Neymar met zijn jeugdcoach Betinho.

Interview Betinho

Betinho, ontdekker van Neymar: ‘In Brazilië is pingelen de poëzie van ons voetbal’

Neymar met zijn jeugdcoach Betinho. Foto Familiealbum Betinho

Voetbal in Brazilië is dansen, is poëzie, is een weg uit de armoe. Nergens betekent het zoveel als in Brazilië. Trek maar eens een dag op met Betinho, ontdekker van sterspeler Neymar.

Betinho speurt al tientallen jaren naar voetbaltalent en weet precies waarop hij moet letten. ‘Ze moeten behendig en mager zijn’, zegt hij. ‘Snelheid en kracht komen later wel.’ De 6-jarige Neymar had het ideale profiel. ‘Ik zag hem in 1998 rondrennen op het strand. Het was een schriel joch en hij huppelde lenig en vliegensvlug langs de tribune omhoog.’

Niet lang daarvoor was Neymar da Silva Santos Junior van zijn geboorteplaats Mogi das Cruzes verhuisd naar São Vicente, een kleine stad aan de zuidkust van deelstaat São Paulo. Het strand is er net zo vervuild als de straten, het zeewater stinkt naar het riool. São Vicente ligt onder de rook van Santos, de grootste haven van Latijns-Amerika. Neymar belandde er in een achterstandswijk, waar een groot deel van zijn familie al woonde.

Die dag was hij op het strand van São Vicente omdat zijn vader er een wedstrijd speelde. Betinho − die eigenlijk Roberto dos Santos heet, maar door niemand zo wordt genoemd  was er als toeschouwer. Zijn blik gleed langs Neymars lange, slanke moeder en vervolgens naar de sterke en goed voetballende vader. ‘Goede genen herken ik meteen’, pocht de voetbalscout. Hij nodigde Neymar uit voor een test.

Twintig jaar later, op een regenachtige dinsdagmiddag, lopen drie jonge voetballers warm op een hobbelig voetbalveldje in São Vicente. Betinho zet wat gele pionnen in het gras en schreeuwt vriendelijk doch dringend instructies naar zijn pupillen. Het veld ligt ingeklemd tussen grauwe, vervallen flatgebouwen.

Onzedig

Terwijl de jongens touwtje springen, stalt Betinho vergeelde foto's uit op een plastic tafel naast het toilet. ‘Neymar was niet de eerste sterspeler die ik heb ontdekt’, vertelt hij. ‘Kijk, dit is Robinho, 6 jaar oud.’ Op de foto overhandigt Betinho een doos levensmiddelen aan de piepjonge voetballer, die later furore zou maken bij Real Madrid en Manchester United. 'Ik heb hem zes jaar getraind', aldus Betinho trots. ‘Hij was zo arm dat ik hem ook te eten moest geven.’

Neymar als zaalvoetballer. Foto Familiealbum Betinho

Dan haalt hij de foto's van Neymar tevoorschijn. Een graatmager joch met flaporen in veel te grote voetbalshirts. Neymar begon in de zaal bij Tumiaru, vervolgde zijn weg bij Gremetal. Daarna loodste Betinho hem binnen bij Portuguesa Santista. Betinho staat als trainer op de teamfoto’s. Jonger en slanker, maar met dezelfde vrolijke grijns op zijn gezicht.

Betinho kon het goed vinden met Neymars vader, die als min of meer mislukte profvoetballer het klappen van de zweep kende. ‘Alles ging altijd in goed overleg met de vader’, aldus Betinho. Het was senior die erop stond dat Betinho mee kon naar de lokale eredivisieclub Santos, toen Neymar daar op zijn 11de werd aangenomen. In 2013 verruilde Neymar Santos voor Barcelona.

Pal naast het veldje ligt de Peniel Baptistenkerk. Betinho is er kind aan huis, en ook Neymar en zijn familie waren fervente bezoekers. De jonge Neymar droeg graag haarbanden met daarop 100 procent . Hij liet zich op zijn 15de dopen in de zee van São Vicente, zoals dat gebruikelijk is bij leden van de Peniel kerk.

‘Nu hebben we hem al een paar jaar niet gezien’, zegt Newton Pedreiro, de 33-jarige zoon van de voorganger. ‘Mijn vader ziet hem nog wel regelmatig’, vertelt hij. ‘Neymar nodigt hem thuis uit, en vraagt mijn vader voor hem te bidden.’ Pedreiro vindt het jammer dat Neymar een ‘onzedig’ leven leidt. Maar hij toont zich vergevingsgezind: ‘Wie zou al die verleidingen kunnen weerstaan? We zijn hoe dan ook trots op hem.’

Betinho anno 2018, nog altijd coach van voetbaltalent Foto Familiealbum Betinho

Talent

Een jaar na het vertrek van Neymar, werd Betinho ontslagen bij Santos na een reorganisatie. Nu traint hij kinderen in een door Neymar opgericht voetbalinstituut in Jardim Gloria, een van de achterbuurten waar de stervoetballer heeft gewoond. En tussen de bedrijven door geeft hij privéles aan jonge talenten op het veldje in São Vicente. ‘Hier heb ik Neymar ook twee jaar getraind. Toen was het veld er nog veel slechter aan toe. Zo leren ze het onder barre omstandigheden.’

Op een van de houten bankjes zit Andrea Silva Gonçalves, ‘iets ouder dan 40’. Haar 17-jarige zoon Ney is een van Betinho's leerlingen. ‘Ik ben de nicht van Neymar’, zegt ze terwijl ze vergeefs probeert een losgeraakte valse wimper terug te plakken op haar ooglid. ‘We hebben veel voetbaltalent in de familie’, aldus Gonçalves met een hoopvolle blik op haar zoon. ‘Hij heeft nog geen contract’, gaat ze verder. ‘Maar Betinho doet goed werk.’

Betinho draaft heen en weer op het veld en komt af en toe naar de zijlijn om zijn theorieën over voetbal uiteen te zetten. Plotseling zet hij zijn grote eeltige handen in zijn zij, en draait soepel met zijn heupen. 'Kijk, dit kunnen Europese voetballers niet.' Zijn bolle buik schudt heen en weer terwijl hij met zijn voeten razendsnelle samba pasjes maakt. ‘Brazilianen hebben samba en capoeira in het bloed, onze voeten raken nooit verstrikt.’

Volgens Betinho was Neymar als kind al ijdel. ‘Hij hield van de aandacht en de bewondering, maar hij was ook sociaal.’ Betinho begint opnieuw te dansen. ‘Neymar is een meester pingelaar. In Brazilië wordt dat gewaardeerd. Het is de poëzie van ons voetbal. In Europa heeft hij tactisch samenspel geleerd en ze moesten hem wat discipline bijbrengen.’

Nu is Neymar de duurste voetballer ter wereld en hij heeft de viezige stranden van São Vicente ver achter zich gelaten. In plaats daarvan kocht hij een landgoed met villa in het groene Mangaratiba, 400 kilometer noordelijker aan het strand van deelstaat Rio de Janeiro. Daar herstelde hij begin dit jaar van een voetoperatie.

Hij komt niet veel meer in São Vicente. ‘Ik zag hem in maart op de verjaardag van zijn zus Rafaela, vertelt Gonçalves. Ook zij laat foto's zien, van zichzelf met Neymar's moeder, op het feest. ‘Neymar leek weinig last te hebben van zijn voet. Hij heeft veel gedanst.’ Voor Betinho is het veel langer geleden dat hij Neymar sprak. ‘Maar dat geeft niet’, zegt hij schouderophalend. ‘Het is een goede jongen.’ 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.