De alternatieven voor het schaatsen: deze ándere sporten moet u kijken

Vrijdag beginnen de Olympische Spelen in Pyeongchang. Vergeet Sven Kramer even, de Volkskrant vertelt naar welke ándere sporten u moet kijken. En waar u dan precies op moet letten.

De Nederlandse Kimberley Bos doet mee aan het onderdeel skeleton. Beeld epa

Shorttrack

Waarom kijken Nederlanders massaal naar langebaanschaatsen en laten we shorttrack grotendeels links liggen? Bij shorttrack schaatsen vier of meer sporters tegen elkaar in één baan, zijn spectaculaire passeeracties en overtredingen aan de orde van de dag, kan de favoriet door één moment van onoplettendheid zijn kansen vergooien, en is de finale in één race gepiept.

Het chauvinistische argument om naar de lange baan te kijken, de medaillekansen, geldt nu ook voor shorttrack, waar Nederland met Sjinkie Knegt (28) een van de favorieten levert.

Bovendien behoort de getalenteerde Suzanne Schulting (20) tot de publiekstrekkers. Zij begaat geregeld overtredingen of maakt valse starts, waardoor ze naar de laatste plaats wordt gezet. 'Een piraat met een mes tussen de tanden', noemde coach Jeroen Otter haar eens.

Maar als ze diskwalificaties weet te omzeilen en erin slaagt op de haar kenmerkende wijze langs haar tegenstanders te floepen, behoort brons tot de mogelijkheden, aldus Joris van den Berg, die shorttrack voor de NOS verslaat.

En waar langebaanschaatsen pas spannend wordt bij de laatste ritten, is die spanning er bij shorttrack vanaf het begin, zegt Van den Berg. 'Op het hoogste niveau is inhalen heel moeilijk. De start is bij korte afstanden dus van levensbelang.'

Een geweldige start is echter nog geen garantie voor een medaille, en een beroerd begin kan alsnog in goud eindigen. Zoek op YouTube naar 'The most unexpected gold medal in history' en zie hoe de Australiër Steven Bradbury zestien jaar geleden in Salt Lake City vanaf de allereerste meter op de laatste plek rijdt. Tot bij de laatste bocht. Zijn concurrenten raken in botsing en gaan een voor een onderuit. Verbijsterd glijdt Bradbury als eerste over de streep.

Shorttrack is een 'idiote, onredelijke' sport, aldus Van den Berg. Knegt, 'een absolute killer', kan vier keer goud winnen. Maar het zou ook zomaar vier keer niets kunnen zijn.

Skeleton

Als er één sporter over doodsverachting moet beschikken, is het de skeletonner. Hij stort zichzelf met het hoofd voorwaarts op een slee zonder stuurmechanisme met 130 kilometer per uur naar beneden, met de kin zeven centimeter boven het ijs.

Wie skeleton kijkt, ziet op het eerste gezicht slechts een sporter op een slee door een kronkelig ijsparcours glijden. Maar wie oplet, ziet de koers af en toe een fractie verschuiven: het gevolg van het vakmanschap van de sporter, die met minieme bewegingen van hoofd, schouder, knie of teen de richting van de slee corrigeert.

Eventuele onkunde van skeletonners komt genadeloos aan het licht. Bij slecht stuurwerk belanden ze naast de slee en schuiven ze zijwaarts op hoge snelheid over het ijs, met blauwe plekken tot gevolg in het beste geval, of een hersenschudding of botbreuken in een slechter geval.

Of Kimberley Bos (24), in Pyeongchang de eerste Nederlandse skeletonner bij de Winterspelen en outsider voor een medaille, weleens bang is? 'Nee, ik heb toch geoefend?', klinkt het verontwaardigd via de telefoon, vlak voor ze naar Pyeongchang afreist. 'Als je bang bent in deze sport, ben ik bang dat het niet goed afloopt.'

Skeleton is loodzwaar. De G-krachten die op het lichaam drukken lopen op tot 4G, haast vergelijkbaar met wat Max Verstappen te verduren krijgt in de Formule 1. Skeletonners beperken zich daarom tot maximaal drie afdalingen per dag.

En dat terwijl een ritje niet lang duurt: in Pyeongchang doen vrouwen zo'n 52 seconden over een ronde van 1.376 meter. De mannen zijn nog iets sneller. Iedere honderdste seconde is van belang, elk minuscuul rukje naar rechts dat naar links had moeten zijn, kan een medaille kosten.

'In 2018 gaat goud heel moeilijk worden, maar dat is in 2022 wel mijn doel', zegt Akwasi Frimpong (31), in Pyeongchang de eerste Ghanees bij het skeleton op de Spelen. Op zijn 8ste vertrok hij naar Nederland, waar hij dertien jaar illegaal verbleef voordat hij de nationaliteit kreeg. In 2016 begon hij met skeleton en besloot namens Ghana een poging te wagen de Winterspelen van 2022 te halen. Door een miraculeus resultaat drie weken geleden wist hij zich dit jaar al te plaatsen.

Sprookjesavontuur

De openingsceremonie, vanmiddag om 12.00 uur te zien bij de NOS en Eurosport, staat in het teken van vrede. Vijf kinderen uit de plattelandsprovincie Gangwon spelen de hoofdrol in een sprookjesavontuur. Ook komt Zuid-Koreaanse popmuziek (K-pop) aan bod. Koning Willem-Alexander en koningin Máxima zijn met premier Rutte aanwezig. Schaatser Jan Smeekens draagt de vlag. Skeletonner Akwasi Frimpong, die op zijn 8ste naar Nederland is gekomen, doet dat namens Ghana.

Biatlon

Kijken naar biatlon (de wonderlijke combinatie van langlaufen en schieten met een geweer) geeft een ontspannen, schansspringachtig gevoel: er is een aantrekkelijk decor en de uitslag laat je volkomen koud. Nederland heeft nog nooit een biatleet naar de Spelen gestuurd.

Maar vergis je niet: een biatleet moet over een unieke combinatie aan vaardigheden beschikken: uithoudingsvermogen, een getraind oog én een uitgekiende tactiek. Want wie 'in het rood' (uitgeput) bij de schietbaan aankomt, kan een 'nul' (foutloze schietronde) wel vergeten. Om dat te voorkomen kiezen biatleten in de aanloop naar de schietbaan een markeringspunt, bijvoorbeeld een boom, en proberen ze vanaf dat punt enigszins op adem te komen.

'Ze zetten de mentale langlaufknop uit en drukken de schietknop in', zegt Herbert Cool, voormalig biatleet en tegenwoordig Eurosport-commentator. 'De handen gaan uit de lussen van de skistokken, ze knokken even niet meer voor iedere tiende seconde.'

Het schieten, waarbij de biatleten vanaf 50 meter op een zwarte schijf mikken, is een kunststukje. Het vergt nóg een andere kwaliteit: optimale concentratie onder extreme omstandigheden. De trekker wordt overgehaald halverwege het uitademen, als de adem even wordt aangehouden om de buik stil te houden. Met een lichaam dat naar lucht snakt, moet dat razendsnel gebeuren, maar toch beheerst, want een ferme beweging rukt het geweer naar rechts. Cool: 'Dat is een ultiem staaltje timing, heel bijzonder als dat lukt onder die spanning. Binnen zes seconden kun je met drie missers je hele race weggooien.'

Een misser levert, afhankelijk van de afstand, een strafronde op van 150 meter (die zo'n 25 seconden duurt) of een strafminuut.

Het voorspellen van de uitslag is daardoor ondoenlijk, zeker nu de gloriedagen voorbij zijn van de succesvolste sporter op de Winterspelen, de Noor Ole Einar Bjørndalen (44). Cool: 'Zowel bij de mannen als vrouwen zijn er wel veertig medaillekandidaten.'

Online

In de app en op de website Eurosport Player is alles live te zien, inclusief ijshockey en de ski- en snowboardcross, sporten waarvan de NOS alleen samenvattingen mag vertonen. Eurosport Player kost 99 cent voor de maand februari. Sporten die de NOS rechtstreeks op televisie uitzendt, zijn ook als livestream via de app en site van de omroep te bekijken. Daar zijn eveneens hoogtepunten te zien.

Big Air

De onder jongeren geliefde freestyle-onderdelen, waarbij skiërs en snowboarders trucs uitvoeren, winnen in rap tempo terrein op de Spelen. In 1992 was er nog één gouden medaille mee te winnen, in Pyeongchang zijn dat er twintig.

Snowboard Big Air staat dit jaar voor het eerst op de Olympische agenda. Het geldt als een van de spectaculairste sporten onder de spectaculaire sporten: snowboarders storten zich van een schans, vliegen 30 meter door de lucht en doen zoveel mogelijk trucs. De jury bepaalt wie wint.

Als leek is het genieten van de prachtige beelden, je voelt dat je naar iets sensationeels zit te kijken, al kun je onmogelijk uitleggen waarin 'm dat nou zit, want daarvoor gaat het te snel; een sprong duurt drie à vier seconden. 'Laat je niet afschrikken door poppetjes die veel rotaties maken. Ik zal uitleggen hoeveel het er zijn, of een sprong onder controle is en wie waarom hoort te winnen', zegt Tobias Aalderink, tot 2009 actief als snowboarder.

Een geslaagde Backside quadruple cork 1980 leidt ongetwijfeld tot goud. Alleen Yuki Kadono, een 21-jarige Japanner, slaagde daar vooralsnog in. Hij deed vier achteruitsalto's (Backside quadruple) en draaide vijfenhalf keer om de as (1980, 360 is één rotatie). Dat ziet eruit als een kurkentrekker (een 'corkscrew').

Binnen drie seconden vier salto's en vijfenhalf rotaties. Het klinkt levensgevaarlijk, en dat is het ook. Big Air valt onder extreme sporten, een eufemisme voor gevaarlijk. Onlangs hield een Belg een hersenschudding en een gebroken pols over aan een mislukte landing.

Ook de Nederlandse deelnemers in Pyeongchang kennen de risico's. Niek van der Velden (17) brak vorig jaar zijn enkel, Cheryl Maas (33) draait al wat langer mee en brak zo'n beetje alles wat er te breken valt. Maken ze kans op een medaille? Aalderink: 'Met een beetje mazzel eindigt Maas op het podium. Van der Velden kan waanzinnige tricks, maar is nog te jong. Het niveau is zo hoog.'


Waar kijken?

De NOS en Eurosport strijden deze Winterspelen om de kijker. De NOS richt zich op schaatsen en shorttrack, en zendt daarvan alle relevante wedstrijden uit. Eurosport schakelt tussen verschillende sporten en toont de belangrijkste flitsen. Daarbij ligt de nadruk op ijshockey, waarvan het de exclusieve liverechten heeft.

De live-uitzending van de NOS duurt van 03.00 tot 16.50 uur, en wordt alleen om 07.00 uur onderbroken door Pyeongchang Vandaag, waar de voorgaande nacht wordt samengevat.

Het belangrijkste programma van Eurosport is Winterspelen Vandaag (tussen 07.00 uur en 16.30 uur), gepresenteerd door Neal Petersen vanuit Hilversum. Hij doet dat met voormalig biatleet Herbert Cool. Ex-snowboarder Nicolien Sauerbreij doet vanuit Pyeonchang verslag. 's Avonds wordt teruggeblikt. De NOS doet dat twee keer: om 18.00 uur in Pyeongchang Vandaag en in Studio Sportwinter om 20.30 uur. Eurosport sluit af met de hoogtepunten van de dag.


De mooiste verhalen over de Olympische Winterspelen

Lees de mooiste verhalen over de Olympische Spelen, verzameld op één pagina.

12 dingen die u moet weten over Zuid-Korea. Van K-pop, kimchi, peace-tekens, facelifts tot Samsung. (+)

Eigenlijk is schaatsen nog steeds een fundamenteel raadsel. Lees hier waarom. (+)

Fotograaf Klaas-Jan van der Weij is in Pyeongchang. Schaatsen fotograferen vindt hij doorgaans een saaie bedoening. Tot er eens iets misgaat: 'Voor schaatsers is dat waardeloos, maar voor mij is het erg mooi'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden