de overwinning in de Giro mee met zijn ploeg. Beeld anp

Steven de Jongh denkt niet dat het er ooit van gaat komen. 'Het is gewoon te zwaar om drie rondes goed te rijden. Maar het is goed dat iemand out of the box durft te denken. Sky kwam ook binnen met allerlei nieuwe ideeën. Je kunt moeilijk zeggen dat ze niet succesvol zijn.'

Het is precies wat Tinkov probeert: opvallen met ongewone standpunten. Kroon: 'Staat Oleg niet in de aandacht, dan trekt hij die wel naar zich toe. Door lawaai te maken, iets lomps te roepen. Hij heeft dat nodig.'

Voor de rust in de ploeg was het goed dat woensdag, in het bergdorp Cauterets, een renner van Tinkhoff-Saxo zegevierde. De Poolse klimmer Rafal Majka kwam na een lange vlucht als eerste boven. Eenmaal vlak bij de finish wees hij opzichtig naar de sponsornaam op het shirt. Verstandig.

Jörg Jaksche vergat dat namelijk toen hij in 2007 de Omloop van Lotharingen won. 's Avonds na een warme douche lag hij voldaan in zijn hotelkamer, toen Tinkov belde. Dat is leuk, dacht Jaksche nog, een felicitatie van de grote baas. In plaats daarvan begon Tinkov hem als een razende uit te schelden. 'Waarom rits je je shirt niet helemaal dicht als je over de finish komt? Je bent een fucking amateur.' Niet lang daarna was de rol van Jaksche uitgespeeld bij het toenmalige Tinkoff Credit Systems.

Wat schiet de wielerwereld op met een megalomane geldschieter uit Rusland? 'Het is zoals het is', zegt Kroon. 'Er komen meer en meer steenrijke mensen bij en die zoeken statussymbolen. Als ze al 7 huizen, 21 auto's en 7 helikopters hebben, willen ze een sportploeg. Laten we blij zijn dat ze hun geld in het wielrennen steken. Maar of het een gezonde situatie is voor de sport en de wereld? Nee, maar als je daar tegenaan gaat schoppen, dan ben je een Don Quichot.'

Vorig jaar twitterde Tinkov opeens: 'Lieve fans van Tinkoff-Saxo, willen jullie dat ik Peter Sagan contracteer? Bij 1.000 retweets doe ik het.'

Als een vader

Hij hield woord en ook de Slowaak maakte al snel kennis met zijn nieuwe baas. Toen Sagan in het voorjaar te weinig won naar de zin van de Rus, uitte Tinkov scherpe kritiek. Vervolgens schreef Sagan de Ronde van Californië op zijn naam. De Jongh: 'Dan komt hij lachend naar je toe en zegt: zie je wel, het helpt. Oleg zet mensen graag onder druk.'

Toen Sagan in deze Tour een paar keer zijn meerdere moest erkennen in André Greipel, vreesde hij het ergste. Maar in Fougères sloeg Tinkov na een verloren sprint van Sagan opeens vaderlijk zijn armen om hem heen. Daarna bromde hij, in staccato Engels. 'You can't always win. Chances enough.'

Onberekenbaar, dominant en kleurrijk, dat is Oleg Tinkov. Dat laatste soms letterlijk. Toen Contador de Giro d'Italia dit jaar op zijn naam schreef, verfde de Russische miljardair zijn haren in de slotetappe roze. Om er meteen aan toe te voegen: 'De volgende kleur is geel.'

Maar niet alles is te koop in het leven. Zelfs niet voor Oleg Tinkov.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden