Bruinsma superieur naar goud op 400 meter vrij

Krap een jaar nadat Liesette Bruinsma blind werd, won ze afgelopen weekend paralympisch goud op de 400meter vrij in Rio. Hoe weet een blinde zwemster eigenlijk wanneer zij moet keren?

Liesette Bruinsma Beeld REUTERS

Blind zwemmen, er is niet veel lastiger in de wereld van de paralympische sport. Waar in onderdelen als triatlon of wielrennen een gids dan wel een piloot het kijk- en stuurwerk doen, is er in het zwembad niets om je aan vast te houden. Liesette Bruinsma, eind vorig jaar definitief blind geworden, leerde in zes jaar tijd haast naadloos rechtuit te zwemmen.

De zestienjarige Friezin, het zonnetje van elke dag, werd zaterdag paralympisch kampioen op de 400 meter vrije slag in de S11, de klasse der blinden. Tot de jaarwisseling zwom ze bij de slechtzienden. Trainster Jeanet Mulder: 'Het lampje is nog niet uit. Liestte kan nog dag en nacht zien. Maar iets van de bodem onderscheiden, een zwarte lijn, nee. Ze herinnert zich mijn hoofd nog van de tijd dat ze slechtziend was. In december was dat ene procent zicht weg. Toen hebben we nieuwe classificatie aangevraagd voor haar.'

Beeld AP

De trainingsschema's van Bruinsma zijn dezelfde als de andere gehandicapte zwemmers die Mulder in het NTC van Amersfoort begeleidt. 'Alleen moeten we er altijd twee stokbegeleiders bij hebben. Aan beide kanten een man of een vrouw die haar met een stok een tik op het hoofd of op de rug geeft. Dat noemen we tappen.'

Als er op een buitenlands trainingskamp dan geen extra familie of begeleiders mee zijn, dan wordt teammanager Marco van den Brink ingeschakeld. 'In Zuid-Afrika was Marco de enige stokbegeleider. Hij liep van start naar keerpunt en terug. 40 kilometer per week. Twee weken lang. Hij was serieus afgevallen.'

In training probeert Mulder een aparte baan voor de blinde zwemster te arrangeren. Zij heeft nog twee slechtzienden in de ploeg, Sanne Hofman en Rogier Dorsman. 'In baan 0 kan ik haar niet laten zwemmen. Ze moet een baan hebben met twee lijnen. Dat is nu eenmaal haar houvast', vertelt Mulder na de series van de 50 vrij, waarbij Bruinsma in de lijnen terecht kwam.

Rechtuit zwemmen is een vereiste om succesvol te zijn, vertelt de wereldrecordhoudster zelf ook. Zaterdag zwom ze acht banen in de finale 400vrij, met weinig afwijking. Mulder: 'Hoe Liesette navigeert? Het is een beetje geluk hebben, dat je goed rechtuit het water induikt. Dan rompspanning maken en zorgen dat je nek lang blijft. Vervolgens strak liggen en van daaruit recht naar achteren stuwen.'

Dat levert succes, zo kon bondscoach Mark Faber haar zaterdagavond vertellen. In de race hoort ze niets. Bij de aantik wordt haar verteld wat ze is geworden. 'Dat ik dan heb gewonnen, dat is het mooiste dat er is', zei ze zaterdag.

Bruinsma heeft een opvallend mooie glijtechniek. Coach Mulder zegt soms de armen van haar zwemster te pakken, voor lijfelijk onderricht. Maar anders spreekt ze in zo beeldend mogelijke taal tot haar zwemster die dan in het water ligt. 'Ik doe dan zelf de beweging en vertel wat ik zelf voel. Hoe mijn hand staat, ten opzichte van de elleboog en hoe ik druk opbouw. Ik wil dat ze het dan precies nadoet.'

Voor de zwemtrainingen wordt soms een headset gebruikt. Met commando's wordt een zwemmer dan in koers gehouden. Joleen Hakker, een blinde triatlete, doet het op die manier. Het werkt bij haar, of ze nu in Doorn, Soest of Nijmegen het water in gaat.

Hakker heeft een hond (Eden) en een vaste partner in haar sport. Zij is 35. De junior Bruinsma, uit het kaasdorpje Wommels, reist samen met de slechtziende Sanne Hofman (14) naar het Nationaal Trainingscentrum in Amersfoort. Zij heeft geen blindengeleidehond. De twee doen samen. Er zijn afspraken met taxibedrijven. Zij gaan naar de LOOT-school Sevenwolden in Heerenveen.

Mulder: 'Liesette krijgt niks mee van wat er op het schoolbord staat. Ze kan ook nog geen braille. Ze doet alles met audiobooks en zelfstudie, met begeleiders van school.'

Liesette Bruinsma is in de nationale paralympische ploeg geliefd om haar zonnige karakter en bijzondere focus. Haar vader, Germ, vertelde aan de Leeuwarder Courant, van de voorkeur van zijn dochter: 'Er is Liesette eens gevraagd wat ze liever zou willen: een gouden medaille in Rio of weer kunnen zien. 'Die medaille!', zei ze meteen.'

Het was een medaille met balletjes erin, een rammelaar. Speciaal gemaakt voor blinden die vroeger braillepuntjes hadden op hun medaille.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden