Cantona deed het kraagje van zijn shirt omhoog en zei 'au revoir'

Leuk om te weten: Eric Cantona moest huilen toen het Nederlands voetbalelftal van West-Duitsland verloor in de finale van het WK 1974....

Het staat tussen haakjes in de dit jaar verschenen biografie The rebel who would be king, alsof het slechts zijdelingse informatie is. Na lezing van de 465 pagina’s, zo uitputtend zijn sportbiografieën zelden, leek het me essentieel.

Zo jong nog en dan al overstuur raken van voetbal dat in nationale zin niet eens het jouwe is! Hoe uitzonderlijk kan een talent zijn?

Zelf was ik in elk geval een stukje ouder toen het voetbal me voor de eerste en de laatste keer te machtig werd. Ten tijde van de Grote Nederlaag leefde ik al niet meer serieus voor de sport.

Je kunt ook een verband leggen tussen het Oranje van toen en Cantona’s speelstijl. De uitzonderlijke balbehandeling van Cruijff en co was gestoeld op intimidatie, hardhandig als het moest. Zo zat Cantona ook in elkaar.

Sportfabrikant Nike maakte ooit een reclame met hem, waarin hij met een verwoestende strafschop een buitenaardse griezel doormidden schoot. Zo deed Johan Neeskens dat ook 35 jaar geleden. Na zijn uithaal deed Cantona het kraagje van zijn shirt omhoog en zeiau revoir.

Cantona is dit weekeinde in Nederland en ik was er graag bij geweest. Vanmiddag is hij in het Amsterdamse Tuschinski voor de Nederlandse première van Looking for Eric. Morgen wordt de film vertoond in LUX (Nijmegen) en na afloop wordt met Cantona gesproken over wat je gerust zijn film kunt noemen.

Hij is zelf met het idee naar Ken Loach toegegaan, een ouderwets linkse regisseur, voor wie voetbal een afgeragd grasveld is met op de achtergrond de schoorstenen van een smerige fabriek. Het moest gaan over de relatie tussen een topspeler en zijn fans.

Dat is dus Looking for Eric geworden, een mede door Cantona geproduceerde film met hem zelf als de gezochte Eric. De hoofdrol is voor een postbode die het leven niet meer aankan. Cantona, zijn grote held, daalt neer om het leven van deze eenvoudige werkman een rotschop te geven.

In een scène haalt de verbijsterde postbode gezamenlijke herinneringen uit het voetbalstadion op en dat de mensen soms weleens vergaten dat Cantona ook maar een mens was. De ex-voetballer houdt even de adem in en zegt dan: I’m not a man, I’m Cantona.

Eerlijk gezegd is zijn grootheid destijds langs me heen gegaan. Komt vermoedelijk wel door dat staande kraagje. Mensen met staande kraagjes deugen zelden.

Wezenlijker is dat het talent van Cantona een beetje tussen wal en schip viel. Het diende zich aan toen Frankrijk afscheid nam van de gouden generatie rond Platini en het doofde op het moment dat Zidane Les Bleus op sleeptouw nam.

In genoemde biografie schrijft sportjournalist Philippe Auclair dat de Franse bondscoach Aimé Jacquet aanvankelijk het plan had zijn elftal rond Cantona op te bouwen. Het vereiste slechts een kleine aanpassing , maar Cantona bedankte voor de eer. In 1997, een jaar voor Frankrijk in eigen land wereldkampioen werd, stopte hij met voetballen.

Zijn grootheid wordt vooral in Engeland erkend, waar hij eerst Leeds United en daarna Manchester United naar de titel leidde. De rebel die in de boektitel koning wordt, heerst nog altijd op Old Trafford. De supporters van Manchester United hebben Cantona uitverkozen tot hun beste speler van de twintigste eeuw, dus boven George Best en Bobby Charlton. Met Cantona begon in feite de internationalisering van het Engelse voetbal.

Maar het is vooral zijn rebelsheid die Cantona zo bijzonder maakt. Die eigenzinnigheid zat er altijd in. Als jong spelertje van Auxerre waagde Cantona zich op eigen initiatief aan psychoanalytische tests. De talenten van Rimbaud, Mozart en The Doors hebben voor hem altijd dezelfde betekenis gehad als die van Pelé, Maradona en het Nederlands elftal van 1974.

In dat perspectief gaat zelfs zijn gewelddadigheid gepaard met een zekere artisticiteit. Achter die luie ogen ging een hoop venijn schuil. Aurillard schetst een rij van plotse uitbarstingen, eindigend in de beroemde karatetrap, bijna 15 jaar geleden in Londen, die zijn handelsmerk zou worden.

Tijdens de uitwedstrijd tegen Crystal Palace werd Cantona een helft lang tegen zijn kuiten getrapt en op zijn hielen gelopen, zonder dat de scheidsrechter optrad. Na rust maakte Cantona er zelf een einde aan met een welgemikte rotschop. Hij liep meteen op de scheidsrechter af, die nauwelijks de tijd kreeg om een rode kaart te tonen.

Cantona deed zijn kraagje naar beneden ten teken dat zijn wedstrijd ten einde was. Mooi gebaar.

Mail: jungmann@volkskrant.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden