'Bryan, het is beter als je vannacht niet thuis slaapt'

Op 8 mei ontzegde Bryan Smeets Ajax de landstitel, met zijn enige treffer van het seizoen. Na afloop kreeg de speler van De Graafschap niet de kans te genieten van zijn moment. Hij werd bedreigd. 'Ik heb me netjes gedragen, niemand geprovoceerd.'

De Graafschap middenvelder Bryan Smeets juicht nadat hij tegen Ajax zijn eerste doelpunt van het seizoen heeft gemaakt. De clubs speelden gelijk, Ajax werd geen kampioen.Beeld Guus Dubbelman

De Ajax-beul wordt hij genoemd, Bryan Smeets. De 23-jarige aanvaller puft. 'Daar kan ik dus helemaal niets mee. Alsof Ajax door mij geen kampioen is geworden. Ze hadden het die middag zelf gewoon af moeten maken.'

Smeets gaat na de ochtendtraining op de eerste rij van de eretribune zitten. Even verderop is de plek waarvandaan hij op 8 mei het kampioenschap van Nederland besliste. Voorzet El Jebli, droge schuiver Smeets, De Graafschap - Ajax 1-1.

Er waren daarna nog 35 minuten te spelen. Als Ajax had gedaan wat het aan zijn stand verplicht was, winnen van de nummer 17 op de ranglijst, had niemand nu nog over Bryan Smeets gesproken. In dat geval zou hem op vakantie geen gratis dessert zijn aangeboden door PSV-supporters. En er zou nooit een kalf naar hem zijn vernoemd.

Ajax scoorde niet. PSV werd kampioen. En Smeets de Ajax-beul.

Wat zijn de gevolgen geweest van wat hij deze middag 'dat doelpunt' zal noemen? Daags na de wedstrijd werd Smeets bedolven onder mediaverzoeken, van De Wereld Draait Door tot de BBC. Hij hield de boot af, want De Graafschap verkeerde in degradatienood. Hij wilde, na een reeks van bedreigingen, geen aanleiding geven tot nóg meer onrust.

Nu zegt hij: 'Ik heb me netjes gedragen, niemand geprovoceerd. Ik kan mezelf recht aankijken in de spiegel. Dat is voor mij wat telt.'

Bryan Smeets groeide op in Maastricht, maar werd geen fan van MVV. Ajax was zijn club, Johan Cruijff zijn idool. 'Ik ben te jong om hem live te hebben zien spelen, maar ik ken de beelden van YouTube. Hij was ongeëvenaard. Als jonge jongen liep ik rond in een Ajax-shirt, later bezocht ik ook wedstrijden.'

Naarmate Smeets hoger kwam te voetballen, nam zijn fanatisme voor Ajax af. In 2009 tekende hij een contract bij MVV. Een jaar later stond hij op het veld in de Arena, in een bekerwedstrijd. 'Natuurlijk was dat bijzonder. In het begin kijk je om je heen en denk je: dat ik hier mag spelen. Maar toen de wedstrijd eenmaal was begonnen, was dat er snel vanaf. Je kunt moeilijk zeggen: ik ben Ajax-supporter, loop maar door.'

In 2015 verhuisde hij van MVV naar De Graafschap. 'Een dynamische middenvelder met diepgang', noemde trainer Jan Vreman hem. Het werd een moeizaam jaar, voor zowel De Graafschap als voor Smeets. De club vocht tegen degradatie en Smeets tegen zichzelf: hij kwam niet tot scoren. Tot de laatste speeldag dus. 'Het beroemdste doelpunt uit mijn carrière tot nu toe', zegt hij. Na een flauw glimlachje: 'En dat zal het nog wel even blijven ook, denk ik.'

Als Smeets aan die 8ste mei denkt, dan denkt hij aan de bijzondere sfeer in het stadion. Laatste speeldag, uitverkocht huis, strakke grasmat, mooi weer. 'Na het doelpunt leek het wel alsof het stadion trilde van opwinding. Ik weet nog dat ik naar boven keek en dacht: dat ik hier, op dit veld, mag staan en dan zo'n doelpunt mag maken.'

'Ken je dat?', zegt hij even later. 'Dat je naar jezelf kijkt en het net lijkt alsof je de hoofdrolspeler in je eigen film bent? Dat overkwam mij die middag.'

Een vriend van hem was kort daarvoor overleden. 'Aan hem moest ik ook denken na mijn doelpunt. Allerlei emoties liepen door elkaar. Ik besefte direct dat die treffer Ajax weleens diep in de problemen kon brengen. Wij vlogen erop, zij hadden daar geen antwoord op. Ik had in de slotfase zelfs nog de 2-1 kunnen scoren. Stel je voor dat die er ook nog was ingegaan, zeg...'

Bryan Smeets.Beeld Guus Dubbelman

Sms: 'Ik maak je af'

Op het moment dat PSV in Zwolle zijn 23ste landstitel vierde, was Smeets al in de catacomben. Kort daarvoor had hij het thuispubliek bedankt en zag hij tussen hen in ook plukjes Ajax-fans staan. 'Sommigen liepen naar het hek beneden en riepen allerlei dingen naar me, je kent al die onzin wel.' Hij schaarde het onder de noemer 'emoties kort na de wedstrijd'. 'Maar ik dacht wel: ik ben benieuwd wat er dadelijk gaat gebeuren.'

Tegen verslaggevers grapte hij dat PSV hem wel een fruitmandje mocht sturen. 'Ik hou wel van fruit.' Door alle mediaverplichtingen stond hij laat onder de douche. Rond vijven liep hij de trap op naar de tweede etage van het stadion, waar het spelershome en de businesslounge zijn gevestigd.

Zo ongeveer 'om de 3 seconden' voelde Smeets zijn telefoon trillen in zijn broekzak. Enerzijds waren dat sms'jes en WhatsApp-berichten, anderzijds meldingen op zijn sociale-media-accounts. 'Ik was een paar maanden eerder gestopt met Facebook en dergelijke. Ik had nog wel een account, maar deed er niets meer mee. Maar goed, dan krijg je nog wel alles binnen.'

Er zaten leuke berichtjes tussen, van vrienden die hem feliciteerden met zijn doelpunt, maar ook van onbekende nummers, met minder leuke reacties. Hij las onder meer: 'Als ik je tegenkom, maak ik je af', 'Ik weet waar je woont' en 'Kijk maar goed achterom, want binnenkort steekt er iets in je rug'.

In de businesslounge kwamen beveiligers naar hem toe. 'Ze zeiden: Bryan, het is verstandiger als je nu het stadion verlaat en vanavond niet thuis slaapt.'

'Ja, wat denk je dan?' Smeets haalt zijn schouders op. 'Wat een gekke wereld.' Bang is hij nooit geweest. 'Al staat er een leger voor mijn deur, dan nog deins ik niet terug.' Wel vreesde hij voor het lot van zijn omgeving. 'Mijn grootste zorg was dat mijn naasten last zouden krijgen van dat doelpunt. Je weet hoe dat gaat tegenwoordig: als ze echt willen, weten ze binnen 3 minuten waar je familie woont.'

Smeets toog die zondagavond naar vrienden in de buurt van Arnhem. Daar bracht hij de nacht door. 'Wat ik achteraf jammer vind: ik heb helemaal niet meer genoten van dat doelpunt. Ik was alleen maar bezig met die telefoon en de vraag: moet ik die dreigementen serieus nemen of niet? Er kan altijd één gek zijn die zijn dreigement wél waarmaakt.'

Veel sporters gebruiken sociale media om zichzelf als merk te presenteren en om hun fans op de hoogte te houden, maar er is ook een schaduwzijde. 'Je maakt gewoon een nepprofiel aan en je kunt beginnen met je bedreigingen', zegt Smeets. 'Sociale media hebben de wereld er niet per se mooier op gemaakt. Nu was ik de grote klootzak die Ajax de titel had ontnomen, maar de volgende keer is het weer iemand anders.'

De oplossing? 'Gewoon een beetje normaal doen zal veel helpen', zegt hij. Tegelijkertijd vraagt hij zich af: 'Maar wat is nog normaal tegenwoordig als zelfs onze minister-president al 'pleur op' roept? Hoe kun je dan van boze voetbalsupporters verwachten dat zij zich gedragen?'

Tirade Sjaak Swart

En dan was er nog het interview met Sjaak Swart, daags na de wedstrijd. In een 7 minuten durende tirade liet Mister Ajax zijn frustratie over De Graafschap de vrije loop. 'Ik hoop heerlijk dat ze eruit gaan', zei hij onder meer. En: 'Ik hoop dat ze zoveel gegeven hebben dat ze niet kunnen lopen aanstaande vrijdag.'

Smeets heeft het interview ook gezien. In de kleedkamer, op de telefoon van een teamgenoot. 'Sommigen moesten keihard lachen, anderen werden boos. Wat ik vond? Vergeet niet: het is wel een grote meneer hè, die zoiets zegt. Ik denk dat hij het effect van zijn woorden onderschat. Ik zou mezelf in elk geval nooit zo verlagen. Maar als je goed luistert, zegt hij ook dat het een schande is dat Ajax het zelf niet heeft afgemaakt.'

Sjaak Swart.Beeld anp

Het liep allemaal goed af met Smeets. Quasi-demonstratief voelt hij aan zijn rug. 'Nee, geen mes.' Zijn accounts op sociale media heeft hij opgeheven. 'Ik zit nu alleen nog op Instagram, maar dat account is dusdanig beschermd dat niemand erbij kan.'

Naast de bedreigingen waren er ook ludieke reacties. Op vakantie op Ibiza zag hij op het terras een groepje mannen met elkaar smoezen: 'Is het hem nou?' Even later kwam de ober naar hem toe; hij mocht een dessert uitkiezen. De mannen bleken uit Eindhoven te komen, ze waren PSV-fans.

In Dalfsen noemde boer Gerco Wennemars, broer van oud-schaatser Erben, een kalfje naar Smeets. Het dier werd geboren op de dag dat de voetballer zijn beroemde doelpunt maakte.

CV Bryan Smeets

1992 Geboren in Maastricht op 22 november
2009-2015 profcontract MVV
2012/2013 hoogste aantal doelpunten in een seizoen: acht
2015-heden profcontract De Graafschap
2015-2016 scoort in het hele seizoen eenmaal: tegen Ajax

En dan was er een De Graafschap-supporter die een aanvraag indiende bij de gemeente Amsterdam om een brug naar Smeets te vernoemen. Van de 1.680 bruggen die de hoofdstad telt, zijn er namelijk 1.334 nog naamloos en volgens de fan neemt Smeets door zijn doelpunt een belangrijke plaats in de Amsterdamse sportgeschiedenis in. Helaas voor hem dient een persoon vijf jaar dood te zijn om in aanmerking te komen voor een brug.

'Ach, ik kan er wel om lachen', zegt Smeets. 'Sommige mensen zijn een beetje gek, maar het is in elk geval goed bedoeld. Om eerlijk te zijn: ik hoef geen brug, ik hoef geen kalf. Ik wil gewoon normaal door het leven.'

Met De Graafschap speelt hij in de anonimiteit van de eerste divisie. De club degradeerde alsnog via de play-offs. In de eerste divisie wacht maandag de uitwedstrijd tegen Jong Ajax. Het is de eerste keer sinds zijn doelpunt dat Smeets weer tegen Ajax uitkomt. Hij kampt met een kuitblessure, maar ziet niet tegen spelen op. Vastberaden: 'Als ik die bal voor mijn voeten krijg, schiet ik hem er gewoon weer in.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden