Postuum

Chalabi was meer dan eens doelwit van een aanslag

Hij spoorde de VS aan om Saddam Hussein ten val te brengen. Maar zijn informatie en adviezen bleken vaak onjuist.

Ahmed Chalabi. Beeld AFP
Ahmed Chalabi.Beeld AFP

Ahmed Chalabi, de Iraakse politicus die de VS aanspoorde om dictator Saddam Hussein van diens troon te stoten, is dinsdag op 71-jarige leeftijd overleden in Bagdad. Hij vond begin deze eeuw een willig oor bij de neoconservatieven in de regering van president George W. Bush, maar viel later in ongenade bij de Amerikanen. Zijn politieke aspiraties in eigen land liepen na de val van Saddam Hussein op niets uit. Iraakse politici lieten zich dinsdag overwegend lovend over hem uit, maar dat neemt niet weg dat hij een omstreden en zelfs gehate persoon was.

Chalabi, in 1944 geboren als telg van een vermogende shiitische familie in Bagdad, vertrok op jonge leeftijd als balling naar de VS. Hij studeerde wiskunde aan het prestigieuze Massachusetts Institute of Technology en behaalde een doctoraat aan de universiteit van Chicago. Vanuit de VS zag hij knarsetandend toe hoe Irak en Iran in een zeer bloedige oorlog verzeild raakten (1980-1988) en Saddam Hussein Koeweit binnenviel (1990).

Nadat een internationale coalitie onder leiding van de VS Koeweit had bevrijd, stichtte Chalabi in Londen een oppositiegroep, het Iraaks Nationaal Congres (INC). Die wilde de VS ervan overtuigen dat Saddam Hussein het veld moest ruimen. Chalabi zei zeker te weten dat de Iraakse leider beschikte over massavernietigingswapens. Het bleek niet waar te zijn.

Aartsvijand van de VS

'Toen duidelijk werd dat dat Irak geen operationaal programma had voor chemische, biologische of nucleaire wapens, en de Amerikaanse bezettingsmacht niet werd verwelkomd zoals de oppositie had voorspeld, nam de regering-Bush afstand van hem,' schreef The New York Times dinsdag.

Een jaar na de Amerikaans-Britse invasie in Irak (2003) bestormden Amerikaanse elitetroepen de woning van Chalabi in Bagdad, omdat hij ervan verdacht werd geheime informatie te delen met Iran, de zelfverklaarde aartsvijand van de VS.

Machtsvacuüm

Chalabi had het de VS toen al moeilijk gemaakt door als lid van een interim-regering de strijd aan te binden met de Baathpartij van de verdreven dictator. De partij werd ontmanteld, en daarmee ging het staatsapparaat ten gronde. Het gevolg was een machtsvacuüm, waarvan extremistische groeperingen dankbaar gebruik maakten. Slechts door de eigen troepenmacht tijdelijk enorm te versterken, wisten de VS hen terug te dringen. Maar nog altijd is er geen einde gekomen aan het sektarisch geweld dat talloze mensenlevens eist. Chalabi zelf was meer dan eens het doelwit van een aanslag.

Zijn dood kwam onverwachts. Chalabi verkeerde in goede gezondheid, volgens een Iraakse politicus die hem afgelopen weekeinde nog ontmoette. Als doodsoorzaak noemden de autoriteiten een hartaanval.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden