InterviewHeimir Hallgrimsson

Bondscoach Heimir Hallgrimsson: 'IJsland laat geen talent verloren gaan'

Argentinië - IJsland is zaterdag ook een duel tussen de kwaliteit van de vedette versus de kracht van het collectief. Hoe denkt bondscoach Heimir Hallgrimsson (51) van IJsland vedette Lionel Messi af te stoppen? ‘Mijn spelers missen het egoïsme van veel beroemde spelers.’

Willem Vissers
Heimir Hallgrimsson viert de winst op Engeland tijdens de UEFA EURO Cup 2016 in Nice. Beeld Getty
Heimir Hallgrimsson viert de winst op Engeland tijdens de UEFA EURO Cup 2016 in Nice.Beeld Getty

Wat doe je als alom geprezen collectief tegen Lionel Messi, de virtuoos van Argentinië? Heimir Hallgrimsson, bondscoach van IJsland, lacht minzaam: ‘Ik zal het niemand aandoen om tegen hem te zeggen: ‘’Jij let alleen op Messi.’’ Dat is te onsportief naar die ene speler toe. We moeten het samen doen.’

Hij vertelt over Zlatan, Ronaldo en Robben, schitterende individuen, voormalige tegenstanders van IJsland. Hij herinnert zich de wedstrijd tegen Oranje in 2014: 2-0 gewonnen. Robben was ingesloten en kreeg geen kans. ‘We speelden in defensief opzicht een perfecte wedstrijd.’

Maar Messi is nog een kaste hoger. ‘Het heeft met het afsnijden van passlijnen te maken, met ruimtes klein houden. Les één is: verlies geen één-tegen-één-duel van hem. Als je het duel ingaat met de gedachte dat je de bal móet winnen, ben je verloren. Als je dat duel ingaat met de gedachte dat je niet mag verliezen, is het totaal anders. Je hoeft de bal niet van hem af te pakken. Laat hem jou alleen niet passeren. Dat is een andere manier van verdedigen. Hij wacht namelijk tot je een stap zet, en dan zal hij je passeren. Dus wij zetten geen stap. We zorgen dat hij ons niet passeert. Anderen komen helpen. Het is een mix tussen individueel verdedigen en verdedigen door het hele elftal.’

'Gewoon goede spelers'

IJsland was de verrassing van het EK, na plaatsing voor de kwartfinales. Een afgelegen eiland bij de poolcirkel met 340 duizend inwoners verwende de wereld. Niet eens zozeer door het voetbal zelf, wel met collectief denken en spelvreugde. Naar het geheim is veelvuldig onderzoek gedaan. ‘Een psycholoog geeft een ander antwoord dan een socioloog. Een trainer zal het over tactiek hebben of over de selectiemethode van spelers. Spelers zullen hun teamwerk prijzen. De eerlijkheid gebiedt te zeggen dat het een combinatie is van factoren. Maar geen enkel team wint wedstrijden zonder goede voetballers, en we hebben gewoon goede spelers.

‘Iedereen weet van onze investeringen in grote hallen en kunstgras, zodat we het hele jaar kunnen voetballen, ook in de winter. We oogsten het succes van wat we tien, twintig jaar geleden zaaiden. We investeerden heel veel in de opleiding van trainers. Volgens mij is dat de belangrijkste oorzaak van het succes. Waar je ook woont op IJsland, je krijgt overal trainers van topkwaliteit. Overal ligt goed kunstgras. Je kunt dichtbij huis goed trainen, onder geweldige omstandigheden.’

IJsland neemt de tijd

Zijn verhaal over selectiemethoden is interessant, zeker nu in Nederland een discussie is losgebarsten over het nut van vroege selectie in teamsporten. Terwijl Nederland talenten zo vroeg mogelijk ontdekt om geen opleidingstijd te verliezen en de concurrentie voor te zijn, neemt IJsland de tijd. ‘We zijn een land van amateurvoetbal en we hebben onze aantallen hard nodig. In Nederland wordt een jongen bijvoorbeeld op tienjarige leeftijd geselecteerd voor een academie van een profclub. Hier traint hij gewoon tot zijn zestiende, zeventiende bij zijn club. Hij krijgt overal dezelfde training, of hij nu goed is of slecht. Misschien dat die aanvankelijk slechte speler uiteindelijk verder komt.

‘In Nederland ben je vaak al afgewezen als je tien jaar bent. Die jongen of dat meisje gaat misschien wat anders doen. Op IJsland blijft iedereen betrokken tot hij pakweg twintig is. Er zijn vier divisies, dus iedereen kan blijven voetballen. Omdat je niet of nauwelijks betaald krijgt, komt de motivatie van binnenuit. Je voetbalt niet omdat je geselecteerd bent of omdat je betaald krijgt, maar omdat je van het spel houdt. Dan word je automatisch beter.

‘Veel jonge IJslandse voetballers verhuizen naar een academie in Nederland of Engeland, als ze een jaar of zestien zijn. Dan komen ze bij Nederlandse jongens die al zes, zeven jaar op die voetbalschool actief zijn. Voor hen is dat gewoon, als dagelijks werk in een groentezaak. Voor de IJslandse jongen is het dé gelegenheid om zich te verbeteren, in een betere omgeving, met betere spelers om zich heen. Tot die tijd is hij gemotiveerd door zijn innerlijke drijfveer.’

Letten op karakter

Hallgrimsson waarschuwt: ‘Als we niet uitkijken, zullen we overal ter wereld dezelfde spelers voortbrengen, ongeacht waar je verblijft. De beste informatie zit in databanken, voor iedereen toegankelijk. Iedereen zal hetzelfde recept voor succes proberen te gebruiken. Juist daarom denken wij dat we kunnen profiteren van het feit dat we een amateurland zijn. Als wij ook in de toekomst de grote landen willen verslaan, zullen we anders moeten zijn. Wij kunnen geen replica van Nederland of Spanje zijn, want wij zullen door onze kleinheid altijd een slechte replica zijn. Zij zullen altijd betere individuen hebben. Wij zullen anders moeten zijn. Dat nemen we mee in onze trainersopleiding. We zeggen bijvoorbeeld: ‘’Let op die karaktereigenschap, of op die kwaliteit. Selecteer hem.’’ Of: ‘’Die jongen zou weleens een goede international kunnen worden.’’ Wij kijken naar andere waarden, naar een andere identiteit. We willen ook anders zijn.’

Wat is belangrijk in dat karakter?

‘Een mogelijke speler voor de nationale ploeg van IJsland heeft eigenschappen nodig die in andere landen misschien niet zo belangrijk zijn. Hij moet hard werken. Hij moet een leider zijn op bepaalde gebieden. Hij moet gemotiveerd zijn, gedisciplineerd, gefocust. Wij hebben normaliter niet zoveel balbezit. Dus als we onze concentratie verliezen, zijn we reddeloos verloren. Onze speler moet teamspirit hebben, teamgeest. Hij moet iets geven aan het team.’

Ronald Koeman stelde IJsland onlangs zelfs ten voorbeeld aan Nederland. Dat moet een compliment zijn.

‘Koeman kocht als trainer van Everton Gylfi Sigurdsson, onze beste speler. Sigurdsson is het sprekende voorbeeld van IJslandse voetbal. Jij noemde hem een sterspeler. Ik noem hem een speler met een hoog profiel. Hij is een van de hardst werkende spelers in de Premier League. Hij rent altijd, hij vecht altijd. Hoewel hij onze creatiefste speler is, is hij ook de hardst werkende speler. Hij is een leider zonder te schreeuwen of iedereen terecht te wijzen.

‘Gylfi praat nooit over zichzelf als in: ik ben de beste. Dat is één van onze kwaliteiten. Iedere trainer in de wereld zoekt naar een speler die zichzelf opoffert voor het team. Iedere trainer zoekt naar de speler die bereid is een teamgenot de schijnwerpers te gunnen of de koppen in de kranten. Dat is een van de redenen waarom IJslandse voetballers populair zijn. Ze zijn blij als een ploeggenoot glorieert. Iedereen zoekt naar één zo’n speler, wij hebben er veel. Dat proberen we te ontwikkelen, ook in hoe we praten met de media. We praten met elkaar, niet over elkaar.

Heimir Hallgrimsson tijdens een training in Moskou. Beeld Reuters
Heimir Hallgrimsson tijdens een training in Moskou.Beeld Reuters

‘Mijn spelers missen het egoïsme van veel beroemde spelers. Wij denken dat dat een nationale karaktertrek is. Die maakt ons uniek. En het is moeilijker karakter te ontwikkelen dan kunde. Als iemand een bepaald talent heeft en hard werkt, zal hij uiteindelijk een goede speler zijn. Dat is een kwestie van tijd. Waar het om draait: hoe definiëren we talent op jonge leeftijd? Omdat talent misschien meer in een brein moet zitten dan in het voetbal. Wij mogen bovendien geen talent verspelen, door ons kleine inwonertal. Teamwerk is eigenlijk altijd alles, maar zeker bij ons, met tegenstanders die meer individuele kwaliteiten hebben. Dat gemis moet je ergens goedmaken.

‘De makkelijkste manier om spelers te vergelijken is te kijken naar hun clubs. Gylfi speelt bij Everton. Dat is niet de beste club in Engeland. Vier Kroaten waren actief bij de finale van de Champions League. Barcelona heeft zijn sterren. Onze spelers voetballen elke dag met betere spelers, tegen betere spelers. Het IJslandse voetbal verdient meer en meer respect. En onze jongens zijn slim in hun keuzes. Het is belangrijker te voetballen dan in een goed team te zitten en veel geld te verdienen. Onze stijl van voetballen vraagt om fitte spelers met ritme.’

Afgelegen verleden

Hallgrimsson kijkt naar buiten, naar het veld in het stadion van Reykjavik waar hij straks traint. Hij is geboren op Vestmannaeyjar, een eiland voor de zuidkust. ‘Het is de mooiste plaats op de planeet’, zegt hij over de eilandengroep. Hij somt op: natuur. Bergen. Schone lucht. Gezond voedsel. Goede mensen. Aardig weer.

IJsland op zich ligt al geïsoleerd, dan is Vestmannaeyjar nog eens extra afgelegen. ‘Mede daarom is die plaats zo uniek en fijn, voor kinderen bijvoorbeeld. Mensen laten hun autosleutels in het contact steken. Deuren van huizen zijn niet gesloten. We vertrouwen elkaar blind. Dat is zeldzaam tegenwoordig.’ Op het bewoonde eiland van de archipel leven ruim vierduizend mensen. Hallgrimsson had nooit verwacht dat het avontuur hem zo zou meenemen. Hij is ook tandarts.

Wat een fijner beroep is, bondscoach of tandarts? ‘Als je wedstrijden wint, is het beter om trainer te zijn. Als je verliest, ben je liever tandarts.’ Af en toe werkt hij nog in zijn praktijk, waarin normaliter een vervanger actief is. ‘Ik hou ook van dat werk. De ene trainer golft, de andere wandelt in de bergen, weer anderen drinken bier in de pub, en ik ben soms nog tandarts. Dan werken mijn vingers, mijn hersens. Ik houd van de klanten.’

Vooralsnog heeft voetbal prioriteit. Na het WK vertrekt hij mogelijk naar Engeland, naar een club. De bond wil dat hij blijft, maar hij heeft twee weken bedenktijd gevraagd. ‘Bondscoach van IJsland zijn is de mooiste baan ter wereld. Fantastische spelers, supporters en media achter ons. Maar ik ben nu zeven jaar bij de bond. Ik wil zien waar mijn mogelijkheden liggen. Het gebeurt niet vaak dat een IJslandse trainer de kans krijgt op een baan op het vasteland. Dat zou ook goed zijn voor de trainerscultuur op IJsland.’

Zijn verwachting voor het WK, waarop na Argentinië eerst Nigeria en dan Kroatië tegenstander zijn? ‘Ik ben realistisch en optimistisch. Ik denk dat geen enkel team alle wedstrijden wint, en geen enkel team ze alle drie verliest. Iedereen zal punten laten liggen en daarvan kunnen wij misschien profiteren. Maar zelfs als wij de beste wedstrijd van ons leven spelen, kunnen wij verliezen van Argentinië of Kroatië. Het enige dat we kunnen doen is ons best. En we willen genieten, want dat is belangrijk voor een underdogteam. Relax, want is de kans groter dat je presteert.

‘We gingen twee jaar geleden naar het EK en iedereen zei: fantastisch, hier zullen we weer vijftig jaar op moeten wachten. Maar we hebben alles verbeterd. Alle statistieken. Voor het eerst wonnen we een groep, en we zaten echt in een sterke poule, met Kroatië, Turkije en Oekraïne. Er was totaal geen terugslag na het EK. Dat was fantastisch. Deze baan is geweldig, maar bij de bond snappen ze dat ik na het WK even wil nadenken of er een baan voor mij is die nog interessanter is.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden