Blik in het oneindige, stoten en een diepe grom

Karen Tovmasjan (26), gewichtheffer van Armeense afkomst, is onbetwist de beste Nederlander. Maar ook aan zijn naam kleeft dat ene beruchte woord: doping.

Karen Tovmasjan, zaterdag Nederlands beste in de gewichtsklasse tot 94 kilogram. 'Je moet de techniek snappen om het te kunnen uitvoeren. Beeld Klaas Jan van der Weij

Mag het eerst gaan over de bijna gewijde bestanddelen in de gewichthefferij? Die plechtige gang naar de doopvont, het tafeltje met het zeepje van magnesiumpoeder. De blik in het oneindige als de vingers zich sluiten om het staal van de halter. En dan de diepe grom waarmee hemelse krachten worden aangeroepen.

Tovmasjan (26) doorloopt het ritueel, maar op het Nederlands kampioenschap, zaterdag in een sportzaal van de marine op het stadseiland Kattenburg in Amsterdam, rekent hij erop dat het op eigen doft ook wel lukt. De geboren Armeniër trekt en stoot kilo's die hier de hogere gewichtsklassen niet eens halen. Hij was 17 en al seniorenkampioen. Op de snatch, waarin de gewichten in één beweging vanaf het plankier naar een positie boven het hoofd moeten gaan, haalde hij in 2014 al eens 163 kilo. Zes vlekkeloze beurten, dat zou genoeg moeten zijn.

'137 kilo voor Karen.' 'Goede lift.'

Het is een evenement in de luwte, dit NK. Voor zo'n 120 toeschouwers op klapstoeltjes en houten banken - familie, vrienden, clubgenoten - grijpen 12 vrouwen en 25 mannen in acht gewichtsklassen de stang met schijven. Een enkeling heeft in een categorie niet eens een tegenstander. Ze hebben wel resultaten moeten boeken om hier te mogen staan, verzekert Tom Bruijnen, bestuurslid van KrachtsportNL, de bond voor gewichtheffers, powerlifters en worstelaars. Hij coacht deze dag ook vijf deelnemers en is organisator; Dutch Strength, Pure Power is de naam van zijn bedrijf.

Het moet dan toch ook maar over de minder gewijde elementen gaan. Bruijnens Pure Power staat voor meer dan een alliteratie. Het is bedoeld als signaal. De sport gaat weer eens gebukt onder dopingschandalen. Hertesten van stalen uit de Spelen van 2008 in Peking en 2012 in Londen herschikken de uitslagen. Ilya Iljin uit Kazachstan, krachtpatser nummer één notabene, moest twee keer goud inleveren. In de gewichtsklasse tot 94 kilogram in Londen liepen zes van de eerste negen tegen de lamp. In Rio werden de Russen en de Bulgaren geweerd. Maar wie weet wat er nog borrelt en gist in de buisjes van de atleten die er wel waren. Hertesten kan nog tot 2026.

'Karen Tovmasjan trekt en stoot kilo's die de hogere gewichtsklassen niet eens halen.' Beeld Klaas Jan van der Weij

'Karen 142 kilo.' 'Goede lift.'

Tovmasjan heeft de zege op de snatch binnen. Hij houdt van de techniek in zijn sport. 'Je moet het snappen om het te kunnen uitvoeren.' Hij bekijkt andere deelnemers. 'Zijn voeten staan te ver naar buiten. Zo komt hij niet diep genoeg. Te veel de ellebogen gebruikt. Het moet uit je bovenbenen komen.'

Het niveau in Nederland is slecht, zegt de eigenaar van een crossfitcentrum. Menigeen gaat te snel op zoek naar het verbreken van records. Tillen maar. Zo werkt het niet. Hij heeft zelf eerst lang getraind met alleen maar de stang. Saai, maar effectief. In 2014 werd hij vijfde op de EK in Tel Aviv. Iemand voor hem werd later uit de uitslag geschrapt wegens doping.

Staat coach/organisator Tom Bruijnen ervoor in, dat hier op Kattenburg schoon wordt getild? 'Ik weet het niet zeker.' Hij weet wel dat hij vijftien jaar geleden deelnam aan een kampioenschapswedstrijd en op een deur een stencil plakte met 'dopingcontrole'. Hij zag een handvol concurrenten de tas pakken. Zelf pakte hij zo goud. Vandaag zijn er echte controleurs. Twaalf van de 28 atleten moeten hun plas inleveren. In de jaarverslagen van de Dopingautoriteit is altijd wel een enkele positieve test terug te vinden.

Overzichtelijk is het wel: gewichtheffen is hier een kleine sport. Bruijnen schat dat er zo'n tweehonderd serieuze beoefenaars zijn. Tot internationaal aansprekende resultaten komt het al lang niet meer. De laatste naoorlogse olympiër was Piet van der Kruk (Delft, 1941). Negende in Mexico, in 1968. Hij had genoeg aan biefstuk en bruine bonen. Zijn voorganger was Bram Charité (1917-1991). Brons in Londen, 1948. Hij redde het met biefstuk, melk en haringen.

Vanaf de late jaren zestig, zo'n beetje, zegt Bruijnen, begon de 'biochemische revolutie'. Wat hem betreft kan er niet genoeg worden gecontroleerd. 'Laten we er anders meteen maar een kermissport van maken. Regels zijn ervoor om elkaar heel te houden. Anders gebeuren er gekke dingen.'

Tekst gaat verder onder de afbeelding.

Tovmasjan houdt van de techniek in zijn sport. 'Je moet het snappen om het te kunnen uitvoeren.' Beeld Klaas Jan van der Weij
Vier gewichtheffers tijdens hun poging met links onder Karen Tovmasjan, winnaar in de klasse Mannen tot 94 Kg. Beeld Klaas Jan van der Weij

'Karen 162 kilo.' 'Goede lift.'

Tovmasjan is aan het stoten begonnen, clean & jerk. Eerst de halter op de schouders, dan omhoog. Hij kan wel 198 kilo aan.

Er is een smet: zijn naam staat op een lijst van de International Weightlifting Federation. In 2008 testte hij positief op de spierversterker metandiënon en werd internationaal vier jaar geschorst. Hij houdt het zelf op vervuilde vitaminesupplementen. In Nederland volgde na twee jaar deels vrijspraak. Het komt volgens hem geregeld voor dat iemand per ongeluk de regels overtreedt. 'Velen weten bijvoorbeeld niet wat er allemaal zit in drankjes die voor de warming up worden gebruikt.'

Hij is dit jaar al veertien keer gecontroleerd, zegt hij. Dat anderen mogelijk gebruiken, zit hem niet in de weg. 'Ik hou me er niet mee bezig. Dan zou je moeten zeggen: ik doe niet meer mee. Waarom zou ik stoppen met een sport die ik zo liefheb?'

'Karen, 167 kilo.' 'Goede lift.'

Maakt het andere deelnemers wat uit als de competitie oneerlijk is? Yu Shan Lam (32) doet voor het eerst mee op een NK. 'Het is allemaal nieuw voor me. Nu denk ik: als een ander wordt betrapt, is dat pech voor hem, maar het verandert niets aan mijn prestatie.' Irini Vossos (31) draagt een gouden medaille om haar nek. Het is haar derde titel, en dat terwijl ze in 2015 begon - ze heeft hier in haar klasse van boven de 90 kilo weinig concurrentie. De gedragswetenschapper bij een jeugdzorginstelling moet even nadenken. 'Ik zou wel teleurgesteld zijn, denk ik. Het getuigt van weinig respect voor de andere sporters.' Monique Kleinstapel (34), salarismanager bij het kledingbedrijf Suitsupply, vertrekt in april naar de EK in Split. Eerst zat ze in een lagere gewichtsklasse, onder de 63 kilo. Ze kreeg er genoeg van: loeiend hete baden nemen van 20 minuten en daarna in dikke kleren gaan slapen - ze werd alleen maar zwakker. Vandaag is ze kampioen geworden in de klasse onder de 75 kilo. 'Of ik het erg vind, dat anderen pakken? Weet je: dat ik er sta, in Split, dat is me al veel waard. Ik doe de sport erbij, anderen zijn er fulltime mee bezig. Maar waarom gaat het altijd over doping? Natuurlijk vermoed je wel eens wat. Een zware stem, een slechte huid. Maar op een EK zie je ook Zweedse meisje met glitters in het haar en Spaanse deelnemers op Hello Kitty-sokjes. Dat is ook gewichtheffen.'

'172 kilo, Karen Tovmasjan.' 'Goede lift.'

Het is mooi geweest. De halter klettert onder applaus op het plankier. Weer kampioen in zijn klasse en tevens beste heer overall. Bij de dames zegeviert Evita Talahatu. Tovmasjan is tevreden, zoveel heeft hij niet getraind dit jaar. Nee, hij hoeft niet naar de dopingcontrole. Uitgeloot. Een grijns. 'De besten plassen niet.' Alsof de winnaars een aureool dragen - het kan er inderdaad gewijd aan toegaan in deze sport.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden