Reportage BMX

BMX'er Laura Smulders trekt altijd haar eigen plan, ook al roeit ze soms tegen de stroom in

Laura Smulders blijft na de wedstrijden op Papendal van afgelopen weekend de nummer één van het wereldbekercircuit BMX. Ze ‘draagt’ een eigen ploeg. Hoe ze dat fikst? ‘Ik wil niets liever dan dit leven.’

Laura Smulders op de baan van Papendal Foto Klaas Jan van der Weij / de Volkskrant

Naast de BMX-baan op Papendal heeft de Nederlandse selectie voor het weekend de tenten opgeslagen tussen Duitsers, Fransen en Engelsen. Er wordt in de zon ontspannen uitgetrapt op de rollerbanken. Coureurs van verschillende nationaliteiten maken hier en daar een praatje. De vriendschappelijke sfeer kenmerkt de kleine BMX-wereld, die voor wereldbekerwedstrijden is neergestreken op het olympische sportcomplex.

Tussen de tenten van Zwitserland en Australië zit Laura Smulders (24) in de schaduw. Ze is bezig met haar cooling down, nadat ze zaterdag de eerste wedstrijd heeft gewonnen. Smulders, nummer één op de wereldranglijst, rijdt de wereldbekerwedstrijden niet voor Nederland, maar voor TVE-Oegema, de eerste commerciële BMX-ploeg in Nederland.

De huiselijkheid in de TVE-Oegema-tent doet, geholpen door het prachtige weer, denken aan een familiecamping in Zuid-Frankrijk. Merlin van Heugten, moeder van BMX’er Ian van Heugten, is op een geïmproviseerd kookstelletje bezig met de ‘macaroni in rode saus’. Zusje Merel Smulders leidt groepjes gasten rond. En de vader van teamgenoot Wouter Segers, Jan, is als vrijwilliger betrokken en mee als monteur van de club.

Als Smulders haar helm afzet na de winst in de eerste finale van zaterdag verschijnt er een brede glimlach op het verhitte gezicht. ‘Heel gaaf om hier voor het Nederlandse publiek te winnen. Je legt jezelf toch extra druk op’, zegt ze met de onmiskenbare zachte ‘g’ uit het land van Maas en Waal.

Smulders behoort al jaren tot de beste BMX’ers ter wereld. In 2012 won ze als 18-jarig meisje tot ieders verrassing, haar eigen verrassing nog het meest, een bronzen medaille op de Olympische Spelen van Londen. Daarna werd ze meermaals Europees kampioen. De afgelopen twee jaar was ze de beste in de wereldbeker, een klassement van een reeks wedstrijden waar ook die op Papendal dit weekend deel van uitmaakt.

Smulders is misschien wel beter dan ooit. Op Papendal, haar thuisbaan, wint ze zaterdag met overmacht alle wedstrijden. Een paar weken terug in Parijs was ze twee dagen niet te kloppen. Zondag lijkt er tot de finale geen vuiltje aan de lucht, maar wordt ze uiteindelijk vierde na een foutje bij de start. Smulders ligt nog steeds op koers om de wereldbeker voor het derde jaar op rij te winnen.

Zo dominant als ze is bij het fietscrossen, zo bescheiden beweegt ze zich over het terrein. Verlegen zet ze hier en daar een handtekening. Smulders zoekt de schijnwerpers niet, zegt haar trainer Martijn Jaspers, in tegenstelling tot sommige concurrenten. Mariana Pajon, tweevoudig olympisch kampioen, is een beroemdheid in Colombia. Ze heeft bijna 2 miljoen volgers op Instagram. De andere grote ster is Alise Willoughby. Zij rijdt in de regenboogtrui van de wereldkampioen en vormt met Sam Willoughby – die na een zware crash in 2016 in een rolstoel belandde − een bekend koppel.

Laura Smulders Foto Klaas Jan van der Weij / de Volkskrant

Start

Jaspers: ‘Randzaken interesseren Laura niet. Eigenlijk telt voor haar maar één ding: fietsen. Altijd maar beter worden. Ze is al de beste ter wereld op de heuveltjes, waar ze meer snelheid pakt dan haar concurrenten. De afgelopen jaren hebben we hard aan de start gewerkt. Dat werpt z’n vruchten af. Vergis je niet: ze weet precies wat ze wil.’

Als ze eind 2014 het gevoel heeft dat trainen bij de Nederlandse selectie haar niet aan goud in Rio gaat helpen, besluit ze samen met haar vader Frank Smulders en Jaspers een commerciële ploeg te beginnen. Sponsors zijn sportmerk TVE en vervoersbedrijf Oegema.

Bondscoach Bas de Bever begeleidde Smulders vanaf 2011 tot het moment dat ze drie jaar later besloot haar eigen ploeg te beginnen. ‘Ik wist meteen dat het menens was. Hoe jong ook, Laura heeft altijd goed nagedacht over haar keuzes.’

De Bever heeft nooit getwijfeld of de beslissing van Smulders wel de juiste was. ‘Integendeel, ik was erg enthousiast over haar plannen. Een mooi avontuur, toch? Vond de wielerbond KNWU trouwens ook. We zijn een relatief kleine sport, dus we verwelkomen sponsors graag. En op EK’s, WK’s en de Olympische Spelen komt ze weer bij nationale selectie’, zegt De Bever. Met Niek Kimmann in de ploeg pakt ook zijn team dit weekend op zaterdag een overwinning. Smulders doet met TVE-Oegema in het klein wat Rintje Ritsma in de jaren negentig in het schaatsen deed. Smulders: ‘Je moest eerst zorgen dat je bij de nationale belofteselectie kwam en dan doorstromen naar de elite. Dat was aanvankelijk de enige weg in Nederland. Dat wilden we doorbreken. Ritsma heeft iets soortgelijks gedaan, toen hij met zeepmerk Sanex zijn eigen schaatsploeg begon.’

Makkelijk is het niet geweest, zegt Smulders. En nog steeds is ze afhankelijk van de ongeveer 1.500 euro per maand van NOCNSF vanwege haar A-status. Andere teamgenoten moeten het doen met alleen een reiskostenvergoeding. Smulders: ‘Maar ik ben wel vrij om mijn eigen trainingsprogramma’s te volgen. In de nationale ploeg was er in mijn tijd eigenlijk maar één programma.’

Soms staat Smulders zelfs als trainer voor de groep. Laatst nog. ‘Dan zet ik de oefeningen uit. Je moet je er niet te veel bij voorstellen. Maar toch: dat is anders dan bij het Nederlands team. Daar ben je toch afhankelijk van de bond en het voorgeschreven programma.’

Tijdens de wereldbekerwedstrijd komen er zo nu en dan fans die op de foto willen met Smulders. Ze staat iedereen beleefd te woord en lacht op commando. Dat heeft ze inmiddels wel geleerd. Na het winnen van de bronzen medaille in Londen beleefde ze een paar ‘vreemde jaren’. ‘Van de huldiging voor duizenden mensen in het Holland Heineken House tot optreden in de talkshow bij Mart Smeets en Ik Hou Van Holland bij Linda de Mol. Het is een grote waas geweest, als ik eraan terugdenk. Ik was pas 18. En toen die waas optrok, was ik ineens volwassen.’

Foto Klaas Jan van der Weij / de Volkskrant

Bevrijding

Of ze wel eens fantaseert over een leven zonder de kleine crossfiets? Over hoe het zou zijn als ze een normaal leven zou leiden, dat niet zeven dagen per week in dienst zou staan van de topsport? In de kantine van Papendal denkt ze even na. ‘Nee, eigenlijk niet. Op de dag van mijn laatste eindexamen − ik was 17 en kon erg vroeg mijn atheneum afronden − zei ik tegen wie het maar horen wilde: ‘Vanaf nu ga ik alleen nog maar BMX’en.’ Dat voelde als een geweldige bevrijding.’

Ze vervolgt: ‘En ach, ik ben dan niet universitair geschoold. Maar ik denk dat er weinig mensen zijn van mijn leeftijd die zo veel voor zichzelf hebben moeten regelen als ik de afgelopen jaren. Veel reizen, twee olympische toernooien. Ik zou niets liever willen dan dit leven.’

Ze is er nog lang niet klaar mee. Er ontbreken nog twee belangrijke prijzen: de wereld- en de olympische titel. Voor die wereldtitel krijgt ze nog wel kansen, zegt ze. Ze somt het rijtje moeiteloos uit het hoofd op: ‘Komend jaar Bakoe, volgend jaar Zolder, het jaar erna Amerika en dan waarschijnlijk hier in Nederland.’

Is Tokio 2020 dan wel haar laatste kans op de olympische titel? ‘Ik heb de komende jaren wel de leeftijd om te moeten pieken als BMX’er. Maar het wordt niet mijn laatste kans. Neem de Franse Anne-Caroline Chausson. Zij werd olympisch kampioen in 2008. Toen was ze 31. Ik heb nog tijd. Dan moet ik wel heel blijven.’

Ze zoekt een stuk blank hout en klopt af. BMX’en is een gevaarlijke sport, dat weet ze. Bang is ze nooit. En als ze zo goed blijft als nu, houdt ze fietslengtes over op haar tegenstanders. Dan heeft ze geen last van het gevaarlijke geduw. ‘Zoals ik al zei: als ik heel blijf, kan ik nog heel lang mee.’ Ze klopt voor de zekerheid nog een laatste keer.

Foto Klaas Jan van der Weij / de Volkskrant

Kimmann draagt BMX-zege op aan revaliderende Van Gorkom

Het was een ontroerend moment: Niek Kimmann klom zaterdag op sportcentrum Papendal na het winnen van de eerste wereldbekerwedstrijd over het hek en ging de tribune op om zijn maat Jelle van Gorkom een knuffel te geven.

Kimmann droeg zijn overwinning op aan zijn ploeggenoot, die begin dit jaar een zwaar ongeluk had op een training. Van Gorkom brak daarbij onder andere zijn ribben en hield een beschadigde lever, milt en nieren aan het ongeval over. Hij werd aanvankelijk kunstmatig in slaap gehouden. Inmiddels is de winnaar van olympisch zilver bezig aan een intensief revalidatieproces.

Eerder al op de dag werd er een grote groepsfoto gemaakt met alle aanwezige BMX-toppers op Papendal. Op de tribune zaten verschillende mensen met T-shirts met daarop de tekst: ‘StayStrong #37’, refererend aan het rugnummer van Van Gorkom.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.