Coach Anema kijkt toe hoe Bergsma ploetert: ' Het hoeft nog niet'

Over weinig mensen wordt zo veel geroddeld als over schaatscoach Jillert Anema. In Calgary leverde hij weer volop munitie.

Anema en Bergsma tijdens het WK Afstanden in februari. Foto anp

Jillert Anema hield zaterdag in de halve finale van de massastart demonstratief de mond dicht en de handen in de zakken. Zijn pupil Jorrit Bergsma reed haast hulpeloos in de rondte en wierp na afloop schielijke blikken naar zijn vaste coach. 'Dit is mijn zaak niet. Dit is van de bondscoach, van Geert Kuiper', sprak de rebelse trainer die zoveel tongen in beweging krijgt.

Stond erbij en keek ernaar

Over weinig mensen wordt zo veel geroddeld als over Anema, die in boze buien kan zeggen dat de criticus mooi kan aansluiten in de rij van mensen die hem 'een lul' vinden. Als je het eind van de rij kunt vinden, zegt hij er dan gevat bij.

Die boosheid was weer weg toen het niet goed ging met Bergsma. Het was geacteerde onverschilligheid. De gevreesde marathonkampioen van weleer deed in zijn vormloosheid in de halve eindstrijd van de massastart zo ongeveer alles fout wat hij maar fout kon doen. Hij reed hard toen hij zijn benen moest stilhouden.

Hij miste de finale van het wereldbekerweekeinde in Calgary, hij had geen macht en spreidde geen tactisch inzicht tentoon. Anema stond erbij en keek ernaar. Sinds er kritiek bestaat op zijn helpende hand bij de coaching van de massastart, het olympisch verklaarde schaatsnummer over zestien ronden, houdt de Fries zich verre van actieve begeleiding. Die kritiek dateert van de op dat vlak mislukte WK afstanden van februari in Zuid-Korea.

Jilltert Anema: 'ls je in deze conditie diep gaat, dan ga je iets naar de kloten helpen.' Foto anp

Uit vorm

Ze kunnen het 'm doen, is zijn opvatting. Ook over de ploegenachtervolging had hij altijd zijn oordelen klaar. Hij bemoeit zich er niet meer mee. Dat is maar beter ook, zal de rest van de schaatswereld zeggen, want de grote ploeg van Jillert Anema, onder de sponsornaam Clafis, is allesbehalve in vorm. Een dikke twintig dagen voor het beslissende olympische kwalificatietoernooi van Heerenveen, het vijfdaagse OKT dat op Tweede Kerstdag begint, zijn de mannen en vrouwen van Anema ver verwijderd van de topvorm die zij die dagen nodig hebben.

Alleen de Amerikaanse Heather Bergsma (voorheen Richardson) was op het snelle ijs van Calgary een winnaar. Ze won zaterdag de 1.000 meter, klaagde dat haar timing (het 'raken' van het ijs) nog steeds niet op orde was, maar kon op basis van haar aangeboren snelheid goed genoeg uit de voeten. Op de kruising stond niet haar trainer, Anema, maar de Amerikaan Matt Kooreman. 'Dat moet van de Amerikaanse bond', zei Bergsma gelaten, voordat ze zich ging bemoeien met haar echtgenoot Jorrit die als een dode vogel door de catacomben ging.

Waarom liet Anema in godsnaam Jorrit Bergsma schaatsen in Calgary, was de veel gestelde vraag. De olympisch kampioen van Sotsji heeft de voorbije seizoenen al enkele keren een zware terugval in vorm getoond. In Stavanger was dat twee weken geleden aan de orde op de 10 kilometer, zíjn afstand. Bergsma viel buiten het podium (Kramer, Bloemen, Kooiman).

Ziek

In Calgary werd hij op woensdag ziek, volle neus, zere keel. Hij startte vrijdag toch op de 5 kilometer en werd zestiende en laatste in de A-groep. Met de B-rijders meegerekend eindigde hij als 37ste. Anema moest zich verdedigen. Of het zinvol was geweest Bergsma te laten rijden? 'Jorrit wil rijden.'

Hij zou er vertrouwen uit geput hebben, 'want de dingen die technisch niet goed gingen in Stavanger, gingen hier wel goed', aldus Anema. Zijn uitleg: 'Als je fysiek niet goed bent, dan heb je het vergrootglas op je technische fouten. Omdat je de energie niet hebt om dat te camoufleren.'

Het was goed geweest, want Bergsma was 'niet diep' gegaan. 'Want als je in deze conditie diep gaat, dan ga je iets naar de kloten helpen', sprak Anema in een van zijn bekende schaatslessen. Hij zei zich geen zorgen te maken over Jorrit Bergsma. 'Als coach weet je wat iedereen kan. En nu hoeft het nog niet. Het is nog ver. Misschien dat het goed is voor de gemoedsrust van de media.'

Wankel zelfvertrouwen

Dat het zelfvertrouwen van Bergsma momenteel wankel is, wilde de coach wel erkennen. Waarna hij vertelde dat hij zijn schaatsers altijd opdraagt na een race te doen alsof ze naar de vaantjes zijn ('met de handen leunen op de bovenbenen, want anders zak je door het frame'). Al was het maar om een mistgordijn op te trekken voor de concurrentie.

Die andere ploegen zagen dat in Calgary Irene Schouten haar snelheid niet kon vinden, dat Carien Kleibeuker na tien dagen training ziek naar huis vertrok, dat Erik-Jan Kooiman opnieuw problemen had met de ijle lucht van dit Canadese schaatsmekka, dat de Bergsma's bleekjes waren en dat Bob de Vries de B-groep op de 5 kilometer won en vervolgens in zijn eentje vertrok voor een fietsrit in de vrieskou.

Anema foeterde dat het een aard had, zeker over zijn thuisgebleven aas Arjen Stroetinga, die dit jaar een huis aan het bouwen is en op het punt staat vader te worden. 'Nooit een huis bouwen in een olympisch jaar', dicteerde de Friese coach nog eens een gulden wet in de topsport. Er wordt in het Clafis-collectief soms maar matig geluisterd naar de coach. Hij zal ze dat deze week op het zonnekamp in Tenerife nog eens vertellen.

Anema en pupil Bergsma na de 10.000 meter op de NK Afstanden. Foto anp
Meer over