achtergrond

De Afrika Cup: voetbal als hogere macht op toernooi van kleur en klasse

De Afrika Cup is het toernooi van hoop en verbinding, en ook van parelend zweet en spontane vreugde. Verslaggever Willem Vissers over een chaotisch en kleurrijk toernooi dat hij vier keer bezocht heeft.

Willem Vissers
Supporters van Burkina Faso eerder deze maand tijdens de Afrika Cup. Beeld AFP
Supporters van Burkina Faso eerder deze maand tijdens de Afrika Cup.Beeld AFP

‘Lange aanloop’, schreeuwt Sander de Kramer naar het tv-scherm. ‘Neem een lange aanloop’. De Kramer, journalist, tv-maker en ‘chief’ in een provincie in Sierra Leone, vanwege zijn verdiensten in het land, zit thuis met vrienden en zoontje Krijn op de bank, in een reportage van ESPN.

Ze juichen en springen op als Sierra Leone in de slotfase van het beslissende duel met Equatoriaal Guinee een strafschop krijgt. Bij een doelpunt is plaatsing voor de zondag begonnen achtste finales zeker. Kamara mist, door een geweldige redding van doelman Ovono. Te korte aanloop, ook dat.

Jammer, het was zo mooi geweest, succes in het toernooi van hoop en verbinding. Sierra Leone deed voor het eerst in 26 jaar mee, na de verschrikkingen van burgeroorlog en ebola die het land lieten afdrijven naar internationaal isolement. Voorzichtige stappen zijn gezet op het pad van vrede en voorspoed, al is de armoede schrijnend. Dit toernooi was een piketpaal in de ontwikkeling.

Eeuwige liefde voor Sierra Leone

De Kramer heeft zijn hart verpand aan het land, via projecten met zijn Sunday Foundation. Hij besloot in actie te komen na de verkiezing van Sierra Leone (oftewel Leeuwenberg) tot ‘slechtste plek ter wereld’, in 2007. Sindsdien is de liefde voor eeuwig. Ach, hij heeft zoveel gedaan. Hij heeft stiefzoons die een bul haalden, nadat ze jaren geleden door hun oorlogswonden dachten aan zelfmoord. Hij kent sommige spelers van de nationale ploeg. De in Nederland wonende, voormalige international en oud-bondscoach Atto Mensah is een hartsvriend.

Doelman Mohamed Kamara, die heerlijk keepte tijdens de Afrika Cup, met zijn vliegende reddingen ook buiten het strafschopgebied, komt uit de provincie waar De Kramer actief is. Sommige teams voetballen in shirts van Feyenoord en Sparta. Hij weet nog dat bij Sparta een keer dozen met nieuwe shirts arriveerden, gefabriceerd in Azië. Misdrukken, zo bleek. Roze en rood, in plaats van wit en rood. Ze wilden alles weggooien. ‘Geef maar aan De Kramer’, zei iemand net op tijd.

Hij heeft wedstrijden gehouden met mannen die een arm of been misten, afgehakt door machetes of weggerukt door landmijnen. Voetballen op één been, dat kan toch niet? Nou, waarachtig. ‘De krukken vlogen door de lucht van vreugde.’

Mede daarom was het mooi, Sierra Leone op de Afrika Cup. ESPN zendt alle duels uit. Heerlijk toch? Nou ja, Ghana - Comoren, met de spectaculaire uitschakeling van de Ghanezen, ging verloren in eindeloos napraten over het Nederlandse bekerduel RKC - ADO, dat was dan wel jammer. En het toernooi is sowieso altijd onderwerp van discussie. Afrika Cup? Leuk hoor, maar het stelt voetbaltechnisch weinig voor, stellen sommige kenners. En dan die chaos. De scheidsrechter die twee keer te vroeg affloot, het verkeerde volkslied. Alsof op een EK nooit wat vreemds gebeurt.

Supporters van Mali  Beeld AFP
Supporters van MaliBeeld AFP

De rijke clubs in Europa missen bovendien belangrijke spelers in een cruciale fase van het seizoen. Maar het is ook interessant om sterren van Liverpool als Sadio Mané en Mohamed Salah te zien voetballen in een andere omgeving, met minder begaafde landgenoten, om te zien of ze een team kunnen dragen. Bij sommige landen voetballen mannen zonder contract naast veelvoudig miljonairs. Het is interessant hoe PSV zonder Sangaré het middenveld in handen probeert te nemen in de topper met het Haller-loze Ajax.

Reddingen, emoties, wisselende kansen

Afrikanen houden intens van voetbal, en dus ook van hun toernooi. Europa geniet van talloze Afrikaanse invloeden op het spel, die het voetbal kleur geven en klasse. En ach, kijk naar de slotfase van Equatoriaal Guinee - Algerije, waarin kampioen Algerije op de rand van de later door Ivoorkust bewerkstelligde uitschakeling terechtkomt. Ja, het is soms slecht, maar er gebeurt zoveel, het is zo spectaculair; reddingen, emoties, wisselende kansen, vreugde, verdriet.

Vier keer bezocht ik de Afrika Cup en het is een heerlijk toernooi, al is de kleurrijke chaos en levenslust van eind vorige eeuw deels tot de romantiek gaan behoren, met ploegen die toen nog vaak in hetzelfde hotel samen naar wedstrijden van andere landen keken. Overal is de lach. Op de tribunes ook, met veelkleurige gewaden. Dansen, zingen, muziek. Het stadion is niet half leeg, maar half vol.

Supporters  van Equatoriaal Guinea  Beeld AFP
Supporters van Equatoriaal GuineaBeeld AFP

Over elke Afrika Cup zijn heerlijke anekdotes te vertellen, over het juichen, de totale euforie of het omslaan van stemmingen. Of simpel over het vlaggetje op de auto van de Staatsloterij (met twee vissen), toen wij ons in Mali met een auto bij het stadion meldden. Visser en Vissers. Waar we vandaan kwamen? ‘République des Pecheurs’, zeiden wij droog. De soldaat vond het zo grappig dat we mochten doorrijden tot aan de stadionpoort.

Dansende voetballers in de bus

Het mooie van de Afrika Cup is de warmte van het voetbal. Voetbal als hogere macht. Het gebed. Dansende voetballers in de bus, of in de kleedkamer. De parels zweet op de voorhoofden van spelers. Doordrenkte shirts. Ja, de publieke belangstelling valt soms tegen in Kameroen, in de mooie stadions van Yaoundé, Douala en andere steden. De Kameroense journalist Achille Köhler Chongtsa Fongang vertelt dat het komt omdat de Kameroener werkt bij de wedstrijden overdag. De kaartjes zijn vrij duur. En ook hier zijn coronamaatregelen.

Sander de Kramer is zondag weer vertrokken naar Sierra Leone. Hij kreeg signalen dat jonge meisjes in de goudmijnen werken, met hun fijne motoriek. Hij gaat ze proberen daaruit te halen. Voor een ander project zijn meer dan honderd meisjes van 14 tot 17 jaar, sommigen wees, uit de straatprostitutie in de hoofdstad Freetown gehaald, door ze in het opleidingscentrum van de stichting de kans te bieden op een opleiding tot kapster, kok, kleermaker of schoonheidsspecialist. Maandag krijgen ze hun diploma. Goh, wat was het mooi geweest als Sierra Leone nog in het toernooi had gezeten.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden