Conflicten met Cruijff: hij wist dat hij gelijk had

Zo makkelijk als Cruijff doelpunten maakte, zo eenvoudig wist hij ruzie te krijgen. Zijn medestanders vlogen elkaar ook geregeld in de haren. Waarom, dat was voor hem ook een raadsel.

Johan Cruijff, 1987.Beeld anp

Bestuurders, daar had Johan Cruijff het niet zo op. De mannen met een 'jassie an'. Had je niks aan, die gasten. Voor Cruijff was het simpel. Je had de natte en de droge kant. Mannen die zelf hadden gevoetbald, onder de douche hadden gestaan en dus het spel snapten. En je had die lui in pak in de bestuurskamer. Die moest hij altijd uitleggen hoe het spel werkte. En dan nog begrepen ze het niet.

Het leverde hem in zijn leven een lange reeks conflicten op. Zo makkelijk als hij doelpunten maakte, zo eenvoudig wist hij ruzie te krijgen. Niet dat het zijn doel was, maar het was nu eenmaal de consequentie van zijn filosofie. Het hoorde erbij. Hij wist hoe het zat en anderen niet. Dan was je voor of tegen hem. Simpel.

'Ben ik autoritair? Nee, dat niet. Maar ze moeten wel doen wat ik zeg. '

Voetbal International, 1986

Deze instelling had tot gevolg dat ze in Rotterdam ook één seizoen van de Ajacied Cruijff konden genieten. In 1983 kreeg hij ruzie met Ajax-voorzitter Ton Harmsen die vond dat Cruijff een wat versleten indruk maakte en wat oud begon te worden. Hij was het salaris van anderhalf miljoen gulden niet meer waard, meende Harmsen. Uit rancune vertrok Cruijff naar Feyenoord. Hij werd kampioen en won de beker.

Cruijff werd trainer. Eerst bij Ajax, vervolgens jarenlang bij Barcelona. Daar vertrok hij in 1996 na een daverende ruzie met clubvoorzitter Josep Núñez. Die zei later dat Cruijff had gescholden, gedreigd, de doden had beledigd en met stoelen had gesmeten.

Trainer werd hij daarna nooit meer. Daarmee brak de periode aan dat hij analist, commentator, columnist, maar vooral gewoon als Cruijff gevraagd en ongevraagd advies gaf. Over van alles; maar vooral over hoe het moest bij Barcelona, het Nederlands elftal en Ajax. Dat leidde nogal eens tot spanning. Want hij zag mensen niet alleen als voor- en tegenstanders, hij wist hen daar ook in te verdelen. Hoe, dat was voor hem ook een raadsel.

De laatste wedstrijd van Johan Cruijff. Feyenoord won van PEC Zwolle met 2-1.Beeld anp

'Als ik ergens mee te maken heb, en hoe dat nou komt weet ik niet, zijn er altijd twee kampen. En die hebben niet alleen ruzie met mij, maar ook met elkaar.'

Vrij Nederland, 1990

Zo kreeg Cruijff in 2008 ruzie bij Ajax, waar hij als adviseur zijn diensten aanbood. En dat nog wel met Ajax-trainer Marco van Basten, met wie hij een goede band onderhield. Hun visie op de jeugdopleiding verschilde, liet Cruijff weten om zijn plotselinge vertrek te duiden. Zo wilde hij rigoureus mensen ontslaan die hij niet zag zitten. Later bleek dat hij ook eiste dat Ajax-trainers verplicht een cursus zouden volgen aan zijn Cruyff University. Van Basten weigerde.

Het betekende niet dat hij Ajax definitief de rug toekeerde. Hij bleef de club van adviezen voorzien. Heel soms kwam hij persoonlijk even aanwaaien. Meestal liet hij via De Telegraaf of een ander blad weten wat hij ergens van vond. Het leverde Cruijff vaak het verwijt op dat hij maar wat langs de lijn bleef staan, maar geen verantwoordelijkheid nam. Dan was het achteraf makkelijk counteren. Was er succes? Zijn adviezen. Was er gefaald? Hadden ze maar beter moeten luisteren.

In de 'fluwelen revolutie' die Cruijff eind 2010 bij Ajax begon, kwam eigenlijk alles samen. Zijn visie op voetbal, het plan-Cruijff. Een club waar de pakken plaats moesten maken voor oud-voetballers. Frank de Boer die trainer werd. Maar ook zijn spel van verdeel en heers. Het naar voren schuiven van vrienden. De kampenstrijd en een vileine oorlogsvoering via bevriende media. Daar was weinig fluweel aan.

Daar stonden ze met z'n drieën op het parkeerdek van de Amsterdam Arena, maart 2011. Wim Jonk en Dennis Bergkamp, en Cruijff in het midden. Handen in de zakken, leren jackie aan. De ledenraad van Ajax had net vergaderd en onder druk van erelid Cruijff hadden het bestuur en de raad van commissarissen hun vertrek aangekondigd.

Tekst gaat verder onder de foto.

Johan Cruijff (midden), Dennis Bergkamp (rechts) en Wim Jonk (links) vertrekken woensdagavond via het parkeerdek van de Amsterdam Arena na de ledenvergadering van Ajax.Beeld anp

'Dat is over de hele wereld hetzelfde. Ik was professional, maar moest almaar werken met mensen die niets van mijn vak begrepen.'

Vrij Nederland, 1984

Cruijff werd daarna zelf commissaris, met vier anderen, onder wie oud-international Edgar Davids. Met hen kreeg hij ook snel ruzie. Hem leek het een goed idee oud-ploeggenoot Tscheu la Ling algemeen directeur te maken. De andere vier vonden het niks. Zij stelden vervolgens zonder Cruijff in te lichten, Louis van Gaal aan als directeur. Waarop het kamp-Cruijff naar de rechter stapte, die in februari 2012 de benoeming ongedaan maakte. De commissarissen, onder wie Cruijff, stapten op. Hij bleef wel aan als adviseur. Nu konden ze aan de slag met het plan-Cruijff.

Toch ging het weer mis. Misschien omdat Cruijff nauwelijks langskwam bij Ajax. En dus ook niet kon zien hoe zijn plannen werden uitgevoerd. Bedoelde hij dit, of moest het zo? Het kamp-Cruijff brak in tweeën. Aan de ene kant Bergkamp, De Boer en Overmars, aan de andere kant Wim Jonk en een handjevol mensen uit de jeugdopleiding. Over en weer beschuldigden ze elkaar ervan de plannen van Cruijff niet uit te voeren. Uiteindelijk ontsloeg de directie Jonk, vanwege een onoverbrugbaar meningsverschil. 'De interpretatie van de plannen. Dáár ging het mis', verklaarde De Boer later in een interview.

En Cruijff? Die kondigde zijn vertrek aan als adviseur, via zijn column in De Telegraaf. 'Al jarenlang stel ik vast dat de kern van mijn visie niet binnen Ajax wordt uitgevoerd.'

'Ik wist vanaf de eerste dag dat er mensen bij Ajax rondliepen die me liever vandaag dan morgen kwijt waren, daar zit ik niet mee.'

Voetbal International, 1989

Eigenlijk is het altijd alleen rustig geweest bij zijn eigen bedrijven - onderwijs, kleding, sport en marketing - en zijn Cruyff Foundation, de stichting die zich inzet voor kansarme kinderen en kinderen met een beperking. Misschien omdat hij daar exact kon werken volgens zijn eigen filosofie, uitgevoerd door zijn dochters, schoonzoon en echte vertrouwelingen. Of omdat het daar niet om winnen ging en er geen tegenstanders waren, alleen voorstanders.

Cruijff houdt een balletje hoog bij de opening in 2005 van het Cruyffcourt in Betondorp, de wijk in Amsterdam waar hij opgroeide.Beeld anp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden