Dat is wennen, zo'n nieuw balletje

Het vertrouwde tafeltennisballetje (met naad en van celluloid) is afgeschaft. Het nieuwe speeltuig (zonder naad en van plastic) moet het spel vertragen en de kans de bal effect mee te geven, verminderen. 'Het voelt aan als een golfbal.'

Hebben de Chinezen al jaren kunnen trainen met de nieuwe balletjes?Beeld reuters

Op hoge snelheid schiet het tafeltennisballetje heen en weer over het net. Li Jiao, voormalig topspeelster en nu de coach van de nationale mannenploeg, en het talent Roel Bogie ogen gretig tijdens de slagenwisseling in de hal op het sportcentrum Papendal. Terwijl ze alweer een mep uitdeelt, zegt Jiao dat ze het gevoel heeft dat ze niet kan missen. Bogie deelt mee dat het makkelijk gaat. Lekker wat langzamer ook.

Met het oog van de toeschouwer nauwelijks waarneembaar, maar voor het gevoel van de spelers zelf, ging het er tijdens een eerdere rally tussen Jiao en Bogie wat moeizamer aan toe. Meer effect, een wat hogere snelheid, krommere banen. De reden lijkt minuscuul: simpelweg een ander balletje. Maar het was dan ook een balletje van een vorige generatie. Li Jiao laat ze beide even stuiteren. 'Hoor je het? De nieuwe klinkt harder.'

Ondanks een tamelijk precies voorgeschreven gewicht van 2,7 gram (een marge van 2,67 tot 2,77 wordt door de vingers gezien) en een diameter van 40 millimeter (enkele tienden meer mag ook) is het ene balletje dus het andere niet. De jongste werkelijkheid bestaat uit ballen van hard plastic. En ze één gegoten geheel: de voor velen vertrouwde naad ontbreekt. Directeur Judit Farago van de internationale federatie (ITTF) bevestigt per mail dat vanaf april op alle titeltoernooien met dit type wordt gespeeld. Specifieker: ballen van het merk DHS (Double Happiness) van Chinees fabricaat.

Ban op ballen van celluloid

Of het alle spelers meervoudig geluk gaat brengen, is nog de vraag. Ze moesten zich al enkele jaren geleden ook al aanpassen. Omwille van het milieu kwam er een ban op ballen van celluloid. De grootte nam toe van 38 naar 40 mm. De bedoeling was het spel wat trager te maken. Voor het publiek waren de soms wonderlijke krommingen in de rally's steeds moeilijker te volgen. Vanaf juli 2014 schrijft de ITTF ballen van plastic voor. Puristen hebben het overigens over non-celluloid, de keus van het materiaal is vrij, er is ook al een exemplaar van polyester gesignaleerd.

Volgens bondscoach Elina Timina van het Nederlandse vrouwenteam krijgen vooral verdedigers het lastig met de nieuwste generatie. 'Deze soort is harder. Je kunt er nog maar nauwelijks een deukje in knijpen. Het voelt aan als een golfbal. Het is moeilijker om er effect aan te geven.'

Vorige week verloor Li Jie, een defensief ingestelde Nederlandse speelster en 28ste op wereldranglijst, in een interland kansloos van de Roemeense Bernadette Scozs, 57ste in de ranking. Voorheen waren de rollen steevast omgekeerd. De bal kreeg de schuld. Jie verliet gefrustreerd de tafel. Geen grip. Niet de gewenste zwenkingen en rotaties. Scozs sloeg er dwars doorheen.

Waar het pingpongballetje voor de een een moeilijk te temmen monster is geworden, voelt het voor de ander als een prettige bondgenoot. In Arnhem rolt Li Jiao het product, hier niet van een Chinees maar Duits merk, liefdevol over de tafel in haar kantoortje. Ze maakte kennis met het type in 2015, tijdens een wereldbekertoernooi in Japan. 'Eerlijk gezegd had ik er geen moeite mee. Ik speelde er misschien wel de beste wedstrijd van mijn leven.'

De aanvaller die simpel en op explosiviteit speelt, heeft er voordeel bij, denkt ze. 'Doordat de verdediger minder effect kan geven, springt de bal minder weg van de tafel en stuit meer omhoog. Het gaat dus iets langzamer. Dat geeft de aanvaller de tijd om naar de tafel toe te lopen en uit te halen. Maar daarvoor zul je wel met je heel romp moeten werken. Ik denk dat we wat meer aan krachttraining zullen moeten gaan doen.'

Maar de verdediger heeft volgens haar ook de mogelijkheid om zich aan te passen. 'Je zult de bewegingen die je nu maakt om de bal effect mee te geven, iets overdrevener moeten uitvoeren.'

Beeld reuters

Chinese voorsprong

Vermoedelijk zijn de Chinese tafeltennissers al veel langer bezig met dit type ballen, om de voorsprong op de concurrentie weer te kunnen vergroten. Het viel Li Jiao al op, toen ze enkele maanden na de Olympische Spelen in Londen in 2012, op een toernooi in Linz spelers zag die hun armen verder lieten doorzwaaien dan tot die tijd gebruikelijk was.

Ook bondscoach Timina verwacht dat er atletisch meer zal worden gevraagd van de spelers. 'Ze zullen meer hun lichaam moeten gaan gebruiken.' Ook zal er volgens haar meer worden geëxperimenteerd met ander rubber op de batjes, en dat terwijl de zoektocht naar effectievere vering sinds het verbod op lijmen met oplosmiddelen nog altijd in volle gang is.

Denkt Judit Farago van de ITTF dat het spel veel zal veranderen? 'De invloed zal positief zijn', schrijft ze, 'maar een gamechanger is het niet.' Het belangrijkste streven van de ITTF was een verbetering van de kwaliteit. Zeker van de eerste plastic ballen was die nogal eens twijfelachtig.

2,7 gram is het gewicht (met marge van -0,03 en +0,07)

40 millimeter is de diameter

24,5 centimeter moet het balletje opstuiteren (en niet hoger dan 26,5 cm) na een val van 30,5 cm op een stalen plaat

0,7 tot 0,9 millimeter mag een balletje worden ingedrukt

Volgens Farago is de atletencommissie van de ITTF tevreden over de ballenkeus. Ze wijst erop dat de producten van DHS voldoen aan alle eisen. De organisatie hanteert een document van tien pagina's met voorwaarden. Zo moeten de ballen vanaf een hoogte van 30,5 centimeter minimaal 24,5 centimeter terug stuiteren, maar niet verder reiken dan 26,5 centimeter: en dat dan op een oppervlakte van staal, welteverstaan. Ook mogen ze hooguit 0,7 tot 0,9 millimeter kunnen worden ingedrukt.

Oud-scheidsrechter Piet van Egmond, tegenwoordig lid van het materialencomité van de ITTF, verwacht dat de spelers snel gewend zullen zijn aan verandering. 'Volgend jaar weten ze niet beter.'

Een laatste bericht van Li Jie duidt er op: ze liet Li Jiao en bondscoach Timina weten dat het de goede kant op gaat. In Denemarken heeft ze enkele dagen met het nieuwe materiaal kunnen trainen, komende weekeinde speelt ze in het Franse Antibes in het toernooi op de Europese Top 16 Cup.

In de hal op Papendal heropent Li Jiao (44) de rally met Roel Bogie met de naadloze bal. 'Het gaat lekker, zo. Ik denk dat ik maar mijn comeback ga maken.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden