Clenbuterol: besmet vlees of pure doping?

Clenbuterol zat niet per ongeluk in het vlees dat ze aten, Jamaicaanse sprinters (goed voor tien medailles) hebben op de Spelen van Peking de spierversterker bewust gebruikt. Dat suggereert een ARD-documentaire.

De Jamaicanen Nesta Carter, Kemar Baily-Cole, Usain Bolt en Nickel Ashmeade (v.l.n.r.) tijdens de finale van de 100 meter WK atletiek, Moskou, 2013.Beeld getty

In oude urinestalen van Jamaicaanse topsprinters, afkomstig van de Zomerspelen van 2008, zijn bij recente hertesten door het IOC minuscule hoeveelheden van het verboden middel clenbuterol aangetroffen. Het IOC en het mondiale antidopingagentschap WADA hebben na overleg besloten geen maatregelen te treffen tegen de betrokken atleten.

Strikt formeel geredeneerd is die beslissing verkeerd, zegt Herman Ram van de Dopingautoriteit. Alleen een tuchtrechter mag oordelen over een positieve test. Maar hij heeft begrip voor de IOC-keuze die zondagavond is onthuld in een documentaire van ARD-journalist Hajo Seppelt. Volgens Ram zijn de afgelopen jaren in meer dan honderd clenbuterolzaken vergelijkbare beslissingen genomen.

Clenbuterol

Clenbuterol is een spierversterker die ook in de vleesindustrie wordt gebruikt, vooral in Mexico en China. In de aanloop naar de Zomerspelen van Peking is veelvuldig gewaarschuwd voor vervuild vlees. Sinds 2008 zijn de dopingtests sterk verbeterd, waardoor minuscule hoeveelheden die destijds onopgemerkt bleven nu wel kunnen worden ontdekt.

In een persverklaring naar aanleiding van het ARD-onderzoek meldde het IOC maandag dat het probleem niet alleen in Jamaica speelde. Heranalyse van oude urinestalen heeft 'verschillende zaken in een verschillende landen in verschillende sporten' opgeleverd. In alle gevallen is besloten af te zien van tuchtrechtspraak, omdat de lage concentraties clenbuterol duiden op vervuild vlees.

'Het is misschien niet de koninklijke weg', zegt Ram, 'maar deze keuze is wel in het belang van de sporters.' Als het WADA de eigen regels had gevolgd, hadden tientallen sporters zich in verschillende landen moeten verantwoorden voor hun eetgedrag van jaren geleden. Dat had volgens Ram veel onterechte schorsingen kunnen opleveren wegens het onbegrip bij tuchtrechters over de nuances van de vleesvervuiling.

Alberto Contador na zijn Touroverwinning van 2010. Hij werd twee jaar geschorst vanwege de vondst van Clenbuterol in zijn urine.Beeld epa

Ram vindt deze zaken niet vergelijkbaar met die van voormalig Tour de France-winnaar Alberto Contador. Bij de Spaanse coureur werd in 2010 een minuscule hoeveelheid clenbuterol (50 picogram) aangetroffen in zijn urine. Hij werd twee jaar geschorst. Dat vlees was niet afkomstig uit Mexico of China, maar uit Spanje. Van dat land stond volgens Ram niet vast dat clenbuterol in de vleesindustrie veel is gebruikt.

In Nederland is mountainbiker Rudi van Houts in 2011 vrijgesproken na een positieve test op clenbuterol. Hij wist volgens Ram na een gedetailleerde reconstructie van zijn eetpatroon overtuigend aan te tonen dat hij in Mexico vervuild vlees moet hebben gegeten. De renner werd daarbij geholpen door de Dopingautoriteit. Anders dan vaak wordt gedacht, werkt die instantie niet als aanklager. Een van de taken is het objectief informeren van tuchtrechters.

In bescherming

ARD-journalist Seppelt, die eerder het Russische staatsdopingschandaal onthulde, betwijfelt of vleesvervuiling de oorzaak van de positieve Jamaicaanse tests is. Zonder namen van succesvolle Jamaicaanse topsprinters te noemen, wordt in de documentaire de suggestie gewekt dat atleten de verboden spierversterker bewust namen. Het IOC zou hen in bescherming willen nemen. Het IOC en het WADA reageerden aanvankelijk laks op sterke aanwijzingen dat er in Rusland op grote schaal dopingfraude werd gepleegd.

Jamaica won in 2008 onder aanvoering van Usain Bolt tien medailles. Inmiddels is vast komen te staan dat er in die tijd, en vele jaren erna, door Jamaica nauwelijks werd gecontroleerd op doping. De wil en de middelen ontbraken bij de lokale dopingautoriteit. Volgens de ARD was de Jamaicaanse afvaardiging op de hoogte van de risico's van besmet Chinees vlees. Uit voorzorg zou de ploeg eigen voedsel en een eigen kok hebben meegenomen naar Peking.

Beruchte dopinghandelaren als Victor Conte en Angel Heredia, die aan het begin van deze eeuw nauw betrokken waren bij dopingschandalen rondom Amerikaanse sprinters, beweren al jaren dat Jamaicaanse coaches in de aanloop naar Peking bij hen hebben geïnformeerd naar dopingproducten.

Bij de ARD zegt Heredia dat het ook om clenbuterol ging. Hij noemt geen namen. Hij antwoordt op de vraag hoe groot de kans is dat Jamaicanen het dopingmiddel als spierversterker heeft gebruikt: '100 procent.'

In opspraak

Sinds 2008 zijn tal van Jamaicaanse topsprinters in opspraak gekomen. Asafa Powell, Yohan Blake, Nesta Carter en Steve Mullings, die allen een of meerdere keren deel uitmaakten van de succesvolle Jamaicaanse estafetteteams rondom Usain Bolt, zijn geschorst. Onlangs verloor Jamaica de gouden estafettemedaille uit Peking: Nesta Carter was bij een hertest positief bevonden op methylhexanamine. Van de acht snelste mannen aller tijden is alleen Bolt nooit betrapt.

Tijdens de Zomerspelen van Peking, waar Bolt een sensatie veroorzaakte door de 100 en 200 meter in verbluffende wereldrecords te winnen, voerde hij de kipnuggets van McDonald's aan als verklaring voor zijn succes. Van die nuggets at hij naar eigen zeggen dagelijks tientallen. Volgens zijn biografie Faster than Lightning verstouwde hij er in totaal meer dan duizend tijdens zijn olympische avontuur.

1.000 kipnuggets

Meer dan duizend kipnuggets van McDonald's at Usain Bolt in de zomer van 2008 volgens zijn biografie Faster than Lightning. Dat verklaart volgens Bolt zijn succes op de Spelen van Peking. Hij won de 100 en 200 meter in verbluffende wereldrecords.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden