RECONSTRUCTIE

Blatter wankelt na arrestaties, maar wint toch

Spannend en opwindend waren de dagen voor de herverkiezing van Sepp Blatter. Eerst juichte de UEFA, om de arrestaties van FIFA-bestuurders. Blatter was zichtbaar aangeslagen, maar uiteindelijk toch weer gewoon de winnaar. 'Ik wil de FIFA beter maken. Samen met jullie.'

Blatter juicht na zijn herverkiezing.Beeld afp

Vrijdag 29 mei

Sepp Blatter glundert. Hij maakt grapjes en zet zijn secretaris-generaal Jerôme Valcke lachend voor schut. De Zwitser is 79, maar als een kind zo blij viert hij zijn herverkiezing als voorzitter van de wereldvoetbalbond. De spanning glijdt vrijdagavond zichtbaar van hem af, nadat zijn uitdager prins Ali Bin Al-Hussein heeft gezegd dat hij een tweede stemronde niet ziet zitten.

Ali is een eind gekomen, verder ook dan vier dagen geleden voor mogelijk was gehouden. Er zijn 73 stembriefjes voor hem ingevuld in het Hallenstadion van Zürich. Het is niet genoeg om Blatter te verdrijven. Die haalt er 133 binnen. Evenmin voldoende voor de directe overwinning, maar genoeg om Ali tot overgave te bewegen.

De Jordaanse prins had gehoopt te profiteren van zijn alles-of-niets-offensief. Van een staaltje lobbyen dat zand in de machinerie van Blatter en de FIFA moest strooien en bonden de ogen moest openen. Hij heeft alles op alles gezet, in luxueuze lobby's, achter de deuren van hotelkamers en in volle congreszalen. Een reconstructie van drie dagen spanning en tumult.

Beeld AFP

Woensdag 27 mei, 06.00 uur - 11.00 uur

Lakens. Meer lakens. Het personeel van hotel Baur au Lac in Zürich komt witte bedlakens te kort om de zeven afgevoerde gasten zo anoniem mogelijk naar de gereedstaande politieauto's te leiden. FIFA-officials zijn het, van wie er twee zijn opgeklommen tot vice-president van de wereldvoetbalbond. De gebeurtenissen zijn de hele dag internationaal nieuws.

Dit is het moment waarop de Europese voetbalbond heeft gewacht. Al tijdens het UEFA-congres in Wenen, eind maart, zeiden bondsofficials dat ze hun hoop hadden gevestigd op de Amerikaanse FBI. Alleen die zou Blatter ten val kunnen brengen.

In Warschau, waar de UEFA-bazen deze woensdag bijeen zijn voor de finale van de Europa League, worden de arrestaties met gejuich ontvangen.

11.00 - 18.00 uur

De FIFA belegt in allerijl een persconferentie op het hoofdkantoor. Daar benadrukt chef voorlichting Walter De Gregorio vooral hoe goed de invallen voor de bond zijn geweest. Ze helpen de FIFA het kwaad van de corruptie op te ruimen, zegt hij. Critici zien vooral hun oordeel bevestigd dat de FIFA en zijn systeem tot op het bot verrot zijn.

Prins Ali stuurt ergens anders in Zürich een verklaring de wereld rond. De invallen maken volgens hem duidelijk hoe broodnodig het is dat iemand de bezem door de FIFA haalt. Verder stelt hij zich terughoudend op.

Maar de arrestaties, en vooral de angst die de Amerikanen daarmee zaaien, komen hem niet slecht uit. De ontstane paniek zou landen zomaar in zijn armen kunnen drijven. Door te stemmen op hem kunnen ze laten zien dat ze zich distantiëren van corruptie en in zijn voor de vernieuwing die Blatter ze misschien niet kan bieden.

De prins laat zijn secondanten uitwaaieren over de hotels waar de voetbalbonden verblijven. Stemmen heeft hij nodig. Want ook al wankelt Blatter misschien, hem verslaan doe je niet zomaar. Ali's voorgangers in 1998 en 2002, Lennart Johansson en Issa Hayatou, weten er alles van. Zij verloren de presidentsverkiezing.

18.00 - 02.00 uur

In Warschau ruikt het bestuur van de UEFA bloed. Andere voetbalcontintenten reageren milder. Maar de Europese voetbalbond denkt eindelijk het momentum te hebben gevonden om Blatter van zijn troon te wippen. De maatschappelijke verontwaardiging in Europa is enorm. Om nog meer reuring te veroorzaken, dreigt de UEFA zelfs het FIFA-congres vrijdag te boycotten.

In Zürich likken de getroffen bonden hun wonden, na de Zwitserse politieactie. De confederatie van Noord- en Midden-Amerika, Concacaf, is onthoofd door de arrestatie van voorzitter Jeffrey Webb. Vanwege de invallen moeten de voetbalbonden van Costa Rica en Venezuela het bij de stemming vrijdag zonder hun president doen. Ook die situatie speelt Ali in de kaart. Hoe meer reuring, hoe beter.

Beeld EPA

Donderdag, 12.00 - 14.00 uur

Meer dan honderd journalisten verdringen zich rond de ingang van het Kameha Grand Hotel in het noorden van Zürich. Het vooroverleg van de Europese voetbalbond is beladen. Misschien zet de UEFA wel door en komt ze niet opdagen bij het FIFA-congres.

Op de eerste verdieping lopen de emoties hoog op bij het Europese overleg. De Engelsman David Gill zegt de aan hem beloofde, exclusieve bestuurspositie van de FIFA op te geven als Blatter wordt herkozen. Hij wil niet langer worden geassocieerd met de Zwitser. De Deense bondsvoorzitter Jesper Møller oppert een nieuwe wereldvoetbalbond te beginnen. Platini gaat er niet op in. Ook de geopperde boycot van het FIFA-congres sneuvelt.

Daarop neemt Michael van Praag het woord. Hij is populair binnen de Europese voetbalunie. De KNVB-voorzitter legt nogmaals uit waarom hij zich heeft teruggetrokken als kandidaat en waarom Ali de persoon is die verandering bij de FIFA moet brengen. Ook prins Ali spreekt de landen toe, in een laatste poging twijfelaars voor zich te winnen.

Platini doet verslag van zijn ontmoeting met Blatter eerder die dag. Hij heeft de Zwitser gevraagd op te stappen. 'Dat deed ik als zijn vriend', zegt Platini. Blatter zou aangeslagen hebben gereageerd. Platini: 'Hij zei: je had me dit een paar weken geleden moeten vragen. Nu is het te laat.'

Donderdag, 14.00 - 22.00 uur

De tijd begint te dringen. Nog altijd is er geen eenheid binnen Europa. Van de 53 bij de voetbalbond aangesloten landen die vrijdag mogen stemmen, overwegen er nog altijd acht om voor Blatter te kiezen en niet voor Ali. Een verenigd Europa is hard nodig, wil de coup van Ali ook maar enige kans van slagen hebben.

UEFA-officials en bondsvoorzitters van de belangrijkste voetballanden oefenen grote druk uit op de dissidenten. Als ze alsnog naar het kamp van Ali overstappen, wordt hun een mooie toekomst in het vooruitzicht gesteld. Doen ze het niet, dan hoeven ze de binnen de UEFA weinig steun te verwachten. Het mes gaat op de keel.

In bussen gaan veel bondsvertegenwoordigers naar de openingsceremonie van het congres. Daar vertoont Blatter zich voor het eerst in de openbaarheid na de arrestatie van de FIFA-officials. In zijn toespraak neemt hij zijn verantwoordelijkheid, maar ook weer niet helemaal. Blatter zegt niet iedereen binnen de FIFA te kunnen controleren. Hij krijgt applaus.

Donderdag, 22.00 - 02.00 uur

In het UEFA-hotel heerst een opgewonden stemming. In de bar, op het terras en in de gangen praten groepjes bondsofficials en medewerkers van de voetbalunie op gedempte toon. Ze houden hun telefoon nauwlettend in de gaten en hopen op nieuws over landen die uit het kamp van Blatter oversteken. De panelen zijn aan het schuiven in het voordeel van Ali, zo lijkt het.

Van de acht Europese landen die eerder nog van plan waren op Blatter te stemmen, zijn er naar schatting nog maar een paar over, waaronder Rusland. Het ompraten van die landen wordt beschouwd als verloren tijd. UEFA-officials hebben zich daarom verspreid over de andere hotels in de stad. Ze zijn niet bij alle voetbalbonden even welkom, maar ze moeten naar binnen. Ze zetten alles op alles om de stemmenronselaars van Ali bij te staan. Het vooruitzicht nog vier jaar Blatter is onverteerbaar.

Intussen zijn ook de tegenkrachten aan het werk gegaan. FIFA-medewerkers benadrukken welke goede dingen de bond voor haar leden heeft gedaan. Ze beloven dat de strijd tegen corruptie wordt voortgezet, dat verandering met Blatter mogelijk is. Ook zij merken dat veel bondsvoorzitters die eerst nog fel voorstander van Blatter waren, aan het twijfelen zijn geslagen.

Vrijdag 29 mei, 09.30 - 16.30

Een groepje Palestijnen dringt het FIFA-congres binnen, dat nog maar net is begonnen. Ze roepen dat Israël als voetballand moet worden geschorst. De door Blatter opgetrommelde beveiliging voert de demonstranten snel af in het Hallenstadion van Zürich.

Hij maakt een aangeslagen indruk, de FIFA-voorzitter. Alsof hij het idee heeft dat het weleens gedaan kan zijn met zijn rijk, waarvoor hij zeventien jaar zijn leven heeft gegeven. Blatter oogt plots stokoud. De glans is verdwenen uit zijn ogen. Zijn handen en lippen trillen.

Twee stoelen links van hem ondergaat prins Ali de toespraken van de zittende president. Met zijn linkerbuurman, Platini, overlegt hij soms even. Verder houdt hij zijn gezicht in de plooi. Zijn moment moet nog komen.

16.30 - 19.30

Tijd voor agendapunt 17: de presidentsverkiezing van de FIFA. Vanaf nu zijn Blatter en Ali in ieder geval voor even elkaars gelijken. De prins neemt als eerste het woord. 'We staan hier vandaag op een kruispunt voor het voetbal', zegt hij. 'En er is een betrokken leider nodig om de rommel op te ruimen waarin we zitten.'

Zijn toespraak omvat mooie woorden, maar de manier waarop hij ze uitspreekt, doet afbreuk aan de inhoud. Hij praat emotieloos, zonder pauzes en stemverheffingen. Alsof hij liever een op een met de bonden in gesprek gaat, zoals hij over de hele wereld deed sinds hij in oktober zijn campagne op gang bracht.

Blatter weet juist dat emoties zijn enige redding zijn. 'De afgelopen dagen ben ik verantwoordelijk gehouden voor de storm die de FIFA treft', zegt hij. 'Oké, ik neem die verantwoordelijkheid op mijn schouders. Maar ik wil de FIFA beter maken, samen met jullie.'

Hij gebaart, zwijgt soms, slikt dan en kijkt smekend naar de zaal. 'U kent mij al. Ik hoef mij niet te introduceren. Ik ben al lang bij de FIFA, sommigen zeggen een te lange tijd. Maar wat is tijd? Tijd is oneindig. Ik vind zelf dat ik te kort bij de FIFA ben. Ik wil graag bij u blijven.' Het klaterende applaus dat volgt, is een voorbode voor de uitslag.

De waarheid van de uitslag komt hard aan bij de UEFA. De coup van Ali is mislukt. Nog eens vier jaar Blatter is wat de bond te wachten staat.

Prins Ali wordt bedankt voor zijn inspanningen nadat hij zich heeft teruggetrokken.Beeld ap
KNVB-voorzitter Michael van Praag kan zijn ergernis over de uitslag niet verbergen.Beeld ANP
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden