Blaffers, maar geen bijters

Het betaald voetbal doet er goed aan zich voor te bereiden op een serie financiële debacles. Het mes van de sanering is te lang in de kast blijven liggen....

Op zijn bureau liggen wat verzamelde krantenknipsels over het financiële leed van het betaald voetbal. Met een snelle beweging pakt Jan Smit ze bij elkaar om zijn woorden te onderstrepen. ‘Kijk hier, de KNVB maakt zich weer boos en dreigt. Nu is het genoeg geweest, zeggen ze, we gaan keihard optreden tegen clubs die zich niet aan de regels houden en er financieel een zooitje van maken.’

Met een milde lach zegt de vriendelijke voorzitter van Heracles, die ook deurwaarder is: ‘Hoe vaak heb ik dit dreigement nu al niet gehoord in de twaalf jaar dat ik deze club bestuur. Het is elke keer weer hetzelfde. Zo gaat het niet langer, wordt dan gezegd, maar uiteindelijk verandert er weer niets. Een klant van mij zei eens tegen mij: ik ken heel veel deurwaarders, en ze blaffen allemaal, maar er is er maar één die bijt en dat ben jij.’

Zijn aanklacht is duidelijk: de KNVB blijft blaffen, maar bijt nooit om een duidelijke streep te zetten onder de financiële ellende van het betaald voetbal. ‘Ik was net één jaar voorzitter van Heracles en het was mijn tweede vergadering van het betaald voetbal waar bleek dat veel clubs zo diep in het rood zaten dat ze schuldsanering wilden aanvragen, crediteuren afkopen of steun bij de gemeente vragen.

‘Ik ben gaan staan en heb gezegd: mijnheer de voorzitter, ik stel voor dat alle clubs die zo in de problemen zijn gekomen dat ze zichzelf niet meer kunnen redden, van het tapijt worden geveegd. Het is in het betaald voetbal net als in de natuur: zwak wild moet je afschieten om de gezonde dieren in leven te houden.’

Met de lach van de triomf vervolgt hij: ‘En toen ging Henk Kesler, de huidige directeur betaald voetbal, die toen nog voorzitter was, meteen in de tegenaanval: en als dat dan met Heracles het geval zou zijn, vroeg hij aan mij. Ik zeg: dan moet je direct een dikke streep door Heracles halen, want dan horen wij niet in het profvoetbal thuis.’

Maar wat, zegt hij vol retoriek, is in al die jaren nu echt ondernomen om de rode cijfers van het betaald voetbal zwart te kleuren? Clubs zakten weg in het financiële moeras, maar werden steeds weer opgevangen door zogenoemde redders met maar één missie en zonder realiteitszin: het op de been houden van hun eigen speeltje.

‘Ze blijven blaffen, maar bijten niet. Omdat ze bang zijn, bang voor de consequenties, of voor de supporters of voor weet ik wat. De KNVB hoopt op een natuurlijke dood van de clubs, maar laat ze ondertussen wel heel lang lijden.’

Jan Smit is, als voorzitter, de verpersoonlijking van het mirakel van Heracles, de club die bij zijn komst aardig in de eerste divisie meedraaide, met een begroting van net 1 miljoen euro. Met de vijfde plaats op de eredivisieranglijst en een budget van ruim 8 miljoen behoort de Almelose club nu tot de gezondste tien clubs van het Nederlandse voetbal.

‘Een wonder’, vraagt Smit. ‘Ons standpunt is steeds hetzelfde gebleven: we geven niet meer geld uit dan er binnenkomt. En mijn standpunt was bij mijn aantreden ook net als nu, er gaat veel te veel geld naar de spelersmakelaars en er worden kennelijk belachelijke salarissen betaald. Daaraan weigert Heracles mee te doen.

‘Wij bieden een mooie club, een goede trainer en een redelijk salaris’, zegt Smit. ‘Ik houd niet van de gekte van spelers die omdat ze voetballer zijn, vinden dat ze bij een salarisbespreking duizenden euro’s meer en per se een auto moeten vragen. Houd toch op.

‘Het rare zit in het opportunistische gedrag van bestuurders die zich op het moment dat het iets minder gaat, laten verleiden om exorbitante salarissen te betalen. Wij zijn geregeld in onderhandeling geweest met overvragende spelers, die later kozen voor een nooddruftige club die wel bereid was aan hun salariseis te voldoen. Dat is niet één keer gebeurd, maar tientallen keren.’

Hij wendt zich tot zijn algemeen directeur Nico Jan Hoogma en vraagt: ‘Hoeveel spelers worden ons deze weken, nu de transfermarkt is geopend, niet aangeboden.’ Hoogma: ‘Vanaf medio december minimaal tien per dag, vrij veel van buiten de Europese Unie, extra dure spelers dus. Per fax, dvd en brief, het houdt niet op.’

‘En er zijn altijd weer clubs die erop ingaan, in de hoop dat ze een nieuwe Ronaldo in huis halen. Die clubs voeren niet eens aan fatsoenlijk sollicitatiegesprek. Ik zag laatst twee interessante cijfers, die tot nadenken zouden moeten stemmen. Van de door de clubs nieuw aangetrokken spelers, slaagt slechts 18 procent.

‘Bovendien hebben Nederlandse clubs vorig jaar tussen de 20 en 30 miljoen euro aan spelersmakelaars uitgegeven. Dat is dus de gezamenlijke begroting van ADO Den Haag, Sparta en Heracles, het is ongelooflijk en ongehoord, zo’n geldstroom waarvan niets terugkomt in het voetbal zelf. Ik vecht er al jaren voor spelers zelf voor de bemiddelingskosten op te laten draaien.’

Hij verwacht in zijn strijd steun van de UEFA en de Europese Commissie. ‘Maar ik denk dat clubbestuurders zich nog steeds groter willen voordoen dan ze zijn, ze willen met de borst vooruit blijven lopen, hun verlies niet accepteren en ze geven meer geld uit dan er is.

‘De klassieke voorzitter is helaas aan het uitsterven, de clubs worden geleid door professionals van wie de technisch directeur de rode draad moet zijn. Nou, neem van mij aan: wanneer ze 20.000 euro meer kunnen verdienen, hoppen ze van de ene naar de andere club.

‘Ja, zeggen ze dan, we moeten wel iemand hebben met een speciale opleiding. Wat een onzin, je moet gewoon een goede ondernemer zijn om een club te kunnen leiden. Ondernemerschap, nuchterheid en continuïteit, dat zijn de pijlers waarop het succes rust van een voetbalclub die nooit rendabel kan worden. En je moet je hoofd niet op hol laten brengen. Voetbalverstand? Ik heb liever wat boerenverstand.’

Terug naar tien jaar geleden. Bij Heracles was toen de bouw van het huidige Polman Stadion, met een toeschouwerscapaciteit van 6500, net voltooid. ‘Na promotie naar de eredivisie hebben we onze accommodatie tot 8500 uitgebreid. Elk thuisduel van ons is uitverkocht.

‘Eerlijkheidshalve moet ik er bij zeggen dat wij in dat jaar van de promotie wel een beetje ondeugend zijn geweest en drie ton van de begroting niet hadden gedekt. Door de promotie was dat gat meteen gedicht, omdat we toen de tv-gelden van de eredivisie kregen. Dat geeft ook wel aan hoe groot het gat is tussen de eredivisie en de eerste divisie en dat zal alleen maar toenemen.’

De begroting van Heracles is elk jaar gegroeid, tot dit seizoen. ‘We zullen volgend jaar helaas terug moeten van 8,6 miljoen naar 8,2. Alleen maar door de terugloop in tv-gelden. Wij krijgen 1,4 miljoen uit de tv-rechten, één miljoen minder dan twee jaar geleden. Dat is wel 15 procent van onze begroting. Natuurlijk, alle clubs hebben ermee te maken. Van Talpa ging destijds 65 miljoen naar de eredivisie, van Eredivisie Live slechts 50 miljoen.’

Smit is een man van de stad en de club, die hij als kind aan de hand van zijn grootvader bezocht. Hij neemt ook de nuchterheid van de streek met zich mee. ‘Veel mensen trekken een grote broek aan, terwijl ze geen bretels hebben en in zijn algemeenheid is dat niet slim. Maar wat Heracles mee heeft, is de trots van de regio.

‘Bij echte Almeloërs moet je niet aan Heracles komen. Ik vind Heerenveen een leuke club, maar ik zou er geen voorzitter kunnen zijn. Dat past niet bij mijn Heracles-hart. Calimero is voor onze fans een geuzennaam geworden. We zijn er trots op dat we in de grote wereld van het betaald voetbal ons partijtje meeblazen.’

Om te groeien moet Heracles naar een nieuw stadion. De politiek van Almelo zal zich daarover de komende week uitspreken. ‘Zonder een nieuw stadion met een toeschouwerscapaciteit van 15.000 krijgen we onze begroting nooit boven de 9 miljoen.

‘In ons huidige stadion zijn we uitverkocht, we zitten aan ons maximum. De economische krimp is niet aan Almelo voorbijgegaan. Ook onze commerciële afdeling moet er echt hard aan trekken. Maar succes trekt ook aan, want de gaten die in de sponsoring vallen, kunnen we tot dusver steeds gemakkelijk aanvullen.’

Heracles staat er goed op, waar veel andere clubs in de financiële malaise happen naar lucht. ‘Het is: tot hier en niet verder’, zegt Smit. ‘ Tussen nu en de zomer zal er in de zin van financiële debacles nog heel wat gebeuren, gegarandeerd, in de eerste divisie, maar ook in de eredivisie. We staan op een keerpunt en blaffen helpt niet meer, we moeten bijten.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden