Bijna alles aan de Afrika Cup is politiek

Na de aftrap kan de bal in de Afrika Cup 'zomaar' over de zijlijn worden geschoten. Er gebeuren meer rare dingen op het toernooi, waar gastland Gabon en enkele favorieten al voor de kwartfinales zijn uitgeschakeld.

Aanvaller Junior Kabananga scoort de enige en winnende treffer van de Democratische Republiek Congo tegen Togo. Beeld AFP

De beoogde sterren Aubameyang, Mahrez en Bony zijn alweer naar huis gestuurd. Althans, naar huis in de zin van hun werkgever in Europa, de clubs Dortmund, Leicester en Stoke. El Ahmadi van Feyenoord en Traoré van Ajax blijven in Afrika, voor de kwartfinales van de Afrika Cup met Marokko en Burkina Faso.

De Afrika Cup in Gabon, het toernooi dat kriskras door de Europese clubkalender wandelt, is aardig op streek na de groepsfase. De decors zijn als altijd in West-Afrika kleurrijk, hoewel er qua voetbal te weinig spektakel en kwaliteit is te zien. De opwinding ligt vooral besloten in het falen van favorieten als Algerije en Ivoorkust.

Het toernooi speelt zich voor de Nederlandse kijker af in de luwte, achter de betaalmuur van Fox Sports, in de schaduw van de spannende verwikkelingen in de eredivisie. Zeker twee van de vier velden zijn erbarmelijk, met los gras en diepe sporen. De tribunes blijven goeddeels leeg, zeker nu Gabon is uitgeschakeld. Wat nog meer opvalt?

Trainers

Trainers in Afrika doen mee aan een bijna rituele stoelendans, met de variant dat de stoelen weliswaar heet zijn, maar het aantal steeds gelijk blijft. Veteranen onder de oefenmeesters staan telkens weer op, of ze nu zijn ontslagen of vrijwillig zijn vertrokken. Ze nemen gewoon plaats op de volgende stoel, zeker als ze de Franse taal beheersen. Andere vlag, ander land, klaar.

Claude Le Roy, een Fransman van 68 jaar, nam dinsdag afscheid van het toernooi als bondscoach van Togo. Drie duels, één punt. Hij is een voetbalreiziger in donker Afrika, als voormalig trainer ook van beide Congo's, Kameroen (twee keer), Senegal en Ghana. In 1985 begon zijn avontuur in Kameroen en hij oogstte door de jaren heen waardering, ook door zijn liefde voor Afrika te betuigen en begrip te tonen voor andere verhoudingen.

Trainer Aliou Cissé van Senegal. Beeld AFP

Een andere routinier, de 70-jarige Henryk Kasperczak uit Polen, is kwartfinalist met Tunesië. Hij was in Afrika eerder bondscoach van Ivoorkust, Tunesië (tweede keer), Mali (twee keer) Marokko en Senegal. Hervé Renard won de beker met Zambia en Ivoorkust. Hij werd hevig bekritiseerd omdat hij Hakim Ziyech negeerde voor de selectie van Marokko, maar hij staat opnieuw in de kwartfinales na de zege op aftredend bekerhouder Ivoorkust. Marokko won dinsdag dankzij een schitterend doelpunt van Alioui.

Maar Afrika is vooral trots op de twee 'eigen' trainers in de kwartfinales, twee soevereine groepswinnaars bovendien: de Democratische Republiek Congo heeft Florent Ibengé en Senegal was oppermachtig met Aliou Cissé, die getooid is met prachtig lange rastakrullen. Hij is de charismatische aanvoerder van de nationale ploeg van Senegal die in 2002 de kwartfinales van het WK bereikte, alsmede de finale van de Afrika Cup in hetzelfde jaar. Die ging na strafschoppen verloren tegen Kameroen, onder meer door een misser van Cissé. De tegenstander in de kwartfinale nu? Kameroen.

Ook Egypte naar kwartfinales

Zevenvoudig Afrikaans kampioen Egypte plaatste zich woensdag als laatste voor de kwartfinales van de Afrika Cup in Gabon. Egypte, getraind door de Argentijn Hector Cúper, won het laatste groepsduel met 1-0 van het reeds gekwalificeerde Ghana en eindigde als eerste in groep D. Mohamed Salah scoorde na tien minuten, uit een vrije trap. Egypte ontmoet in de kwartfinale de nummer 2 van groep C, Marokko. Ghana, met bondscoach Avram Grant uit Israël, speelt tegen de Democratische Republiek Congo. De kwartfinales zijn zaterdag en zondag.

Politiek

Veel, bijna alles, is politiek in het Afrikaanse voetbal. Voormalig sterspeler Kalusha uit Zambia, tegenwoordig bestuurslid van de continentale bond CAF, zei eens dat al die gretig door westerse media opgeschreven verhalen over corruptie en politieke verwikkelingen binnen het Afrikaanse voetbal waar zijn. Alleen al de toewijzing van het toernooi aan Gabon, dat eerder in 2012 aan de beurt was met Equatoriaal-Guinea, was een politieke daad. De CAF had een nieuwe organisator nodig, omdat de oorspronkelijke keuze was gevallen op Libië. Daar woedt burgeroorlog.

Ook de komende toernooien zijn alvast vergeven, opnieuw aan West-Afrika, te weten aan Kameroen (2017), Ivoorkust (2019) en Guinee (2021).

Maar ook in Gabon zelf is het onrustig. Omar Bongo was president van 1967 tot zijn dood in 2009. Sindsdien is de macht in handen van zijn zoon Ali, waarbij de verdeling van de ontstellende rijkdom aan grondstoffen ongelijk is. Een deel van het volk is klaar met de hegemonie van de Bongo's. Mede daardoor verliep de voorbereiding stroef, ondanks de hulp van Chinezen bij de bouw van stadions.

Dat is ook een daad van politiek. De Chinezen helpen graag een handje met infrastructuur, in ruil voor grondstoffen.

Nog meer politiek? De voormalige Egyptische sterspeler Mohamed Aboutrika werd tijdens het toernooi op de lijst van terroristen gezet door de regering van generaal Sisi, zo bevestigt ook James Dorsey, hoogleraar met een verleden in Nederland en specialist in voetbal in Arabische landen. Aboutrika zou aanhanger zijn van de Moslimbroederschap.

Mysterie

Het spel in de strijd om de Afrika Cup is vooralsnog vrij matig, als wel vaker culminerend in een strijd tussen de landen uit Noord-Afrika en West-Afrika. Tunesië (vanaf de tweede wedstrijd) en Senegal maken een goede indruk, Marokko leunt op de defensie, Kameroen is eendrachtig en krachtig, net als Burkina Faso. Mahrez en Aubameyang scoorden twee keer, maar ze zijn dus uitgeschakeld. Wie de sterren zijn? Junior Kabananga van Congo is topschutter met drie doelpunten. Spelers als Mané (Senegal) en Atsu (Ghana), de beste speler van het vorige toernooi, vallen op.

En dan zijn er nog de mysteries, onlosmakelijk verbonden met de Afrika Cup. Bij de aftrap van Guinee-Bissau - Kameroen schoot Zezinho van Guinee-Bissau de bal gewoon keihard over de zijlijn. Het leek er verdacht veel op dat iemand verdiende aan de eerste inworp voor Kameroen.

De doelman van Togo, Kossi Agassa, kon het niet meer opbrengen het doel te verdedigen tegen Congo, omdat na de nederlaag tegen Marokko vernielingen waren aangericht aan zijn huis in Lomé. En spits Slimani van Algerije twijfelt aan de voortzetting van zijn interlandloopbaan. Na de uitschakeling wilde hij zijn shirt geven aan supporters op de tribune, maar een enkeling viel hem aan van woede.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden