Sport Cocu bij Fenerbahce

Cocu heeft weer wat tijd na overwinning Fenerbahçe: ‘Ik leg mijn ziel en zaligheid in de club’

‘Oprotten’ schreeuwden de fans van Fenerbahçe donderdag. Maar de Turken wonnen in de Europa League van Spartak Trnava en dus heeft coach Phillip Cocu weer wat tijd. Hoognodig, want na de dramatische seizoensstart is zijn toekomst in Istanbul onzeker.  

Philip Cocu geeft aanwijzingen aan Andre Ayew tijdens het met 3-0 verloren duel tegen Caykur Rizespo. Beeld Getty Images

Na een armzalige ­eerste helft in het Europa Leagueduel met Spartak Trnava knalt de onvrede donderdag door ­Sükrü Saracocglu, de voetbaltempel van Fenerbahçe. Met een hels fluitconcert vonnissen de fans coach Phillip Cocu. ‘Oprotten, oprotten’, schalt het vanaf de tribunes. De naam van zijn ­mogelijke opvolger wordt gescandeerd: Ersun Yanal, die in het seizoen 2013-2014 al trainer van Fenerbahçe was. De gerenommeerde club staat 14de in de Turkse Süper Lig en er dreigt een nieuwe afgang in de Europa League.

Een dag voor de wedstrijd wijst ­assistent-trainer Erwin Koeman lachend op zijn buik. Hij is behoorlijk afgevallen en heeft fanatiek meegetraind. De oud-international zegt dat Cocu hem in nood zou kunnen opstellen tegen ­Spartak Trnava. Zijn gezicht betrekt wanneer de precaire situatie van de hoofdtrainer van Fenerbahçe ter sprake komt. ‘Het is bijna zielig voor Phillip’, aldus Koeman. ‘Zit hij bij zijn eerste buitenlandse club en dan gebeurt dit.’

Beeld REUTERS

Koeman verwijst naar de slechtste ­seizoensstart voor Fener ooit. Het maakt Cocu tot de minst presterende coach. Zelfs in het rijtje van mislukte ­Nederlandse toptrainers in Turkije staat hij onderaan.

Dick Advocaat had als coach van ­Fenerbahçe in het seizoen 2016-2017 negen punten na zeven duels, Cocu doet het met zeven punten uit zeven wedstrijden zelfs slechter dan zijn mentor Guus ­Hiddink in het seizoen 1990-1991: acht punten na zeven duels. Hoewel die het seizoen als tweede eindigde, vertrok hij naar ­Valencia. Ook Beenhakker bij Istanbulspor en Frank Rijkaard bij Galatasaray wonnen geen hoofdprijs in Turkije.

Fenerbahçe koestert alleen de herinnering aan de Nederlandse topschutters Pierre van Hooijdonk en Dirk Kuijt. ­Robin van Persie worstelde bij de club met blessures. De harde conclusie van Turkse verslaggevers in de perskamer in Sukru Saracoglu: ‘Nederland heeft alleen nog topvoetballers in het buitenland, maar geen enkele coach meer in de toonaangevende competities.’

De coach

De dag voor het duel met Spartak ­Trnava wordt Cocu gegrild door de Turkse media. Hij stelt zich nederig op en maakt opnieuw excuses voor de ­dramatische vertoning tegen degradatiekandidaat Rizespor, afgelopen zondag. Bij rust was het al 3-0, na drie treffers in twaalf minuten. Een schande voor een grote club, beseft Cocu. Maar de realiteit is dat Fenerbahçe alleen in naam nog groot is.

Fenerbahçe is sinds 2016 geketend, omdat de club volgens de wereldvoetbalbond Fifa de regels van ‘financial fair play’ had overschreden. Voortaan mag de directie niet meer uitgeven dan er binnenkomt. Na het aantreden van Cocu verkocht Fenerbahçe middenvelder ­Josef de Souza voor ongeveer 12 miljoen euro aan Al-Ahly. Spits José Fernando ­Viana de Santana (‘Fernandao’) was al eerder naar Saoedi-Arabië vertrokken.

Alleen op die manier konden versterkingen worden aangetrokken. Cocu: ‘Het was noodzakelijk vanwege de financiële situatie bij de club. We konden er vier spelers voor terughalen, maar bij ­Fenerbahçe zijn ze een ander niveau ­gewend. De aankopen moeten de Turkse competitie leren kennen, het duurt even voor ze zijn ingepast.’

Cocu liet zich in juni verleiden door de toekomstvisie van de nieuwe voorzitter Ali Koc en technisch directeur Damien Comolli. Bij Fenerbahçe zou niet langer de dag van morgen bepalen. Koc, een ­succesvol zakenman uit een van de ­rijkste Turkse families, wil bouwen aan een gezonde club die zich op termijn weer kan meten met stadgenoten ­Galatasaray en Besiktas. Cocu had bij PSV bewezen dat hij een nieuw team kan opbouwen, die missie moest hij nu in Istanbul volbrengen.

Maar de weldadige rust op trainingscomplex de Herdgang staat in schril ­contrast met de chaos en de hectiek in Istanbul. Past Fenerbahçe wel bij het ingetogen karakter van Cocu? ‘In alle opzichten leef ik nu in een andere wereld. De ontwikkeling van het team verloopt met horten en stoten. Ik leg mijn ziel en zaligheid in de club. Ik heb dagelijks ­contact met Koc en Comolli, met hen probeer ik een andere structuur aan te brengen.

‘Fenerbahçe is de eerste club in Turkije die een cultuuromslag tracht te bewerkstelligen. Deze voorzitter heeft een visie voor de lange termijn. Gezond worden is het devies zodat de sancties worden opgeheven. Het gaat niet van de ene op de andere dag.’

Het is crisis bij Fenerbahçe, na de kansloze nederlagen tegen Dinamo Zagreb in de Europa League en Rizespor. ‘We staan veel te laag voor een club als Fenerbahçe, de druk is aanzienlijk’, erkent Cocu. ­‘Ondanks deze overgangsperiode mogen we het beste van elkaar eisen. We ­zitten in een moeilijke situatie, het team is instabiel. Geloof speelt nu een cruciale rol. Ik begrijp de kritiek, een grote club als Fenerbahçe beleeft een opvallende transitie. En de resultaten vallen tegen, dan roepen supporters wel eens wat.’

Analyticus Johan Derksen vertelde bij het televisieprogramma Voetbal Inside dat Cocu en zijn assistenten vurig verlangen naar hun ontslag. Onzin, zegt Cocu. ‘Ik heb me gecommitteerd aan een nieuw ­project, ik wist dat deze reis niet zonder tegenslagen zou verlopen. Het is een ­lastige uitdaging met de limieten die de club zijn opgelegd. Rug recht en doorbijten, meer kan ik hier ook niet doen.’

Heeft Cocu zich niet verkeken op de chaos bij Fenerbahçe? ‘Het was voor ­iedereen moeilijk in te schatten hoe de club ervoor stond. We moeten winnen van Spartak Trnava. En zondag ook. Zo niet?’ Cocu maakt een verontschuldigend gebaar. Hij weet het antwoord. Dan kan hij zijn koffers pakken.

Beeld AFP

De fans

Murat Erenaj draagt het shirt van Fenerbahçe, in de clubkleuren geel en marineblauw, deze weken niet met trots. Het is al jaren geen pretje om fan te zijn van de club die is voorbijgestreefd door stadgenoten Galatasaray en Besiktas. In één zin vertolkt Erenaj het dilemma van zijn geliefde club. ‘Geen geld, geen topspelers, geen topcoach. Het is behelpen.’

Ozgür Gencoz is geboren in de Europese wijk van Istanbul, aan de andere kant van de Bosporus die de stad in tweeën deelt. Maar zijn hart ligt bij ­Fenerbahçe, in het Aziatische gedeelte. En dat hart bloedt. ‘Het spel is niet om aan te zien. De club mag zich niet ­verschuilen achter de financiële problemen. Ik heb nog nooit zo’n slechte coach meegemaakt als Cocu. Hij bakt er helemaal niks van.’

Hoofdschuddend neemt Gencoz een hap uit zijn broodje döner kebab. En vertolkt vervolgens het opportunisme van de voetbalfan, dat in Istanbul zo tastbaar is. ‘Twee keer winnen en Cocu is koning, zo is het ook weer in Turkije.’

Twee uur later, in het stadion, heeft de stemming een kookpunt bereikt. Het door Cocu speciaal voor de wedstrijd ­tegen Spartak Trnava ontworpen 3-5-2 systeem oogt als een korset. Fenerbahçe voetbalt traag en voorspelbaar. Je kunt wel zien dat de nieuwe spits Islam ­Slimani een afdankertje is van Leicester City, schamperen de supporters. Hij mag drie keer koppen op het doel van ­Spartak, keeper Chudy redt één keer spectaculair. 0-0 bij rust, de messen worden geslepen.

Beeld REUTERS

De media

De macht van de Turkse media reikt ver, vertelt Mario Been, tussen 2016 en 2017 assistent van Advocaat bij Fenerbahçe, dinsdag in de Volkskrant. Hij betwijfelt of het verstandig was dat Cocu keeper en clubicoon Volkan Demirel passeerde. De onlangs van Bursaspor overgekomen doelman Hakun Terin maakte bepaald geen zekere indruk.

Cocu blijft diplomatiek. ‘Ik weet dat Volkan een man van de club is, hij is een belangrijke speler. Volkan staat er nu even naast, het wil niet zeggen dat hij nooit meer speelt.’

De uitspraken van Been werden prompt vertaald in diverse Turkse kranten. En elk woord in de Turkse media kan bij de rommelende vulkaan Fenerbahçe als lava fungeren. Sportverslaggever ­Ahmet Selim Kul volgt de club al jaren voor de krant Haberturk, dat nu alleen nog als site verschijnt. Hij bereikt ­miljoenen Turkse voetbalfans met zijn genadeloze oordeel over Cocu.

Selim Kul: ‘Cocu was niet voorbereid op de Turkse Süper Lig, hij had geen idee van de kracht van deze competitie. Hij kent de spelers niet en verandert ­voortdurend van tactiek. Natuurlijk is het ­probleem bij Fenerbahçe groter dan Cocu. Toonaangevende spelers moesten noodgedwongen vertrekken, Fenerbahçe leek op een supermarkt. Soldado weigerde een transfer en werd prompt uit de selectie gezet. De sfeer is slecht, er staat geen team. En het was een blunder van Cocu om Demirel te vervangen. Die man is Fenerbahçe.’

Journalist Selim Kul zegt dat de directie de aftocht van Cocu en zijn Nederlandse staf al voorbereidt. ‘Het probleem is dat de club ook de eerder weggestuurde trainers Pereira en Kocaman nog moet doorbetalen. Maar de opvolger van Cocu staat al klaar.’

Het licht

Uitgerekend de Algerijnse spits Slimani breekt na rust de ban. Hij straft geklungel van Spartak-keeper Chudy af en kopt later ook de 2-0 binnen voor Fenerbahçe. Een golf van opluchting spoelt door ­Sükru Saracoglu, de fans zingen en ­dansen na pas de derde overwinning voor Cocu met Fenerbahçe. Maar ze verlaten ook voortijdig het stadion, euforie is misplaatst na een streepje licht.

Cocu toont bij de persconferentie ­medeleven met de slachtoffers van de ­terroristische aanslag van de Koerdische PKK in de provincie Batman, eerder op de dag. Het nieuws had ook zijn spelersgroep aangegrepen, zegt Cocu, in het Engels. En hij noemt de 2-0-zege voor Fenerbahçe ‘een nieuwe start’.

In de catacomben van Sükrü Saracoglu beseft de coach dat hij weer even lucht heeft gekregen. ‘Deze zege was broodnodig, we hadden niet veel tijd om het nieuwe systeem te trainen. En het werkte om Frey naast Slimani in de spits te zetten.’

Zondag wacht stadgenoot Istanbul ­Basaksehir alweer, de nummer 2 van de Süper Lig. Dient uitgerekend zijn landgenoot Eljero Elia hem namens Basaksehir de nekslag toe? ‘Ik heb niet voor de ­gemakkelijkste weg gekozen’, zegt Cocu. ‘Dat deed ik als speler ook niet. Je kunt Turkije op geen enkele manier vergelijken met Nederland. Hoe het ook afloopt bij Fenerbahçe, deze ervaring is voor mij een verrijking.’

De Turkse journalist Selim Kul is mild voor Cocu. ‘Goed spel mocht je niet verwachten van een ploeg zonder vertrouwen. Cocu had resultaten nodig. Dit is een eerste stap in zijn overlevingsproces, al geloof ik niet dat hij zondag tegen ­Basakshehir met dezelfde tactiek zal ­spelen. 3-5-2 is zelfmoord tegen een ploeg met goede buitenspelers als Elia. En zelfs als Fenerbahçe opnieuw wint, is het niet zeker dat Cocu aanblijft.’

Beeld REUTERS
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden