Achtergrond jonge aanvoerders

De aanvoerdersband, een vloek of een zegen voor jonge voetballers? ‘Als jonge pik vind je het wel stoer, die band om je arm’

De aanvoerdersband valt steeds vaker toe aan jonge spelers in de eredivisie. Stoer natuurlijk, maar wordt de extra verantwoordelijkheid niet snel te groot?

Matthijs de Ligt draagt de aanvoerdersband tijdens Ajax - Sturm Graz

Op de kaken van Guus Til zit nog dons. Zondag schudt de 20-jarige AZ-aanvoerder de hand van de 35-jarige Feyenoord-captain Robin van Persie, die met zijn grijze haardos steeds meer op oud-Juventus-speler Fabrizio Ravanelli begint te lijken.

Een jonge of oude aanvoerder; wat is wijsheid? Lang werd voor routine gekozen. Wie Til en Van Persie naast elkaar zet, snapt die redenatie. Van Persie scheert al achttien jaar langs pieken en dalen, maakte de meest uiteenlopende aanvoerders mee en was eerder al de leider bij Arsenal en het Nederlands elftal. ‘Er was voor mij geen twijfel, gezien zijn staat van dienst en positieve invloed op de andere spelers’, verklaarde Feyenoord-coach Van Bronckhorst.

Toeval of niet, maar 102-voudig international Van Persie is sterker aan het seizoen begonnen dan Til, die pas één seizoen volwaardig basisspeler is en eind maart zijn eerste interland speelde. Vrolijk vertelde de vlotgebekte zoon van ontwikkelingswerkers over zijn ontdekkingsreis bij het Nederlands elftal: ‘Die gasten hebben al kinderen, ik ben zelf nog een kind.’ De voorbije interlandreeks sloot Til weer aan bij Jong Oranje. Van dat elftal is hij ook de aanvoerder.

AZ-coach Van den Brom had ook de 33-jarige Ron Vlaar kunnen aanwijzen als leidsman, maar de gelouterde verdediger ontbrak nogal eens door blessures de laatste jaren. Net als Van Persie trouwens. ‘Guus is een basisspeler en het is goed voor zijn ontwikkeling’, zo motiveerde Van den Brom zijn keuze voor Til.

De aanstelling van de jonge Til past in een trend. In de top-10 van jongste aanvoerders in de eredivisie sinds 1998 hebben zich het voorbije jaar liefst vier spelers gemeld: Matthijs de Ligt (Ajax), Manu García (NAC), Hidde ter Avest (FC Twente) en Til (AZ). 

De 18-jarige Perr Schuurs leidde Fortuna Sittard vorig seizoen naar promotie. Het vergaat hun wisselend. García is basisspeler bij Toulouse, Ter Avest wacht op speelminuten bij Udinese, De Ligt wordt begeerd door de Europese top, Schuurs maakte de overstap naar Ajax en Til staat nog droog wat betreft competitiegoals en assists. Van den Brom sussend: ‘Guus staat vaak vrij, maar krijgt dan de bal niet. Ik maak me geen zorgen om hem, hij is heel erg nuchter.’

De aanvoerdersband kan een last zijn. Rafael van der Vaart was op zijn 20ste aanvoerder van Ajax. ‘Als jonge pik vind je het wel stoer, die band om je arm. Al ben ik me nooit anders gaan gedragen’, zegt Van der Vaart (35).

‘Je moet best veel dingen doen die je als jonge jongen eigenlijk helemaal niet wilt doen. Veel interviews geven, laveren tussen de spelersgroep en de trainer, onderhandelen over wedstrijdpremies. In mijn tijd moest je ook nog de warming-up leiden. Dat laatste liet ik mooi aan John Heitinga over, daar had ik helemaal geen zin in.’

Het zwaarste? ‘Dat je altijd top moet presteren. Als je als aanvallend ingestelde speler niet scoort, krijg je dat meteen op je bord, want je draagt die band dus jij moet het doen.’

PSV-spits Luuk de Jong kan erover meepraten. Wedstrijd na wedstrijd moest hij twee jaar geleden verklaren waarom hij al die grote kansen had gemist en hoe het nu verder moest. Zendgemachtigde FOX Sports staat direct na afloop van elke competitiewedstrijd immers met draaiende camera op de aanvoerders van beide teams te wachten.

De Jong oogde de vorige voetbaljaargang bevrijd zonder het stuk textiel om de arm. Toch loopt hij er momenteel weer mee rond na een contractverlening bij PSV. De Jong, inmiddels 28 jaar: ‘Het is een eer en in het veld verandert er niets voor me. Al vond ik het wel even lekker in de luwte.’

Sneller volwassen

De luwte is er niet meer voor Til. De aanvallende middenvelder kon al in de voorbereiding op dit seizoen aan de bak, toen AZ zich blameerde door de uitschakeling in de voorronde van de Europa League tegen Kairat Almaty uit Kazachstan. Til voerde een paar stevige discussies met verslaggevers over het spel van AZ.

In gesprek met het Noord-Hollands Dagblad gaf Til aan het bestaan van voetbalprof best zwaar te vinden, vooral mentaal. ‘Anderen zouden in mijn positie sneuvelen. (…) Ik denk thuis veel na. Over het team, mezelf. Aan hoe we het met dit team zo ver mogelijk gaan schoppen.’

Matthijs de Ligt, net 19 jaar geworden, lijkt juist alleen maar beter geworden sinds hij bij Ajax de aanvoerdersband kreeg omgeschoven. ‘Het bevalt me prima’, vertelt hij vrijdag na een vergadering met de spelersraad. ‘Je hebt verantwoordelijkheid en ik vind het leuk om die te nemen. Hoewel ik nog jong ben, word ik geaccepteerd door de groep. Iedereen heeft zijn woordje klaar, het is niet dat ik het meest praat. Wel moet ik meer interviews doen. Dat vind ik niet het leukste, maar het hoort erbij.’

In de jeugd was hij al regelmatig aanvoerder. ‘Maar toch was ik niet echt een voortrekker, meer een kat-uit-de-boomtype.’ Glimlachend: ‘Ik kom misschien nu ouder over, maar dat komt door die 860 interviews per jaar. Dan weet je wel wat je moet zeggen.’

De Ajax-verdediger kent de scepsis. ‘In het begin zijn er mensen die zeggen: 18 jaar en al Ajax-aanvoerder, dat kan helemaal niet. In Nederland zoekt men dan snel naar fouten. Daar hebben ze me gelukkig nog niet veel op kunnen betrappen sinds ik die band draag. Het geeft meer druk, maar die leg ik mezelf ook op. Ik wil en moet een voorbeeld zijn voor de andere spelers. De ploeg aansturen, beter maken. Je moet je verantwoordelijkheid nemen voor bepaalde taken en erop toezien dat anderen dat ook doen. Daardoor word je sneller volwassen.’

Misschien komt de dip nog bij De Ligt. Dat gebeurde bijna alle jonge aanvoerders. Ex-Fortuna-aanvoerder Perr Schuurs heeft moeite bij Ajax aan te haken. Spelers als John Heitinga, Stefan de Vrij, Van der Vaart en Luis Suárez raakten als jonge knapen de aanvoerdersband kwijt na een vormcrisis, onenigheid met de coach of wangedrag. Ze kwamen alle vier later wel bovendrijven.

Van der Vaart: ‘Je wordt echt getest. Je gaat altijd een keer denken bij een dippie: ligt het aan die aanvoerdersband? Ook omdat journalisten dat schrijven. Kom je daar doorheen, ben je weer drie stappen verder.’

Oranje

Aanvoerder zijn van Nederland is een nog zwaardere taak. De Grote Vier − Sneijder, Robben, Van der Vaart en Van Persie − hadden genoeg ervaring en klasse om als eerste het veld te betreden. Beoogde opvolgers Daley Blind en Kevin Strootman talen niet eens meer naar de band. Strootman zei laatst tegen FOX Sports zelfs blij te zijn dat er met Virgil van Dijk een nieuwe, vaste aanvoerder is benoemd. Hij hoopt zo dat er niet steeds met een vergrootglas naar zijn spel wordt gekeken.

Of de duvel ermee speelt: juist Van Dijk (27) zag er niet al te sterk uit bij de laatste tegengoal van Oranje tegen Frankrijk, tot ergenis van bondscoach Koeman.

Van der Vaart: ‘Dat ook een aanvoerder fouten maakt, moeten we accepteren. Dan kan hij namelijk nog steeds een goede aanvoerder zijn. De buitenwacht ziet alleen niet dat jij bijvoorbeeld een goede brug bent tussen spelers en technische staf. Die kijkt alleen naar je prestaties.’

Van der Vaart was bij Ajax binnen een halfjaar alweer aanvoerder-af na een conflictje met Koeman, destijds zijn trainer. Saillant: als Feyenoord-coach ontnam Koeman ook De Vrij het aanvoerderschap. Van der Vaart: ‘Ik vond het jammer, maar al snel koesterde ik de vrijheid in mijn hoofd. Toen ik later bij Hamburger SV weer aanvoerder werd, boeide het me minder. Aanvoerder of niet, je moet zorgen dat je de leider bent op het veld. Doe je dat zonder band, dan vinden mensen dat nog mooier.’

Jongste aanvoerders in laatste 20 jaar eredivisie

Matthijs de Ligt (Ajax)18 jaar 211 dagen*

Gregoor van Dijk (FC Groningen)18 jaar 362 dagen

Kevin Strootman (Sparta)19 jaar 247 dagen

Manu García (NAC)19 jaar 300 dagen*

Rafael van der Vaart (Ajax)20 jaar 53 dagen

John Nieuwenburg (Sparta)20 jaar 87 dagen

Hidde ter Avest (FC Twente)20 jaar 127 dagen*

Stefan de Vrij (Feyenoord)20 jaar 189 dagen

Guus Til (AZ)20 jaar 233 dagen*

Nick Viergever (Sparta)20 jaar 258 dagen

* = werden afgelopen twaalf maanden aanvoerder

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden