Cruijff, 1974, ontvoering: hoe een kliekje werd opgewarmd

WE STAAN dinsdagavond in Wassenaar te schuilen onder een afdak - Oranje traint en het regent - als een van ons, de verslaggever van het ANP, wordt gebeld door een collega....

De gesprekken stokken prompt. Grote affaire, zegt de collega van het ANP na beëindiging van het telefoongesprek. Het lijkt er op dat hij gelijk heeft.

NRC Handelsblad meldt vandaag op de voorpagina en de sportpagina dat in 1974, tijdens het wereldkampioenschap in West-Duitsland, werd gevreesd voor een ontvoering van Johan Cruijff of een van zijn familieleden (zoon Jordi bijvoorbeeld) door 'Arabische terroristen'.

Uit NRC Handelsblad: 'De WestDuitse politie voerde vervolgens een groot aantal maatregelen in om de veiligheid van Oranje te garanderen. Arabische personeelsleden in het hotel waar de Nederlandse ploeg verbleef werden uit voorzorg ontslagen.'

De schrijver van het artikel, sporthistoricus Jurryt van de Vooren, heeft de hand weten te leggen op een vertrouwelijke brief uit januari 1974 van een bestuurslid van de KNVB, Henk Burgwal, aan Hermann Neuberger van de Duitse bond DFB. 'Zoals je weet zijn we niet zulke goede vrienden met de Arabieren. Om een voorbeeld te geven: een ontvoering van een van de kinderen van Cruijff zou mogelijk zijn.'

Van de Vooren maakt vervolgens melding van de uitgebreide maatregelen die werden genomen om het Nederlands elftal te beschermen. De chauffeur van de spelersbus was een soldaat, het Waldhotel in Hiltrup een vesting en een speciaal politieteam verloor de ploeg geen moment uit het oog.

Bedenk daarbij dat de Duitsers zeer bevreesd waren voor een herhaling van 1972. Tijdens de Olympische Spelen in München werden elf Israëlische atleten vermoord door Palestijnse terroristen. Nederland stond bovendien bekend om de zeer pro-Israëlische koers.

Het onderwerp (WK'74, Cruijff) gaat mij zeer na aan het hart. Vaag had ik dinsdag al het gevoel dat er iets niet klopte. Van de televisiebeelden herinner ik me de omvangrijke veiligheidsmaatregelen en de grimmige sfeer rondom de stadions. Wat was feitelijk het nieuws? De mogelijke ontvoering van Cruijff?

De primeur van de sporthistoricus bleef vanzelfsprekend niet onopgemerkt. De volgende dag, woensdag, zette De Telegraaf zich schrap op de voorpagina. De krant werd bulderend geopend met een bericht onder de kop 'KNVB vreesde Palestijnse kidnap Cruyff'. (De Telegraaf weet nog niet dat je Cruijff met een ij schrijft.)

Ook in De Telegraaf werd melding gemaakt van de brief van Burgwal, de veiligheidsmaatregelen, de weggestuurde Arabische werknemers van het Waldhotel en de soldaat die de bus bestuurde.

De Telegraaf was niet de enige. Alle kranten die ik in handen kreeg publiceerden op woensdag berichten over een mogelijke ontvoering van Cruijff/ Cruyff, behalve deze. Het leek er op dat de Volkskrant hooghartig de neus ophaalde voor de primeur van een concurrent. (Achteraf bleek het verstand te hebben gezegevierd.)

Het is inmiddels al enige tijd geleden dat ik op de lerarenopleiding geschiedenis studeerde, maar ik weet nog dat (bronnen)onderzoek nogal belangrijk is voor een historicus. (Voor een journalist ook trouwens.)

Op mijn verzoek ging de afdeling documentatie van de Volkskrant op zoek naar krantenartikelen uit 1974. De trefwoorden waren Johan Cruijff, veiligheid en het wereldkampioenschap in 1974 De oogst overtrof mijn stoutste verwachtingen. Collega's en sporthistorici, lees aandachtig mee.

Op 31 mei 1974 meldt de Volkskrant dat in Spanje de angst groot is dat Cruijff, toentertijd speler van Barcelona, ernstig geblesseerd zou raken. 'Ook is er angst ontstaan naar aanleiding van berichten in de Spaanse kranten, als zouden Arabische terroristen plannen hebben de voetbalster te ontvoeren'.

Uit de Volkskrant van 6 juni 1974: 'In Düsseldorf is gisteren meegedeeld, dat het hotel van het Nederlands elftal in Hiltrup extra bewaakt zal worden. Dit naar aanleiding van berichten, dat Palestijnen mogelijk een aanslag zouden beramen op Johan Cruijff'. De kop boven het artikel: 'Extra bewaking voor Cruijff'.

En in hetzelfde artikel, over de veiligheidsmaatregelen: 'Zo zal bijna elke stap van het Nederlands elftal (...) door de politie worden bewaakt'.

10 juni 1974: 'Duitse politie sluit alle risico's uit'.

13 juni 1974: 'Weer dreiging terroristen'.

Henk Huurdeman in een column in de Volkskrant van 13 juni: 'Met name Johan Cruijff krijgt volgens de berichten zware mandekking. Het Duitse boulevardblad Bild wist te melden, dat de Hollandse vedette het mikpunt kan worden van aanslagen'.

En even verderop, vol cynisme: 'Bemoedigend nieuws: in het hotel waar Onze Jongens vertoeven zijn al twee werknemers ontslagen, een Marokkaan en een Tunesiër, want dat soort lieden is nu eenmaal nooit te vertrouwen'.

Uit het Algemeen Dagblad van 14 juni: '. . . nog geen paniek in het Oranje-kamp. Zelfs de op papier bedreigde Johan Cruijff is er rustig onder gebleven. (. . .) Gisteren zei hij: ''Ik accepteer de situatie. Bij alles wat ik er over hoor en lees, ga ik er vanuit dat men niets aan het toeval heeft overgelaten''. Kop boven het stuk: 'Cruijff accepteert gevaar.'

Twintig jaar later verscheen in de Volkskrant een terugblik op het WK van 1974, onder de titel Orange Clock work (4 juni 1994). Een van de geïnterviewden, het toenmalige bestuurslid Gerrit Brokx, zegt daarin: 'Ik heb destijds zelf met Henk Burgwal Hiltrup uitgekozen. De belangrijkste reden was de veiligheid. Het Waldhotel was helemaal af te sluiten'.

Brokx maakte indertijd ook melding van een dreigbrief die de KNVB in 1974 ontving. De bedreigde speler was Johan Cruijff.

Laatste nieuws: spelers van het Nederlands elftal hebben in 1974 in het Waldhotel te Hiltrup 's nachts gezwommen met naakte meisjes en onderwijl champagne gedronken! Sugges tiekop: Cruijff, champagne, naakte meisjes en een koel bad.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden