Bijna was Jorrit Bergsma kampioen voor Kazachstan

Als Jorrit Bergsma zijn drieste plannen van 2009 had doorgezet, zou hij vanavond olympisch kampioen voor Kazachstan zijn geworden. Dan had hij, de genaturaliseerde Kazach, voor zijn goud op de 10 kilometer een kwart miljoen dollar premie gekregen. 'Plus een appartement in Astana en een dikke auto', zo schetste de haast jolige Fries de misgelopen beloningen.

Jorrit Bergsma tijdens de huldiging in het Holland Heineken House Beeld anp

De schaatskampioen van Kazachstan, in de herfst van 2009, bleef Nederlander, omdat de internationale schaatsunie ISU hem en vier andere makkers uit de marathonploeg van Jillert Anema toegang tot de World Cup weigerde. Een nog sterkere reden om zich schielijk terug te trekken was destijds dat de belofte van het aanhouden van een dubbele nationaliteit niet bleek te kloppen.

Nederlanderschap
Bergsma zou bij een keuze voor Kazachstan zijn Nederlanderschap verliezen. Zo'n offer voor een olympisch schaatsloopbaan ging hem te ver. Hij was royaal opgeschoten met die naturalisatie. Een Nederlandse journalist bleek al jaren een kopie van het paspoort in zijn bezit te hebben. Het blauwe document draagt het serienummer N06430702, uitgeschreven op 1 december 2009 en geldig tot 30 november 2019. Bergsma: 'Ik heb wel gehoord dat het er was. Maar ik heb het paspoort nooit in de hand gehad. Ik heb het zelfs nooit gezien.'

Vandaag kon Bergsma, na zijn sensationele overwinning op de favoriete Sven Kramer, zich niet druk maken over de voorbije avonturen in Kazachstan en over misgelopen geld en goederen. Het NOC*NSF, het Nederlands olympisch comité, betaalt zijn kampioenen slechts 30 duizend euro. Bergsma heeft met zijn eerdere brons op de 5 kilometer ook nog eens 15 duizend euro verdiend.

Heilige graal
De superstayer maakte zich deze avond slechts druk om de heilige graal die hij uit de handen van Kramer had gehouden. Het goud van de 10 kilometer was hem zo lief dat hij zich niet à la Jorien ter Mors liet verleiden tot een uitspraak over het grotere belang van de Elfstedentocht, dat andere grote doel uit zijn loopbaan.

Bergsma: 'Voor de Friese schaatser en de marathonschaatser, die ik ben, is de Elfstedentocht het ultieme. Maar dit komt er bij in de buurt.'

In de aanloop van de Spelen kon hij zich nog heerlijk druk maken over de mogelijkheid dat de Tocht der Tochten zou conflicteren met zijn olympische startbewijzen. Toen: 'Ik zou het mezelf nooit vergeven als ik hem niet zou rijden. Maar pas als er 25 centimeter ijs ligt in die olympische week, ga ik hem knijpen.'

 
Voor de Friese schaatser en de marathonschaatser, die ik ben, is de Elfstedentocht het ultieme. Maar dit komt er bij in de buurt
Jorrit Bergsma

Onontdekt schaatstalent
Jorrit Bergsma uit Oldeboorn, ook een leuke juniorzeiler in de Sneekweek, was een onontdekt schaatstalent in zijn jeugd. 'Er zijn geen 10 kilometers bij de junioren', was zijn steevaste verklaring. Zijn persoonlijk record op de 500 meter was van desastreus niveau: 41,05. Hij reed in november op Calgary een speciale testrace om die schandvlek nog eens weg te poetsen. Het werd 38,90.

Hij ging op zijn zestiende marathons rijden, het raggen van tachtig wilde mannen op een baan van 400 meter. Hij bleek aardig mee te kunnen, maar niemand had in hem de ruwe diamant vermoed die na enig slijpwerk tot grote wasdom zou kunnen komen.

Na zijn eerste jaar hardrijden onder Jillert Anema, in de winter van 2009-2010, begon zijn carrière vaart te maken. Hij plaatste zich als Nederlander voor de World Cups van de winter van 2010. 'Het was het Svenloze jaar', zo verduidelijkte hij die merkwaardige winter. Hij was in 2010 natuurijskampioen van Nederland geworden tijdens de dagen dat het land op de kop stond door de wisselfout van Sven Kramer in Vancouver. Zelfs de rustige Bergsma was aangedaan. Sven had die titel verdiend. Hij was de beste, was zijn simpele uitleg.

Onrustig
Hij zat er onrustig bij tijdens die rit, op de bank bij een vriend in Kampen. Hij besloot ter plekke toch bij Anema te blijven, hoewel hij een zwaar concurrerend bod had gekregen van een andere marathonploeg. Hij werd de marathonschaatser die de langebaan erbij ging doen. Het bleek een gouden recept.

De onervaren schaatser kon zich op de ervaren Bob de Jong richten die in 2011 in Inzell wereldkampioen op de 5 en de 10 kilometer werd. Bergsma zat op de tribune. Ziekte had het tweede deel van zijn seizoen verstoord. 'Ik ging naar de kroeg bij dat WK', vertelde hij in de aanloop van de Spelen.

Vorig jaar greep hij zelf de wereldtitel. Het was in Sotsji, bij de WK afstanden. Coach Anema bleef na dat grote wapenfeit op hem inpraten. Dat hij Kramer, de ogenschijnlijk onoverwinnelijke, kon pakken als hij op de 10 kilometer in zijn flow zou weten te kruipen. In die staat van verbinding tussen geest en lichaam, waar het lijf geen vermoeidheid lijkt te produceren, zou hij Kramer kunnen aanvallen.

Geen paniek
Twee keer verloor Bergsma deze winter nog van Kramer. Dat was bij de NK afstanden in oktober en het olympisch kwalificatietoernooi van eind december. Er was geen paniek. Hij had zich als geen ander gefocust op de 10 kilometer van Sotsji. Hij zei in de aanloop dat hij veel geleerd had. Dat hij zelfverzekerder was geworden door de jaren heen. Dat zijn Heather (Heather Richardson, de Amerikaanse ex-wereldkampioen) hem ook veel zelfvertrouwen had gegeven. Als zo'n vrouw van je houdt, dan ben je toch iemand, zei hij.

Zij was van slag in Sotsji. Bergsma verknalde zijn 5 kilometer op de eerste zaterdag van het olympische toernooi. Hij droomde van goud, het werd slechts brons. Hij verteerde die tegenslag als een routinier met tien schaatsjaren op de harde schijf. Het werd de alarmtoon van de wekker. Hij moest zijn 10 kilometer anders aanpakken. Gereserveerder beginnen en hard eindigen. Zo voerde hij het dinsdag uit en legde Sven Kramer met een daverende klap op diens pijnlijke rug.

Beeld afp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.