Coach Morrison staat met een tablet langs de lijn, hij kan een actie meteen terugzien op video

De EK-kwartfinale tegen Italië hebben de Nederlandse volleybalvrouwen in de voorbereiding gewonnen. Dankzij de scouts die elke beweging van de tegenstander hadden geanalyseerd en gewogen.

Coach Jamie Morrison kan een actie meteen terugzien op video.Beeld Jiri Buller

Nauwgezet registreren de volleybalscouts Rianne Verhoek en Willem de Wit vrijdag elke actie in de EK-kwartfinale tussen Azerbeidzjan en Duitsland (3-0). Van de service, de pass, de set-up en de aanval tot het blok, de verdediging en de tegenaanval; elke bal krijgt een waardering in het computerprogramma Data Volley. Met een druk op de knop stuurt Verhoek de aan videobeelden gekoppelde statistiek naar de technische staf. Nu kan het gameplan voor de Nederlandse vrouwen in de halve finale tegen Azerbeidzjan worden opgesteld.

Bij de scouting hanteert de Amerikaanse bondscoach Jamie Morrison het model van het American Football, waarbij 'offense coach' Eelco Beijl zich over de aanvalspatronen buigt en 'defense coach' Chris McGown de afstemming tussen blok en verdediging coördineert. Morrison: 'Scouten is het herkennen en doorgronden van patronen en hoe je die kunt verstoren. Je kunt tevens zwakheden bij de tegenstander identificeren en daarop inspelen.'

Lonneke Sloetjes mag dan de sterspeler zijn van het Nederlandse volleybalteam, Morrison noemt zijn scouts liefkozend 'All Stars'. Ze zijn de stille krachten in de staf. 'Cruciaal bij Data Volley is dat je elke actie waardeert, van dubbel min tot plus en bij de pass een cijfer van 1 tot 6', zegt Verhoek, die bij Zwolle in de eredivisie speelde en het scouten combineert met een fulltimebaan.

Scout Rianne Verhoek registreert elke actie van de komende tegenstander.

'Er kan een twijfelgeval tussen zitten, na afloop van de wedstrijd controleer ik al mijn codes op basis van de videobeelden. De afwijkingen zijn marginaal. Ik verzamel alle data en kan dan vaststellen wie de mindere passer in een ploeg is. Ik bepaal niet of het Nederlandse team op haar gaat serveren, maar die informatie is wel leidend bij het ontwikkelen van de strategie.'

Tijdens de sessies van de technische staf met de scouts worden de data onderverdeeld in categorieën. De spelersrapporten zijn gedetailleerd, alle acties kunnen worden opgeroepen. Het spel wordt tot in details ontleed. Nederland had de kwartfinale tegen Italië al in de voorbereiding gewonnen.

Assistent-coach Beijl toont een sheet na een service in het groepsduel Kroatië-Italië. 'Hier serveert nummer 9 van Kroatië met een zogeheten jump float vanaf linksachter, positie 5, naar positie 6B, iets rechts van de midachter van Italië. Het rendement van de pass is een plus, een goede pass dus. Per rotatie illustreren de data de kracht van de passlijn, uit de cijfers konden we opmaken wie bij Italië kwetsbaar was en wie de beste passer.'

Het effect was donderdag meteen zichtbaar bij de eerste servicebeurt van Sloetjes, die met een strakke float op linksachter de zusjes Bosetti en Libero De Gennaro pijnigde. De toon was gezet, Italië kwam nauwelijks onder de servicedruk vandaan. Mede met dank aan de scouting, al wil Beijl de data niet heilig verklaren.

Beijl: 'Scouten lijkt soms wetenschap, het is vooral logisch nadenken. Wij keken hoe we de servicedruk zo konden opvoeren dat Italië moeilijk kon aanvallen. De scouting en de staf kunnen alles bedenken, onze data zijn een hulpmiddel. De spelers moeten het kunnen uitvoeren. Zij drukten de Italianen uit hun systeem, waardoor ze werden gedwongen om te improviseren.'

De Italiaanse bondscoach Davide Mazzanti voorspelde dat zijn powerhitter Paola Egonu Nederland zou slopen door minstens 35 keer te scoren. De diagonaalaanvaller kwam slechts tot 15 punten, doordat de scouts feilloos werk hadden verricht. 'Het is een overwinning voor de hele staf dat het gameplan is geslaagd', aldus Verhoek.

Zijn powerhitter Paola Egonu zou Nederland slopen met 35 treffers, blufte de Italiaanse bondscoach Davide Mazzanti. Dankzij het feilloze werk van de Nederlandse scouts kwam zij niet verder dan vijftien.

De scouts wisten exact hoe en in welke richting de 18-jarige Egonu op rechts voor of achter de driemeterlijn zou aanvallen. Verhoek leverde de zogeheten 'heat maps' aan, waarop met rode stippen was aangegeven waar Egonu bij voorkeur scoort. 'Donkerrood geeft aan dat Egonu vooral naar rechtsachter sloeg, diagonaal naar positie 1', legt Beijl uit. 'Dus gingen we het blok ook diagonaal zetten om Egonu zoveel mogelijk af te stoppen. Zo worden de keuzen voorbereid, wat doet elke speler in een bepaalde rotatie?'

In de 'heat' in het achterveld stond Anne Buijs met bravoure te keepen op de kanonskogels van Egonu, die te geforceerd wilde scoren en fout op fout stapelde. Verhoek: 'Dat was ook de bedoeling, we wilden Egonu laten merken dat we konden anticiperen op haar aanval.' Beijl: 'Onder stress keert een speler terug naar haar voorkeur, haar favoriete bal. Het is de kunst om het juiste antwoord te vinden.'

Zo zal ook een 'heatmap' worden opgesteld van Mammadova en Rahimova, de puntenpakkers van Azerbeidzjan. De halve finale wordt ook een tactisch schaakspel tussen 'laptopcoaches', die op hun computer voortdurend de door Verhoek en De Wit aangeleverde informatie van Data Volley analyseren. Coach Morrison staat met een tablet langs de lijn, ook hij kan een actie meteen terugzien op video.

Beijl: 'Ik vorm een drieluik met Chris en Jamie, we halen specifieke data uit het computerprogramma. Jamie waakt over het totaalplaatje. Ik overleg tijdens de time-outs vooral met de spelverdelers over onze aanvalsvariaties en keuzen in de set-ups. De meestgestelde vraag voor een time-out of wissel is: heb je nog wat? Moeten we iets aanpassen? Doet de tegenstander iets anders dan wij verwachten? Het is consequent schakelen en informatie uitwisselen.'

De scouting bepaalt niet of Nederland vandaag wint of verliest van Azerbeidzjan, aldus Morrison. 'Scouting is een richtlijn, geen dictaat. De uitkomst van een wedstrijd wordt voor 90 procent bepaald door de kwaliteiten van de spelers. Zij moeten creatieve atleten zijn en zelfstandig situaties kunnen oplossen. Maar de verschillen zijn gering aan de top, dan kan de accuratesse van de data ons het beslissende voordeel geven.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden