Dafne Schippers en Sjinkie Knegt winnaars bij Sportgala

Dafne Schippers en Sjinkie Knegt zijn dinsdagavond in de Amsterdamse RAI verkozen tot sportvrouw en sportman van het jaar. De keuze voor de atlete was boven discussie verheven. Bij de mannen lag dat anders. Al na de nominatie van Knegt, ruiter Jeroen Dubbeldam en de onbekende BMX-er Niek Kimmann ontstond er ophef. Waar was renner Tom Dumoulin? Waarom ontbrak autocoureur Max Verstappen?

Dafne Schippers uitgeroepen tot Sportvrouw van het jaar.Beeld anp

De ophef komt voort uit een misverstand. Het sportgala lijkt bedoeld om de beste sporters van het jaar te kiezen, zoals de naam belooft. Maar in de praktijk is het een verkiezing van NOC*NSF. Olympische sporters hebben een streep voor. Zes van de acht juryleden, verantwoordelijk voor nominaties, zijn olympische ingewijden. Op de verkiezingsavond hebben alleen olympische sporters stemrecht. De stemmen van de jury en de sporters tellen elk voor de helft.

Hoewel de opzet van de verkiezing meermaals is veranderd, blijkt de voorkeur voor olympische sporters uit de winnaars. Sinds 1959 hebben slechts drie voetballers gewonnen: Johan Cruijff, Ruud Gullit en Arjen Robben (vorig jaar). De lijst wordt gedomineerd door schaatsers, wielrenners, turners en zwemmers. Voor de huidige juryleden zijn wereldtitels een belangrijk criterium, zo niet het belangrijkste (al was ruiter Dubbeldam in tegenstelling tot Knegt en Kimmann alleen Europees kampioen). In welke sport die prestatie is behaald, is van minder belang.

In de praktijk is niet iedere sport gelijk, getuige het enthousiasme dat Schippers te weeg heeft gebracht met haar toptijden op de 100 en 200 meter. Goud op de sprint maakt meer indruk dan een mondiale zwemzege in het open water (Sharon van Rouwendaal), laat staan dan WK-zilver op de turnbalk (Sanne Wevers).

Ook coach Schippers valt in de prijzen

Sjinkie Knegt en Dafne Schippers werden uitgeroepen tot Sportman en Sportvrouw van het jaar, maar op het Sportgala werden nog meer prijzen uitgereikt. Een overzicht.

Coach van het jaar: Bart Bennema, trainer van Dafne Schippers.
Paralympisch sporter van het jaar: Rolstoeltennisster Jiske Griffioen, won dit jaar onder meer de Australian Open en Roland Garros in het enkelspel.
Sportploeg van het jaar: Beachvolleybalduo Nummerdor-Varenhorst, werd tweede bij het WK.
Talent van het jaar: Marrit Steenbergen (15) pakte dit jaar zes medailles bij de Europese Spelen en op de WK in Kazan won ze zilver met het estafetteteam op de 4x100 meter vrij.
Carrièreprijs: Joop Zoetemelk won de Fanny Blankers-Koen Carrièreprijs, de prijs voor allergrootste Nederlandse sportlegendes.
Sportbeeld: De gouden race van Dafne Schippers op de 200 meter op de WK atletiek in Peking werd gekozen tot het mooiste sportmoment van 2015.

Sjinkie Knegt met zijn vriendin op de rode loper.Beeld anp

Hiërarchie

Die hiërarchie van sporten is lastig objectief vast te stellen. In jargon van de jury wordt gesproken van 'prestatiedichtheid' (hoe moeilijk is het om te winnen) en 'mondialiteit' (in hoeveel landen wordt een sport op hoog niveau beoefend). Voor veel sportliefhebbers komt daar een belangrijke factor bij: zendtijd en geld. Hoe vaker een sport op tv is, hoe meer impact. En hoe meer geld er omgaat in de sport, hoe hoger het niveau lijkt.

De aanhangers van Verstappen lijken bedwelmd door de miljarden die omgaan in de Formule 1. De Limburger won niets in zijn debuutjaar, zijn beste uitslag was een vierde plaats. Die feiten laten de fans koud. Meedoen in de hoogste raceklasse lijken zij indrukwekkender te vinden dan wereldkampioen worden in het BMX of shorttrack.

Of dat zo is? Vader Jos Verstappen geeft eerlijk toe dat hij tonnen in de ontwikkeling van zijn zoon heeft gestoken. Dat is voor weinig ouders weggelegd. De prestatiedichtheid in de Formule 1 is dus niet per definitie hoger dan die in de BMX of shorttrack, sporten die beduidend goedkoper en toegankelijker zijn. Dat vergroot de kans op meer concurrentie flink.

Voor de jaarlijkse sportmanverkiezing is het talent van Verstappen, die wordt getipt als toekomstig wereldkampioen, niettemin voor een probleem. NOC*NSF riskeert uitholling van de eretitel als mondiale sterren niet in aanmerking komen: naast Verstappen kan dat gaan om voetballers, maar bijvoorbeeld ook om Nederlandse honkballers in de Major League, of NHL-ijshockeyer Daniel Sprong.

Jiske Griffioen ontvangt de Jaap Eden.Beeld anp

Arjen Robben

Winnaar Arjen Robben werd vorig jaar pas genomineerd na aandringen van de twee sportjournalisten in de achtkoppige jury. Stervoetballers als Marco van Basten en Dennis Bergkamp hebben nooit gewonnen.

Twee oplossingen liggen voor de hand. De verkiezing wordt naar Brits model een sportpersoonlijkheidsprijs die door de NOS wordt georganiseerd, zonder de sportkoepel.

Dan kan zelfs dartsfenomeen Michael van Gerwen worden genomineerd. Of de prijs wordt omgedoopt. De verkiezing draait voortaan om de olympische sportman en sportvrouw van het jaar. In de praktijk is dat toch al vaak het geval.

Duo Nummerdor-Varenhorst Sportploeg van het jaar.Beeld anp
Bart Bennema coach van het jaar.Beeld anp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden