Achtergrond Dafne Schippers

Dafne Schippers is onttroond als sprintkampioen: hoogste tijd voor een blik in de spiegel

Dafne Schippers is onttroond als de beste sprinter van Europa. Zit olympisch goud er over twee jaar nog in? Een geduchte zelfanalyse kan helpen. Vijf suggesties.

Dina Asher-Smith versloeg Schippers op de 200 meter. Beeld EPA

1. Bedenk of sprinten nog leuk is

In het leven van Dafne Schippers is in korte tijd veel veranderd. De VW Polo is verruild voor een Porsche. De gedeelde flat voor een fraai koopappartement. Het vooruitzicht op een lerarensalaris (ze was pabostudent) voor een modaal jaarsalaris per getrokken sprint. De vele overwinningen voor voorspelbare nederlagen.

Is dat leuk? Schippers wekt soms de indruk van niet. Zij lijkt haar geluk te ontlenen aan haar jonge neefje en haar puppy, het hondje dat ze sinds kort heeft. In haar woorden klinkt vaak zelfbeklag door. Alles doet en laat ze voor de atletiek, haar leven staat 24 uur per dag in het teken van prestaties, ze traint kneiterhard. En de winst blijft uit.

Schippers’ moeder sprak twee jaar geleden de verwachting uit dat Dafne zou stoppen zodra ze geen schik meer had in atletiek. Dat is nu wellicht het overwegen waard, al is het maar bij wijze van gedachtenexperiment. Ze kan bogen op een schitterende erelijst. Driemaal Europees kampioen, tweemaal wereldkampioen, olympisch zilver, hoog op de ranglijsten aller tijden, na Fanny Blankers-Koen de beste Nederlandse atleet.

Geen olympisch goud, dat ook. Maar op die hoofdprijs heeft niemand recht. Het is geen optelsom van inzet, plichtsbesef en een extreme wil om te winnen. Het vereist een andere instelling. Winnen in Tokio lukt alleen als trainen niet voelt als een opgave. Als Schippers besluit haar loopbaan voort te zetten, dan moeten die dagelijkse uren iets zijn om naar uit te zien: spelen met snelheid, genieten van een uitzonderlijk lijf, beseffen dat het een voorrecht is om tot de snelste vrouwen te behoren. Een cadeau, geen last.

2. Neem verantwoordelijkheid voor mislukkingen

Het startblok, de tijdwaarneming, de jetlag, de temperatuur, het jurylid, de kritische berichtgeving: Schippers zoekt de verklaring voor tegenvallende prestaties vaak bij anderen en zelden bij haarzelf. Het incident bij de NK atletiek in Utrecht was onlangs tekenend. Zij werd gediskwalificeerd wegens een valse start. De tijdwaarneming liet geen ruimte voor twijfel. Maar volgens Schippers lag de schuld bij anderen. Ze sprak een verkapte dreiging uit: misschien zou ze nooit meer bij de NK lopen.

Schippers kan wat opsteken van anderen, die wel verantwoordelijkheid nemen voor hun mislukkingen. Neem Churandy Martina, nadat hij in 2016 de Europese titel 200 meter verloor omdat hij op een lijn was gestapt. ‘Ik moet ook niet op die lijn stappen.’ Neem wereldkampioen tienkamp Kevin Mayer, die in Berlijn werd uitgeschakeld nadat hij bij het verspringen driemaal verkeerd had afgezet. Voor elke camera was de boodschap hetzelfde: ‘Ik wilde ver springen. Ik nam veel risico. Het is mijn fout.’

Nederigheid in plaats van agressie en frustratie: het is een kenmerk van de volwassen kampioenen.

3. Verkondig geen onzin

‘Het niveau in Europa is ontzettend gegroeid. De tijden die ik hier loop zouden voorheen altijd goed zijn voor goud’, zei Schippers na het zilver op de 200 meter. Een cijferfreak is Schippers nooit geweest, dat verklaart die opmerking wellicht. Het Europese niveau is niet enorm gestegen. Ze zou met haar Berlijnse tijden niet altijd goud hebben gewonnen bij andere EK’s.

Eén vrouw, Dina Asher-Smith, stak in Berlijn ver boven iedereen uit. Maar als Schippers haar niveau van drie jaar geleden had behaald, zou ze tweemaal goud hebben veroverd.

Het punt is: Schippers is minder snel geworden. Twintig maal liep ze de 100 meter tot dit seizoen onder de 11 seconden, soms zelf met lichte tegenwind. In 2018 lukte dat alleen in Berlijn: 10,99 bij een perfecte temperatuur, op een van de snelste banen ter wereld, met lichte rugwind. Vijf keer liep ze de 200 in minder dan 22 seconden: in 2016 voor het laatst.

Dat kan gebeuren: geen enkele atleet wordt eindeloos sneller. Er is voor iedereen een grens. Maar verbetering begint met de erkenning dat er iets loos is. Niet met smoesjes.

4. Onderhoud relaties

De cirkel waarin Schipperszich beweegt is klein. Haar coach Rana Reider is een drukbezet man die veel andere atleten begeleidt. Haar broer Derek is sinds dit jaar haar enige manager. ‘Chef Nee’ noemt ze hem gekscherend, omdat een fors deel van zijn taak bestaat uit het afslaan van uitnodigingen en verzoeken. De vraag is of hij ook tegen haar durft in te gaan.

Wat voor Schippers op de korte termijn wellicht opluchting brengt (de pers na een slechte wedstrijd negeren, steunbetuigingen van fans retweeten na kritische berichtgeving), kan zich op lange termijn tegen haar keren. De professionele atletiek is klein. Hoe atleten zich gedragen tegenover pers, sponsors of wedstrijdorganisatoren zingt zich snel rond. Brutale financiële verzoeken en onhandige breuken met managers en trainers laten sporen na.

Voormalig manager Carine Messerschmidt, die na zes jaar trouwe dienst werd bedankt, en ex-trainer Bart Bennema, die na acht jaar werd vervangen, kiezen hun woorden zorgvuldig. Toch klinkt er wrevel in door. ‘Niet leuk’, noemt Messerschmidt de breuk. ‘Niet verstandig’, vindt Bennema het idee van een hernieuwde samenwerking. Helemaal als de prestaties minder worden, is het belangrijk om krediet te hebben opgebouwd.

5. Leer van tegenslag

Elke trainer weet: tegenslag is de ware karaktertest voor een kampioen. Schippers is een sportief zondagskind. Sinds haar late tienertijd heeft ze onafgebroken medailles veroverd, vaak de hoofdprijs. Dat heeft een nadeel; ze is niet voorbereid op de huidige situatie. Ze weet niet hoe ze met tegenslag moet omgaan.

Boosheid is haar primaire reactie op verlies, al sinds haar jeugd. Ook na onbetekenende nederlagen, zoals zes jaar geleden op een 150 meter in Lisse, kon ze flippen. Haar ouders liepen ervoor weg, hopend dat ze vanzelf zou ontdekken dat verliezen bij topsport hoort. Die tijd is nu aangebroken. Ze heeft het nog niet onder knie, zoals blijkt uit venijnige kreten waarmee ze haar ongenoegen uit over kritiek: ‘Shit over me heengooien.’ En: ‘Elke keer afmaken.’

Het zou Schippers sieren als ze accepteert dat zij met uitzonderlijke prestaties de lat zelf hoog heeft gelegd. Winst is de norm die zij gesteld heeft, goud is haar maatstaf voor succes. Dat betekent niet dat ze altijd de beste hoeft te zijn. Het helpt wel als ze een gebrek aan vorm niet probeert te verdoezelen. Simpele zinnetjes kunnen al uitkomst brengen, zelfs sympathie opwekken. ‘We hebben fouten gemaakt in de training.’ ‘Ik kan mijn turbo niet vinden.’ ‘Wist ik maar hoe ik het drie jaar geleden deed.’

Oud-trainer Bennema zei eens: ‘Je hoopt eigenlijk op een toptalent met de geestelijke ervaring van een 40-jarige. Zo werkt het niet. Je moet jezelf wegwijs maken.’ Dat is de taak waarvoor Schippers zich nu, twee jaar voor Tokio, meer dan ooit gesteld ziet.

Verbetering: In een eerdere versie van dit stuk stond dat Schippers vijf keer onder de 20 seconden liep. Dat had moeten zijn: 22 seconden. 

Meer over Dina Asher-Smith:

De nieuwe sprintkoningin: Dina Asher-Smith verslaat Dafne Schippers en wint Europees Goud
Ze kreeg vanuit het publiek een tiara aangereikt, een plastic kroontje in de vorm van een halve maan. Even aarzelde Dina Asher-Smith, maar toen gaf ze flonkerende voorwerp resoluut terug. De 22-jarige Britse winnares van de 100 en 200 meter voelde er niets voor om tijdens de ereronde te benadrukken dat zij Dafne Schippers heeft afgelost als de Europese koningin van de sprint.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden