Nieuws WB schaatsen Tomakomai

Brons voor Smeekens op 500 meter in Japanse vrieskou

De 500 meter schaatsen op buitenijs is een kwestie van ervaring. Jan Smeekens (32) doet het al zijn hele leven. Hetzelfde geldt voor winnaar Tatsuya Shinhama. Hoewel pas 22 is hij wereldrecordhouder outdoor.

Jan Smeekens finisht als derde op de 500 meter in Tomakomai. Beeld Getty Images

Als hij niet naar buiten had gemoeten om zijn bronzen medaille in ontvangst te nemen, was Jan Smeekens vrijdag bij de verwarming blijven zitten na de 500 meter bij de wereldbeker schaatsen in Tomakomai. Het was 5 graden onder nul op de Japanse buitenbaan en Smeekens had de kou nog in zijn lijf zitten. ‘Het is lang geleden dat ik zo verrot ben gegaan op een 500. Je voelt je longen, bloed in je keel, je ogen en een beetje hoofdpijn. Het is de koude lucht die het doet’, vertelde hij bij de NOS.

Bij de huldiging aan de rand van de ijsbaan stond de 32-jarige sprinter naast twee Japanners, die net als de Nederlander bewezen dat ervaring op buitenijs op de 500 meter het verschil maakte. Tatsuya Shinhama won in 35,45, net voor Yuma Murakami (35,53) en Smeekens (35,58).

Het was lang geleden dat de internationale schaatsunie ISU een buitenbaan had aangewezen voor een wereldbekerwedstrijd. De laatste keer was in februari 2008 op de toen nog ­onoverdekte ijsbaan van het Zuid-Duitse Inzell. Nadien streden alleen de allrounders nog weleens onder de blote hemel, bij EK’s in Boedapest en Collalbo en afgelopen maart nog bij de WK allround in Amsterdam.

De sprinters werden door de ISU een decennium uit de wind gehouden. Zo groeide een hele generatie op die alleen bekend is met de luxe van overdekte ijsbanen. Daar is het altijd windstil en behaaglijk. Van de 500-meterrijders in Tomakomai kenden alleen de Pool Artur Was, de Duitser Nico Ihle en de 32-jarige Smeekens het gevoel van een wereldbekerwedstrijd op buitenijs rijden nog. Zij waren er in 2008 al bij.

Slag aanpassen

Smeekens kent het verschil tussen binnen en buiten ook uit zijn jeugd. Hij leerde schaatsen op de openluchtijsbaan van Deventer, die pas sinds 2011 een dak heeft. ‘Het is aanpassen aan omstandigheden, flexibel zijn met de kou. Je moet je warming-up aanpassen en je slag misschien ook iets, zodat je hoogfrequent kan afzetten. Het ijs glijdt niet supergoed en dan moet je vaak afzetten.’

De omstandigheden vielen vrijdag mee. Het was windstil op de ijsbaan, die niet ver van Sapporo ligt. Op enkele sneeuwvlokken tijdens de door de ­Nederlandse mannen gewonnen ploegenachtervolging na, was het droog. Toch bleek de kou alleen al voldoende om de verhoudingen flink op te ­schudden, in het nadeel van de verstokte binnenrijders.

Het lastigst leken de schaatsers de kou te vinden voor en na hun races. Diep weggestoken in gewatteerde jassen zo dik als slaapzakken reden ze over de inrijdbaan om zo lang mogelijk de warmte vast te houden.

Eenmaal in het wedstrijdpak op het ijs staken velen hun handen onder de oksels om de vingers voor verkleuming te behoeden. Die kwamen er pas onderuit als de starter de schaatsers naar de startstreep dirigeerde. Over de finish ging de jas zo snel mogelijk weer aan en kluunden de sprinters bibberend naar de warme kleedkamers.

Outdoor ervaringsdeskundige

Ondanks zijn jeugd is de Japanse winnaar, de 22-jarige Shinhama, ook een meer dan ervaren buitenschaatser. Dat geldt voor de meeste Japanners. In het enorme land zijn maar twee overdekte ijsbanen: in Nagano en Obihiro. Er zijn daarentegen zeventien outdoor kunstijsbanen, die regelmatig als decor voor nationale wedstrijden worden gebruikt.

Zeker schaatsers die niet meedraaien in het wereldbekercircuit staan daardoor regelmatig op onoverdekt ijs. Dat geldt ook voor Shinhama, die tot dit schaatsseizoen in de Japanse subtop bivakkeerde. Hij reed vorig seizoen zelfs meer wedstrijden in de buitenlucht dan onder een dak: dertien races buiten en tien indoor.

Tatsuya Shinhama regeert vrijdag op het ijs van Tomakomai en wordt eerste op de 500 meter. Beeld Getty Images

Dat het hem ligt, bewees Shinhama al op 6 januari 2018 door op de hooggelegen baan van Karuizawa, niet ver van Nagano, de 500 meter in 34,86 af te ­leggen. Nog nooit was iemand zo snel geweest op buitenijs. Hij dook driehonderdste seconde onder het oude ­officieuze outdoorwereldrecord van de ­Canadese sprintlegende Jeremy ­Wotherspoon.

In Tomakomai bevestigde Shinhama zijn reputatie in een rit tegen de échte wereldrecordhouder Pavel Koelizjnikov. De Rus, die vorig weekeinde in de hal van Obihiro één 500 meter had gewonnen en op de andere tweede was geworden, werd door de Japanner op flinke achterstand gezet. Hij eindigde in 35,80 als zesde.

Behalve Shinhama en Murakami bewezen ook de andere Japanse schaatsers prima met de kou om te kunnen gaan. Bij de vrouwen liet Nao Kodaira maar weer eens zien dat ze veruit de snelste sprintster ter wereld is. Ze won de 500 meter in een tijd van 38,03. Nog nooit was een vrouw zo snel op buitenijs. Het gat met de rest van het veld was meer dan een halve seconde, een eeuwigheid naar sprintbegrippen. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.