Analyse Virgil van Dijk

De acties van Virgil van Dijk vormen de data voor zijn digitale biografie

Virgil van Dijk (links) en Hirving Lozano willen allebei hetzelfde: de bal. Beeld BSR Agency

Maandag is Virgil van Dijk een van de kandidaten voor de Ballon d’Or. De verdediger van Liverpool en Oranje maakt kans op de prijs dankzij zijn indrukwekkende statistieken. Al zijn acties woorden genoteerd door Luke ­Suthers van databureau Opta Sports, Van Dijks digitale biograaf. 

Op een sober kantoor in Leeds tikt Luke ­Suthers driftig mee met elk balcontact van Virgil van Dijk. Alles wat de verdediger doet, wordt genoteerd in de computer, of het nu gaat om een mislukte pass, een geslaagde tackle of een goede kopbal. Van Dijk kan zijn acties misschien vergeten, ze zijn voor de eeuwigheid opgeslagen.

Suthers (24) is data-analist bij statistiekenbureau Opta Sports. Als vaste volger van Liverpool is hij de altijd aanwezige schaduw van Van Dijk. Niets ontgaat de Engelsman. Elk balcontact, onderschepping of duel heeft een code op zijn ­toetsenbord.

Vorig seizoen leverden al die data een even opmerkelijke als opvallende statistiek op: gedurende een recordaantal van 65 wedstrijden werd Van Dijk door ­niemand gepasseerd. Dat is bekend dankzij het monnikenwerk van Suthers. Als Van Dijk maandag de Ballon d’Or wint, de prijs van het voetbaltijdschrift France Football voor de beste voetballer van het jaar, komt dat mede door zijn imposante statistieken.

Suthers heeft Van Dijk nooit ontmoet. Toch heeft hij gevoelsmatig een band met hem. In een flits ziet hij wat de ­verdediger van plan is. Soms kan hij het al voorspellen door naar zijn lichaamshouding te kijken. Suthers weet dat Van Dijk niet snel een tackle maakt. Vaak loopt hij mee met zijn tegenstanders om ze op te vangen.

Toen Van Dijk in augustus voor het eerst sinds maart 2018 voorbij gespeeld werd door Manchester City-aanvaller ­Gabriel Jesus, baalde Suthers achter zijn computer als een stekker. ‘Ik wilde niet degene zijn die een einde maakte aan die imposante reeks. Ik heb twee keer gecheckt of hij echt wel werd gepasseerd.’ Tegelijk viel een last van zijn schouders. ‘Ik voelde de druk. De gehele voetbalwereld had het over die statistiek.’

Kantoorwerk

Achter de vele cijfers en getallen in het voetbal gaat een wondere wereld schuil. Terwijl Liverpool in ­Londen op bezoek gaat bij Crystal Palace, zetten Suthers en Ben McCarrick zich 313 kilometer verderop op de ­zevende verdieping van een kantoorpand achter vier beeldschermen. Suthers ontfermt zich over Liverpool. McCarrick is de vaste volger van Crystal Palace. Op ­Selhurst Park, het ­stadion van Palace, zit een collega voor het geval ze iets ontgaat op tv. Via een headset staan ze met elkaar in contact.

Suthers en McCarrick hebben allebei een beeldscherm om alle data in te voeren. In het midden staan twee schermen waarop ze de wedstrijd volgen. Op het onderste scherm is de reguliere tv-uitzending te zien. Met een kastje dat op hun bureau staat, kunnen ze het beeld op het bovenste scherm stopzetten om situaties terug te kijken.

Crystal Palace - Liverpool is niet de enige wedstrijd die deze middag geanalyseerd wordt. In de onopgesmukte ruimte die voornamelijk gevuld is met beeldschermen bekijken tachtig analisten in totaal veertig wedstrijden. Van de topper in de Braziliaanse Serie B tot een degradatiepot in de Indiase competitie, van een wedstrijd uit de Amerikaanse competitie onder 17 jaar tot FC Utrecht tegen AZ.

Wereldwijd analyseert Opta Sports 158 competities tot op het kleinste detail. Om al die wedstrijden te ontrafelen heeft het Engelse bedrijf, dat ruim twintig jaar bestaat, 118 fulltimers en 624 parttimers in dienst. Zij zitten verspreid over kantoren in Leeds, Montevideo (Uruguay) en Aveiro (Portugal).

Daarnaast heeft Opta Sports redacties in London, Amsterdam, München, ­Parijs, Madrid, Milaan, Wenen, Istanbul, Tokio, Leeds en Sydney. Hier worden de verzamelde data omgezet in tabellen en grafieken die interessant zijn voor de klanten van het databureau. Dat zijn onder meer media, gokkantoren, scouts en clubs.

Databijbel

Suthers is een van de beste analisten binnen Opta Sports. Vijf jaar geleden zocht hij als student een bijbaantje. Als voetballiefhebber voelde hij er wel wat voor om betaald naar wedstrijden te kijken. Tegenwoordig is hij fulltime in dienst en heeft hij duizenden wedstrijden op de beeldschermen voorbij zien komen.

Dat is niet voor iedereen weggelegd. Om bij het databureau binnen te komen, moeten de analisten een strikte selectie doorstaan. In een afgesloten ruimte te midden van alle beeldschermen laat manager Bart Frouws een uur voor de wedstrijd het 200 pagina’s tellende digitale handboek zien. De 34-jarige Nederlander werkte sinds 2013 op de redactie in Amsterdam, maar werd ruim twee jaar geleden overgeplaatst naar Leeds. Hij is zelf geen analist, maar stuurt verschillende teams aan.

Luke Suthers (grijze vest) samen met twee collega-analisten op het kantoor van Opta Sports in Leeds

Met zijn muis scrollt hij door het document dat dient als wetboek voor elke analist bij Opta Sports. Tot in detail staat uitgeschreven welke definitie aan bepaalde situaties gegeven hoort te worden. Is er sprake van een doelpunt uit een hoekschop als de bal in eerste instantie wordt weggewerkt, maar opnieuw wordt ingebracht? Ja, schrijft het handboek voor. De uitleg: alle spelers staan nog in dezelfde positie opgesteld als bij de cornersituatie.

Aspirant-analisten worden geacht het handboek te kennen voordat ze een driedaagse cursus van acht uur per dag krijgen. Daar leren ze de opgedane theorie in de praktijk toe te passen. ‘We gebruiken vaak een wedstrijd uit de Premier League die in 5-4 is geëindigd en waarin twee rode kaarten vielen. Dan weten ze meteen wat ze te wachten staat’, zegt Matt Brutnell. Hij is deze middag een van de vier supervisors die de boel aansturen en de knoop doorhakken als analisten twijfelen tussen bijvoorbeeld een schot of voorzet. Gemiddeld slagen zes van de tien cursisten.

Secondewerk

Hoe arbeidsintensief het invoeren van al die data is, wordt meteen duidelijk als scheidsrechter Kevin Friend bij Crystal Palace tegen Liverpool voor het beginsignaal fluit. Bij een relatief simpele pass van Van Dijk naar zijn collega-verdediger Dejan Lovren voert Suthers in een flits van een seconde meerdere handelingen uit. Met zijn linkerhand tikt hij op het getal 4 op zijn toetsenbord, het rugnummer van Van Dijk. Met zijn rechterhand op de muis geeft hij op het scherm aan waar de pass begint en eindigt. Ook voert hij het type in: korte pass over de grond.

Zonder ook maar een keer naar zijn handen te kijken, dansen de vingers van Suthers negentig minuten lang over het toetsenbord. Gemiddeld voert hij per wedstrijd 1.000 tot 1.500 handelingen uit. Frouws: ‘Moet je nagaan hoe druk de analist van Barcelona het had in de tijd dat zij het befaamde tiki-takavoetbal speelde. Het zweet droop van de beeldschermen af.’

Om ervoor te zorgen dat Suthers en zijn collega’s de gegevens zo snel mogelijk kunnen invoeren, kunnen de lettercombinaties op het toetsenbord met één hand worden gemaakt. De Num Lock toets is er op elk toetsenbord uitgesloopt. Zo kan het toetsenbord niet per ongeluk overspringen van cijfertoetsen naar navigatietoetsen. Frouws: ‘Dat zou een kleine ramp zijn. De analisten hebben de cijfers voortdurend nodig om het rugnummer van de speler in te voeren die aan de bal of in duel is.’

Door de onophoudelijke invoer van gegevens, is de hele middag een langgerekte gezoem van muisklikken te horen. Op de schermen komen ondertussen de beelden uit alle uithoeken van de wereld binnen. Volgepakte stadions met uitbundige fans wisselen zich af met verlaten tribunes die zorgen voor een troosteloze aanblik.

Het lukt Opta vrijwel altijd om aan de beelden te komen, al gaat het bij de ene competitie makkelijker dan bij de andere. Frouws: ‘Van de minder belangrijke competities krijgen we de beelden later. Die analyseren we op maandag- en dinsdagochtend. Voor die wedstrijden is geen vraag naar live data.’

Scherm op zwart

Maar ook met livebeelden kan het fout gaan. In Utrecht werd zaterdagavond per ongeluk de stroom van de regiewagen gehaald. In plaats van de gele kaart voor AZ-verdediger Stijn Wuytens, zagen de analisten in Engeland minuten enkel een zwart scherm. Een dag later hing het databureau met FC Utrecht aan de lijn met de vraag of zij de wedstrijd toevallig zelf hadden gefilmd? Via de beelden van de videoanalist konden ze in Leeds de data alsnog compleet maken.

Crystal Palace - Liverpool lijkt lange tijd in een gelijkspel te eindigen. Dan gaat Van Dijk bij een hoekschop nog een keer mee naar voren. In de kluts valt de bal voor zijn voeten, maar zijn schot wordt tot twee keer toe geblokt. Toch rent hij enkele seconde later juichend weg omdat Firmino Liverpool in de ­rebound alsnog de overwinning bezorgt (1-2).

Virgil van Dijk gaat het duel aan met Cheikhou Kouyate van Crystal Palace. In de kolommen de cijfers van de verdediger van Liverpool uit de wedstrijd tegen Palace van zaterdag 23 november. Beeld Getty Images

Achter de beeldschermen veert ­Suthers op. Als supporter van Liverpool kan hij zijn blijdschap moeilijk verbergen. Maar tijd om te juichen heeft hij niet. Met zijn neus tegen het scherm gedrukt kijkt hij het doelpunt beeld voor beeld terug. Was de tweede poging van Van Dijk een schot op doel of een pass? Na tussenkomst van de supervisor besluiten ze gezamenlijk dat het toch als een schot op doel de computer in gaat.

Sjoemelen

Al is Suther een grote fan van de ­Nederlandse verdediger, gelegenheid om met zijn statistieken te sjoemelen is er niet. Op een doordeweekse dag kijkt een andere analist de hele wedstrijd terug. Hij controleert alle gegevens die Suthers heeft ingevoerd. De verificatie neemt per wedstrijd ongeveer vier tot vijf uur in beslag. De analisten worden beoordeeld op het aantal aanpassingen. De beste analisten krijgen de grootste clubs. Ook verstuurt Opta eens per vier weken een mail met daarin de namen van de toppers van die maand.

Als scheidsrechter Friend op Selhurst Park voor het eindsignaal fluit, valt ­Suthers uitgeput achterover in zijn bureaustoel. Met een paar laatste muisklikken maakt hij de data compleet. Dan zit zijn shift van drie wedstrijden erop. Eerder op de dag heeft hij een wedstrijd uit de Chinese en Griekse competitie gevolgd. Een vrije avond zonder voetbal lonkt. Of toch niet? ‘Thuis ga ik in alle rust de samenvatting van Liverpool kijken. Door alle hectiek heb ik weinig van de wedstrijd meegekregen.’

De uitreiking van de Ballon D’or zal hij maandag met bovengemiddelde interesse volgen. Zoals het voor hem als een nederlaag voelde toen Van Dijk na ruim anderhalf jaar gepasseerd werd door ­Gabriel Jesus, zo zou het een beetje als zijn overwinning voelen als Van Dijk de gouden bal omhoog mag houden. ‘Hij verdient het. Hij is de beste.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden